Πώς οι Σουδανοί σώζουν άλλους Σουδανούς μέσα στη δίνη του πολέμου

Το 2026, το Σουδάν συμπληρώνει τρία χρόνια πολέμου, ο οποίος έχει καταστρέψει πόλεις, έχει διακόψει βασικές υπηρεσίες και έχει αναγκάσει εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους. Μεταξύ αυτών είναι και το ντόπιο προσωπικό των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, οι οποίοι πληγωμένοι και οι ίδιοι καταβάλλουν καθημερινά υπεράνθρωπες προσπάθειες για να σώσουν τους συμπατριώτες τους και να διατηρήσουν την ελπίδα.

Κάθε ένας από αυτούς έχει χάσει κάτι πολύτιμο εξαιτίας του πολέμου. Από τις πιο προφανείς απώλειες – τους αγαπημένους τους, τους συγγενείς και τους φίλους τους, και όλα όσα είχαν χτίσει με πολλή δουλειά – έως εκείνες που μπορεί να φαίνονται απλές με την πρώτη ματιά – τις ρουτίνες τους, το αίσθημα της επιτυχίας και την ηρεμία τους.

Ωστόσο, κάθε μέρα ξυπνούν και βγαίνουν από τα σπίτια τους για να φτάσουν στις εγκαταστάσεις και τα γραφεία των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Το κάνουν για να βοηθήσουν άλλους ανθρώπους, που και εκείνοι έχουν χάσει ανθρώπους, σπίτια, ελπίδες.

Από τον Απρίλιο του 2023, το Σουδάν βιώνει μια βίαιη σύγκρουση μεταξύ των Σουδανικών Ένοπλων Δυνάμεων (SAF) και των Δυνάμεων Ταχείας Αντίδρασης (RSF). Οι μαχες έχουν αναγκάσει περισσότερους από 13 εκατομμύρια ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και έχουν οδηγήσει στην κατάρρευση βασικών υπηρεσιών. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, περίπου 25 εκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν σήμερα επισιτιστική ανασφάλεια και πολλοί υποφέρουν από υποσιτισμό. Αμάχοι, μεταξύ των οποίων και παιδιά, έχουν πέσει θύματα επιθέσεων, εθνοτικών βιαιοτήτων, απαγωγών, βασανιστηρίων και σεξουαλικής βίας.

Οι ιστορίες των Σουδανών εργαζομένων στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα δείχνουν ότι η σύγκρουση δεν επηρεάζει μόνο όσους αναζητούν περίθαλψη, αλλά και όσους την παρέχουν.

Altayeb, χειρουργός στην Tawila

Ο Δρ Altayeb, ορθοπεδικός χειρουργός στο Βόρειο Νταρφούρ, εγκατέλειψε το El Fasher και έφτασε στο νοσοκομείο της Tawila μία εβδομάδα πριν η πόλη καταληφθεί πλήρως από την RSF, προκειμένου να βρει ένα ασφαλές μέρος για την έγκυο σύζυγό του για να γεννήσει. Αυτός και η σύζυγός του άφησαν πίσω τους την άνετη ζωή που είχαν φτιάξει σε μία όμορφη περιοχή της πόλης. Τους μήνες που προηγήθηκαν της φυγής τους, η ζωή εκεί είχε γίνει αφόρητη. «Υπήρχε μεγάλος κίνδυνος, επειδή οι βομβαρδισμοί μπορούσαν να ξεκινήσουν ανά πάσα στιγμή», λέει.

Δύο εβδομάδες μετά την κατάληψη του El Fasher, το πρώτο του περιστατικό ως χειρουργός στο νοσοκομείο των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στην Tawila ήταν να καθαρίσει και να ράψει το τραύμα ενός ασθενούς που είχε χάσει μέρος του ποδιού του κατά τη διάρκεια της κατάληψης της πόλης. Κατά σύμπτωση, ο ασθενής αυτός ήταν μακρινός ξάδελφος του Δρ Altayeb, ο οποίος έπρεπε να ταξιδέψει τρεις ημέρες με κάρο με μια ανοιχτή πληγή από αδέσποτη σφαίρα πριν φτάσει στο νοσοκομείο.

Sondos και Hagwa, προσωπικό της μαιευτικής κλινικής στο Δυτικό Νταρφούρ

Στην El Geneina, στο Δυτικό Νταρφούρ, το πρώτο πράγμα που στέρησε ο πόλεμος από τη Sondos ήταν η ευκαιρία να αποφοιτήσει. «Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, ήμουν στο τελευταίο έτος των σπουδών μου, αλλά το πανεπιστήμιο μου έκλεισε και δεν ξανάνοιξε ποτέ», λέει. «Ο πόλεμος μου στέρησε το μεγαλύτερο επίτευγμά μου».

Χωρίς πτυχίο, δεν μπορεί να εργαστεί ως νοσηλεύτρια, οπότε εργάζεται ως ιατρική διερμηνέας στο εκπαιδευτικό νοσοκομείο της El Geneina. Ο πόλεμος ανάγκασε επίσης μερικά μέλη της οικογένειάς της να εγκαταλείψουν την πόλη για τρεις μήνες. Όταν επέστρεψαν, ανακάλυψε ότι ο αδελφός της, η θεία της και αρκετοί άλλοι συγγενείς της είχαν πεθάνει.

«Ήταν η πιο δύσκολη χρονιά της ζωής μου», λέει. Αλλά με τη δύναμη που της είχε απομείνει, εντάχθηκε σε μια ομάδα εθελοντών που άνοιξαν ξανά το τμήμα επειγόντων περιστατικών του νοσοκομείου. «Θέλαμε απλώς να βοηθήσουμε την κοινότητά μας, επειδή υπέφερε και δεν είχε δομές. Δουλέψαμε μέχρι να επιστρέψουν οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα στο νοσοκομείο και μετά συνεχίσαμε τη δουλειά μαζί τους για να παρέχουμε τις υπηρεσίες», εξηγεί.

Στο μαιευτήριο, η Sondos συνεργάζεται με την Hagwa, μια νοσηλεύτρια του Υπουργείου Υγείας που υποστηρίζεται από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Η Hagwa λέει ότι μία από τις κύριες απώλειες που προκάλεσε η σύγκρουση είναι η διάβρωση της εμπιστοσύνης μέσα στην κοινότητα.

«Πριν από τον πόλεμο, όλοι οι Σουδανοί ήμασταν ίδιοι – ευγενικοί, στοργικοί και φροντίζαμε ο ένας τον άλλον. Τώρα όμως, λόγω του πολέμου, βλέπουμε κακή συμπεριφορά μεταξύ μας», λέει. «Οι οικογένειες έχουν επίσης χωριστεί και φοβούνται. Το σπίτι μας δεν είναι πλέον ασφαλές», λέει.

Al Douri, επιδημιολόγος στο Χαρτούμ

Όταν ξέσπασε ο πόλεμος, ο Δρ Al Douri εκδιώχθηκε βίαια από το Χαρτούμ, την πόλη όπου ζούσε. Όταν επέστρεψε, βρήκε το σπίτι του να έχει μετατραπεί σε ερείπια και τον εαυτό του ανάμεσα στα εκατομμύρια των Σουδανών που είχαν χάσει τα πάντα. Τώρα, στο νοσοκομείο Bashair Teaching, βλέπει πόνο και απόγνωση σε κάθε ασθενή.

Δουλεύοντας επίσης σε καταυλισμούς, συναντά οικογένειες που έχουν ταξιδέψει για μέρες για να βρουν ασφάλεια. «Πολλοί φτάνουν σε προχωρημένο στάδιο υποσιτισμού και ασθένειας», λέει. Περιγράφει την τρέχουσα κρίση ως ένα συγκλονιστικό πλήγμα για έναν «ειρηνικό και πολύ φιλόξενο» λαό.

«Βρεθήκαμε σε έναν πόλεμο που μας πήρε τα πάντα», αναλογίζεται.

Ωστόσο, αρνείται να εγκαταλείψει και να χάσει την ελπίδα του: «Μην χάνετε την ελπίδα. Μια μέρα θα ενωθούμε ξανά σε αυτή την πατρίδα».

Αλλά για να συμβεί αυτό, λέει ότι ο κόσμος δεν μπορεί να παραμείνει σιωπηλός. «Μην σταματήσετε να μιλάτε για το Σουδάν και τα δεινά του σουδανικού λαού».

Hanan, κοινωνική λειτουργός στην Tawila

Στην Tawila, η Hanan γίνεται καθημερινά μάρτυρας μιας τραγωδίας που δεν περιγράφεται με λόγια. Από την αρχή του εκτοπισμού, έχει δει τον τρόμο να χαράζεται στα σώματα και τις σκέψεις των ανθρώπων. Είναι μάρτυρας του τραύματος που βιώνουν οι γυναίκες, «είτε σωματικού είτε λεκτικού», και του τραύματος της σεξουαλικής βίας.

Αλλά μέσα σε αυτό το χάος, μια άλλη κρίση την στοιχειώνει: τα παιδιά που έχουν μείνει πίσω. «Συχνά βρίσκουμε εγκαταλελειμμένα παιδιά», εξηγεί. Η Hanan δεν θα ξεχάσει ποτέ μια ομάδα τεσσάρων παιδιών που συνάντησε στον καταυλισμό. Η μητέρα τους είχε πεθάνει και ο πατέρας τους είχε χαθεί στο χάος του El Fasher. Ο μεγαλύτερος, μόλις 12 ετών, προσπαθούσε απεγνωσμένα να ταΐσει τα τρία μικρότερα αδέλφια του. Όλα τους υπέφεραν ήδηαπό σοβαρό υποσιτισμό.

«Αυτά τα παιδιά δεν μπορούν να επιβιώσουν χωρίς τη βοήθεια των ΜΚΟ», λέει η Hanan. Στο νοσοκομείο που υποστηρίζεται από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα στην Tawila, λαμβάνουν επιτέλους τη φροντίδα που χρειάζονται.

Zoubeida, μαία στο Βόρειο Νταρφούρ

Για τη Zoubeida, ο πόλεμος στο Σουδάν ήταν ένα ταξίδι επιβίωσης. Κατάγεται από το Zamzam, αλλά αναγκάστηκε να φύγει όταν η ειρήνη κατέρρευσε. «Δεν θα είχα φύγει ποτέ από το El Fasher αν δεν ήταν απαραίτητο», λέει. Το μακρύ ταξίδι στο Νταρφούρ ήταν εξαντλητικό και οδυνηρό. Κατά την άφιξή της, ήταν μια πρόσφυγας σε ανάγκη, που βρήκε ανακούφιση σε ΜΚΟ που της παρείχαν τροφή και νερό.

Αλλά η ιστορία της Zoubeida δεν τελείωσε με το να δέχεται βοήθεια. Καθοδηγούμενη από την ιατρική της κλίση, εντάχθηκε στους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα ως μαία. Τώρα, βοηθά έγκυες γυναίκες και νεογέννητα. Στη μέση ενός καταυλισμού προσφύγων, φέρνει στον κόσμο νέες ζωές. Οι προσευχές της είναι πάντα με όσους έχασαν τη ζωή τους στον πόλεμο και εύχεται ταχεία ανάρρωση στους τραυματίες.

Χάρη στο έργο του ντόπιου προσωπικού, το 2025, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα πραγματοποίησαν περισσότερες από 720.000 εξωτερικές ιατρικές επισκέψεις, παρέσχεσαν σχεδόν 200.000 επείγουσες ιατρικές επισκέψεις, πραγματοποίησαν περισσότερες από 1.800 χειρουργικές επεμβάσεις, βοήθησαν σε σχεδόν 24.000 τοκετούς, παρείχαν περισσότερες από 3.100 συμβουλευτικές υπηρεσίες για σεξουαλική βία και προσέφεραν περισσότερες από 8.500 συμβουλευτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα εργάζονται σε οκτώ πολιτείες του Σουδάν, παρέχοντας επείγουσα ιατρική περίθαλψη με βάση αποκλειστικά τις ανάγκες των ανθρώπων.