Reuters: Η Ευρώπη επιδιώκει να βασίζεται λιγότερο στην άμυνα των ΗΠΑ

Η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν αποτύπωσε το αίσθημα μιας αλλαγής που συντελείται σε βάθος μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου αυτό το Σαββατοκύριακο, όταν δήλωσε: «Ορισμένες γραμμές έχουν ξεπεραστεί και δεν μπορούν πλέον να ξεπεραστούν ξανά».

Οι διατλαντικοί δεσμοί είχαν ήδη δοκιμαστεί τον περασμένο χρόνο από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, όπως σημειώνει το Reuters. Ωστόσο, η προσπάθεια του Αμερικανού προέδρου να προσαρτήσει τη Γροιλανδία ενέτεινε δραματικά τις αμφιβολίες της Ευρώπης σχετικά με τη δέσμευση της Ουάσιγκτον να προστατεύσει την ήπειρο μέσω της συμμαχίας του ΝΑΤΟ.

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, προσέφερε περιορισμένες διαβεβαιώσεις προς τους Ευρωπαίους στην ομιλία του στο συνέδριο. Δήλωσε ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να συνεργαστούν με την Ευρώπη και υιοθέτησε πιο ήπιο τόνο σε σύγκριση με τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς πέρυσι. Ωστόσο, άσκησε κριτική στην πρόσφατη πολιτική πορεία της Ευρώπης και δεν έκανε καμία αναφορά στο ΝΑΤΟ, τη Ρωσία ή τον πόλεμο της Μόσχας στην Ουκρανία — ζητήματα στα οποία έχει διαμορφωθεί χάσμα μεταξύ των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στη συμμαχία.

Με τον πόλεμο να οδεύει προς το πέμπτο έτος του και τη Μόσχα να θεωρείται απειλή από τους Ευρωπαίους γείτονές της, ηγέτες της ηπείρου δήλωσαν ότι θα επιταχύνουν τις προσπάθειες ενίσχυσης της δικής τους άμυνας και θα βασίζονται λιγότερο στις ΗΠΑ.

Αυτό, θεωρητικά, τους φέρνει στην ίδια γραμμή με τον Τραμπ. Η κυβέρνησή του δηλώνει ότι αναμένει από την Ευρώπη να αναλάβει τα επόμενα χρόνια την κύρια ευθύνη για την άμυνα της ηπείρου. Σε αντάλλαγμα, η Ουάσιγκτον θα διατηρήσει την πυρηνική της ομπρέλα πάνω από την Ευρώπη και θα τηρήσει το σύμφωνο αμοιβαίας άμυνας του ΝΑΤΟ.

Στόχος για έναν ισχυρό “ευρωπαϊκό πυλώνα” εντός του ΝΑΤΟ

Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν και ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ δεσμεύτηκαν στο Μόναχο υπέρ ενός ισχυρότερου «ευρωπαϊκού πυλώνα» εντός του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, μια ισχυρότερη, εγχώρια αμυντική ικανότητα λειτουργεί και ως αντιστάθμισμα στην πιθανότητα ο Τραμπ ή κάποιος μελλοντικός Αμερικανός ηγέτης να αποφασίσει να μην υπερασπιστεί την Ευρώπη.

«Αυτή η νέα αρχή είναι σωστή υπό όλες τις συνθήκες. Είναι σωστή αν οι Ηνωμένες Πολιτείες συνεχίσουν να αποστασιοποιούνται. Είναι σωστή όσο δεν μπορούμε να εγγυηθούμε τη δική μας ασφάλεια μόνοι μας», δήλωσε ο Μερτς στο συνέδριο την Παρασκευή.

Σε ένα ακόμη σημάδι της νευρικότητας που περιβάλλει τις αμερικανικές δεσμεύσεις ασφάλειας, ο Μερτς δήλωσε ότι έχει ξεκινήσει συνομιλίες με τον Μακρόν για μια ευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή.

Η Γαλλία διαθέτει τη μοναδική πραγματικά ανεξάρτητη πυρηνική αποτρεπτική δύναμη στην Ευρώπη, καθώς οι βρετανικοί πυρηνικοί πύραυλοι Trident κατασκευάζονται και συντηρούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Θα υπάρξει αντιστοιχία λόγων και έργων;

Το μεγάλο ερώτημα για την Ευρώπη και τους ηγέτες της είναι αν μπορούν να αντιστοιχίσουν τα λόγια με πράξεις – δηλαδή να αγοράσουν και να αναπτύξουν νέα οπλικά συστήματα, να καλύψουν κενά στα οπλοστάσιά τους σε τομείς όπως οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς και να συντονίσουν τις ενέργειές τους.

Τα μέχρι στιγμής σημάδια είναι ανάμεικτα.

Ωθούμενες από τους φόβους για τη Ρωσία και τις παραινέσεις του Τραμπ, οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες. Τα μέλη του ΝΑΤΟ συμφώνησαν πέρυσι να αυξήσουν τις δαπάνες για τη βασική άμυνα από το 2% του ΑΕΠ στο 3,5% του ΑΕΠ, με επιπλέον 1,5% να κατευθύνεται σε άλλες επενδύσεις που σχετίζονται με την ασφάλεια.

Οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 80% σε σχέση με την περίοδο πριν από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, δήλωσε η φον ντερ Λάιεν στη Διάσκεψη του Μονάχου.

Οι ευρωπαϊκές χώρες συγκροτούν κοινοπραξίες για την κατασκευή σύνθετων οπλικών συστημάτων. Οι υπουργοί Άμυνας της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Πολωνίας και της Σουηδίας υπέγραψαν την Πέμπτη επιστολή προθέσεων για την προώθηση του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Μακρού Πλήγματος (European Long-range Strike Approach – ELSA), ενός σχεδίου για την ανάπτυξη πυραύλων «βαθέος πλήγματος».

Στο περιθώριο της συνόδου των υπουργών Άμυνας του ΝΑΤΟ την Πέμπτη, συνασπισμοί ευρωπαϊκών χωρών συμφώνησαν να συνεργαστούν σε τέσσερα έργα, μεταξύ των οποίων η αντιβαλλιστική άμυνα και τα αεροεκτοξευόμενα πυρομαχικά.

Αμυντικά προγράμματα που έχουν μείνει πίσω λόγω διαφωνιών

Ωστόσο, ορισμένα προβεβλημένα πανευρωπαϊκά έργα έχουν δυσκολευτεί να προχωρήσουν. Το μέλλον του γαλλογερμανοϊσπανικού προγράμματος μαχητικών αεροσκαφών FCAS βρίσκεται επί μήνες στην αβεβαιότητα, καθώς οι εταίροι δεν έχουν καταφέρει να συμφωνήσουν για την κατανομή του έργου μεταξύ των εμπλεκόμενων εταιρειών.

Οι συζητήσεις για τα αμυντικά προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνοδεύονται από διαφωνίες σχετικά με το αν θα πρέπει να περιορίζονται σε εταιρείες της ΕΕ ή να είναι ανοικτά και σε άλλες.

Η Γαλλία υπήρξε ο ισχυρότερος υποστηρικτής διατάξεων «αγοράς ευρωπαϊκών προϊόντων», ενώ χώρες όπως η Γερμανία και η Ολλανδία τάσσονται υπέρ μιας πιο ανοικτής προσέγγισης.

Μέσα στις συζητήσεις στο πολυτελές ξενοδοχείο Bayerischer Hof, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπενθύμισε την πραγματικότητα του σύγχρονου πολέμου, περιστοιχισμένος από γιγαντοοθόνες που προέβαλαν εικόνες και στατιστικά στοιχεία ρωσικών επιθέσεων. Μόνο τον περασμένο μήνα, η Ουκρανία δέχθηκε επιθέσεις από περισσότερα από 6.000 drones και 150 πυραύλους.

«Κατά τη διάρκεια αυτού του πολέμου, τα όπλα εξελίσσονται ταχύτερα από τις πολιτικές αποφάσεις που προορίζονται να τα σταματήσουν», δήλωσε στους συνέδρους.