Προδιαγεγραμμένη τραγωδία η σύγκρουση των τρένων στην Ισπανία – Τα 20 κρίσιμα δευτερόλεπτα

Σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία θα μπορούσε να είχε αποτραπεί εγείρουν έγγραφα και δημόσιες προειδοποιήσεις, που έρχονται στο φως της δημοσιότητας.

Όπως αποκαλύπτουν Reuters και El Pais, συνδικάτα εργαζομένων, τεχνικές αναφορές και επαναλαμβανόμενα περιστατικά στη συγκεκριμένη γραμμή δείχνουν ότι τα προβλήματα στις υποδομές ήταν γνωστά εδώ και μήνες. Σύμφωνα με τελευταίες πληροφορίες της ισπανικής εφημερίδας, πηγές που έχουν γνώση των ερευνών για το δυστύχημα, θεωρούν μία βλάβη στην υποδομή ως την πιθανότερη αιτία, χωρίς να αποκλείουν άλλες πιθανότητες. Αυτό που έχει αποκλειστεί είναι το ενδεχόμενο δολιοφθοράς.

Συγκεκριμένα, το συνδικάτο μηχανοδηγών SEMAF είχε προειδοποιήσει τον κρατικό διαχειριστή σιδηροδρομικών υποδομών ADIF με επιστολή του τον περασμένο Αύγουστο για σοβαρή φθορά στις σιδηροδρομικές γραμμές, όπου συγκρούστηκαν τα δύο τρένα, σύμφωνα με αντίγραφο της επιστολής που είδε το Reuters, αναφέροντας ότι λακκούβες, χτυπήματα και ανισορροπίες στις εναέριες γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος προκαλούσαν συχνές βλάβες και ζημιές στα τρένα.

Η ADIF δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα για σχολιασμό.

Παράλληλα, σύμφωνα με ανακοινώσεις που έχουν δημοσιευθεί στον λογαριασμό της ADIF στο X (πρώην Twitter), ο οργανισμός φαίνεται πως είχε αναφέρει και στο παρελθόν προβλήματα στις υποδομές στην περιοχή του δυστυχήματος, Αδαμούθ, από βλάβες στη σηματοδότηση μέχρι προβλήματα στις εναέριες γραμμές ηλεκτροδότησης, τα οποία προκαλούσαν συχνά καθυστερήσεις σε δρομολόγια τρένων υψηλής ταχύτητας μεταξύ Μαδρίτης και Ανδαλουσίας.

Από το 2022 η ADIF είχε προβεί σε τουλάχιστον 8 σχετικές προειδοποιήσεις.

Οι προειδοποιήσεις των εργαζομένων

Ο διαχειριστής του σιδηροδρομικού δικτύου Adif είχε καταγράψει τους τελευταίους μήνες τουλάχιστον οκτώ τεχνικά περιστατικά στο τμήμα υψηλής ταχύτητας, όπου την Κυριακή (19/1) σημειώθηκε το πολύνεκρο δυστύχημα κοντά στην Αδαμούθ, στην Ανδαλουσία.

Η πλειονότητα αφορούσε προβλήματα στη σηματοδότηση ενώ υπήρξαν και ζητήματα που σχετίζονταν με την εναέρια γραμμή ηλεκτροδότησης (κατενάρι) αλλά και με τις ίδιες τις υποδομές.

Μάλιστα, όπως επισημαίνει η El Pais, τα προβλήματα στη γραμμή Adamuz–Villanueva de Córdoba έφτασαν μέχρι τη Γερουσία το περασμένο καλοκαίρι, έπειτα από ερώτηση του Λαϊκού Κόμματος (PP). Στην απάντησή της, η κυβέρνηση αναγνώρισε ότι είχε αντιμετωπίσει δύο «τεχνικά περιστατικά που επηρέασαν τα συστήματα σηματοδότησης».

Στην ερώτηση του PP γινόταν λόγος για «πιθανά ζητήματα ασφάλειας», με το πρώτο να εντοπίζεται στη γέφυρα El Valle, εξαιτίας «των υψηλών θερμοκρασιών και των δονήσεων από την κυκλοφορία των τρένων». Η κυβέρνηση, μέσω του υπουργείου Μεταφορών, ανέφερε ότι «οι διαστολικές διατάξεις της γέφυρας ήρθαν σε επαφή με τη σιδηροτροχιά», διευκρινίζοντας ότι το πρόβλημα αντιμετωπίστηκε από εξειδικευμένο συνεργείο κατά τη διάρκεια των εργασιών συντήρησης.

Το δεύτερο περιστατικό που συζητήθηκε στη Γερουσία αφορούσε βλάβη σε κάρτα ρελέ, η οποία, όπως παραδέχθηκε η κυβέρνηση, αποτελεί «βασικό εξάρτημα για τη σωστή λειτουργία του συστήματος εντοπισμού». Η κάρτα, σύμφωνα με το PP, αντικαταστάθηκε, αποκαθιστώντας τη λειτουργία του συστήματος. Το υπουργείο Μεταφορών υποστήριξε ότι δεν τέθηκε σε κίνδυνο η ασφάλεια της κυκλοφορίας.

Η κυβέρνηση επέμεινε ιδιαίτερα στο ζήτημα της συντήρησης των υποδομών, εξηγώντας ότι στη γραμμή Adamuz–Villanueva de Córdoba δραστηριοποιούνται τέσσερις διαφορετικοί πάροχοι. Ο πρώτος είναι υπεύθυνος για τις υποδομές και τη γραμμή, ο δεύτερος για τις εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης, ο τρίτος για τα συστήματα ασφάλειας και ο τέταρτος για τον έλεγχο της βλάστησης που περιβάλλει τη σιδηροδρομική εγκατάσταση.

Παράλληλα, στις 14 Απριλίου του 2025, ο λογαριασμός της Adif ανέφερε στην πλατφόρμα X:

“Τα τρένα υψηλής ταχύτητας που κινούνται μεταξύ Μαδρίτης και Ανδαλουσίας καταγράφουν καθυστερήσεις λόγω προβλήματος στην κατενάρι μεταξύ Adamuz και Alcolea. Γίνονται εργασίες για την ταχύτερη δυνατή αποκατάσταση”.

Στις 22 Μαΐου, η Adif σημείωσε: “Περιστατικό που επηρεάζει τη σηματοδότηση μεταξύ Adamuz και Villanueva de Córdoba προκαλεί καθυστερήσεις στα τρένα υψηλής ταχύτητας της γραμμής Μαδρίτη–Ανδαλουσία”.

Τα προβλήματα στη σηματοδότηση υπήρξαν επαναλαμβανόμενα.

«Τα τρένα υψηλής ταχύτητας που κινούνται μεταξύ Μαδρίτης και Ανδαλουσίας καταγράφουν καθυστερήσεις λόγω προβλήματος στα συστήματα σηματοδότησης μεταξύ Adamuz και Villanueva de Córdoba», ανέφερε η Adif στις 5 Ιουνίου. Αυτό ακριβώς ήταν και το περιστατικό (που στην πραγματικότητα αφορούσε δύο διαφορετικά συμβάντα) που οδήγησε στην ερώτηση του PP στη Γερουσία.

Την 1η Σεπτεμβρίου σημειώθηκε ακόμη ένα πρόβλημα στη σηματοδότηση.

Στις 26 Οκτωβρίου, αναφέρθηκε «πρόβλημα στην υποδομή στο Adamuz (κανονικό εύρος), στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη–Σεβίλλη», το οποίο προκάλεσε καθυστερήσεις στα τρένα υψηλής ταχύτητας που κινούνταν μεταξύ Villanueva de Córdoba και Adamuz.

Στις 23 Δεκεμβρίου, γνωστοποιήθηκε ακόμη ένα πρόβλημα «λόγω βλάβης σε μία από τις αλλαγές τροχιάς μεταξύ Adamuz και Κόρδοβας».

Σημειώνεται ότι ο άξονας Μαδρίτη–Σεβίλλη είναι ο παλαιότερος της ισπανικής σιδηροδρομικής υψηλής ταχύτητας, καθώς τέθηκε σε λειτουργία το 1992 με έξι καθημερινά δρομολόγια AVE της Renfe. Η κίνηση αυξήθηκε σημαντικά με την είσοδο ανταγωνιστών της δημόσιας εταιρείας.

Τι γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για το δυστύχημα

Η σύγκρουση και ο εκτροχιασμός των τρένων, που σημειώθηκαν την Κυριακή (19/1) κοντά στην Αδαμούθ στην Ανδαλουσία, είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο τουλάχιστον 39 ανθρώπων, ένας αριθμός που σύμφωνα με τις τοπικές Αρχές ενδέχεται να αυξηθεί. Τουλάχιστον 152 άτομα έχουν τραυματιστεί, 24 εκ των οποίων σοβαρά, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία.

Το ατύχημα σημειώθηκε στις 19:45 (18:45 GMT) κοντά στην πόλη Αδαμούθ στην επαρχία της Κόρδοβα, περίπου 360 χιλιόμετρα (223 μίλια) νότια της Μαδρίτης. Ενεπλάκησαν δύο τρένα υψηλής ταχύτητας. Το τρένο Iryo μετέφερε περίπου 300 επιβάτες και είχε μόλις αναχωρήσει από την Κόρδοβα. Κινούνταν με ταχύτητα 110 χλμ./ώρα, πολύ χαμηλότερη από το όριο των 250 χλμ./ώρα στην περιοχή. Το τρένο Alvia, με 187 επιβάτες, ταξίδευε με ταχύτητα 205 χλμ./ώρα.

 

Τα δύο τελευταία από τα συνολικά οκτώ βαγόνια του κόκκινου τρένου Iryo, το οποίο εκτελούσε δρομολόγιο από τη Μάλαγα προς τη Μαδρίτη, εκτροχιάστηκαν σε ευθύ τμήμα της γραμμής και συγκρούστηκαν με το διερχόμενο τρένο Alvia.

Η σύγκρουση προκάλεσε τον εκτροχιασμό των δύο πρώτων βαγονιών του Alvia, τα οποία κατέληξαν σε πρανές ύψους πέντε μέτρων. Στα εκτροχιασμένα βαγόνια του Alvia επέβαιναν 37 άτομα στο πρώτο και 16 στο δεύτερο. Η πλειονότητα των θυμάτων και των τραυματιών προέρχεται από αυτά τα δύο βαγόνια.

Ο υπουργός Μεταφορών, Όσκαρ Πουέντε, δήλωσε ότι το τρένο της Iryo ήταν κάτω των τεσσάρων ετών και ότι η σιδηροδρομική γραμμή είχε ανακαινιστεί πλήρως τον περασμένο Μάιο με επένδυση 700 εκατ. ευρώ. Η Iryo ανέφερε ότι ο τελευταίος τεχνικός έλεγχος του τρένου είχε γίνει στις 15 Ιανουαρίου.

Τα 20 κρίσιμα δευτερόλεπτα

Μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Cadena SER, ο επικεφαλής της Renfe, Άλβαρο Φερνάντες Ερέδια, εξήγησε πως «φαίνεται ότι το χρονικό διάστημα μεταξύ των δύο τρένων που κινούνταν σε αντίθετες κατευθύνσεις ήταν 20 δευτερόλεπτα».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ερέδια σημείωσε ότι υπάρχει σύστημα ασφαλείας της γραμμής, το οποίο «όταν εντοπίζει εμπόδιο στη γραμμή, μπλοκάρει τη διαδρομή, απαγορεύει την κυκλοφορία και διατάσσει έκτακτη πέδηση στο τρένο». Ωστόσο, ο διαθέσιμος χρόνος δεν επέτρεψε την ενεργοποίηση του μηχανισμού, όπως τόνισε.

Πρόκειται για δυστύχημα που συνέβη «υπό αδιευκρίνιστες συνθήκες» και, όπως υπογράμμισε σύμφωνα με το πρακτορείο Efe, «το χειρότερο που μπορούμε να κάνουμε αυτή τη στιγμή είναι να προβούμε σε εικασίες». Ο ίδιος υποστήριξε ότι το ανθρώπινο λάθος έχει πρακτικά αποκλειστεί. “Πρέπει να επρόκειτο για αστοχία στο τροχαίο υλικό ή στις υποδομές, και αυτό θα απαιτήσει χρόνο για να διερευνηθεί”, δήλωσε.

Ειδικοί εντόπισαν σπασμένο σύνδεσμο στις ράγες

Ειδικοί που διερευνούν τα αίτια του πολύνεκρου σιδηροδρομικού δυστυχήματος που σημειώθηκε το βράδυ της Κυριακής (19/01) στην Ισπανία, εντόπισαν έναν σπασμένο σύνδεσμο στις σιδηροτροχιές, όπως αναφέρει το πρακτεορείο Reuters, επικαλούμενο πηγή που έχει ενημερωθεί για τα αρχικά ευρήματα της έρευνας για το συμβάν.

Όπως αναφέρεται, τεχνικοί που βρίσκονται στο σημείο και ερευνούν τις ράγες, εντόπισαν φθορά στον σύνδεσμο μεταξύ των τμημάτων της σιδηροτροχιάς, γνωστό ως fishplate (μεταλλικός σύνδεσμος), η οποία, όπως είπαν, δείχνει ότι το πρόβλημα υπήρχε εδώ και κάποιο χρονικό διάστημα, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Διαπίστωσαν ότι ο ελαττωματικός σύνδεσμος δημιούργησε ένα κενό ανάμεσα στα τμήματα της ράγας, το οποίο διευρυνόταν καθώς τα τρένα συνέχιζαν να διέρχονται από τη γραμμή.

Η πηγή, που ζήτησε να διατηρήσει την ανωνυμία της λόγω της ευαισθησίας του ζητήματος, ανέφερε ότι οι τεχνικοί θεωρούν τον προβληματικό σύνδεσμο καθοριστικό για τον ακριβή προσδιορισμό της αιτίας του δυστυχήματος.

Η Ισπανική Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων (CIAF), στην οποία έχει ανατεθεί η συνολική έρευνα για τα αίτια της τραγωδίας, δεν απάντησε άμεσα σε αιτήματα για σχολιασμό.

Ο διαχειριστής του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου Adif, καθώς και το ισπανικό υπουργείο Μεταφορών, που εποπτεύει τη CIAF, επίσης δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.