Ρούμπιο: Τα “ναι μεν, αλλά” της ομιλίας του στο Μόναχο

Το θερμό χειροκρότημα που έλαβε ο Μάρκο Ρούμπιο στη Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου, όταν χαρακτήρισε τις ΗΠΑ “παιδί” της Ευρώπης και μίλησε για “αλληλένδετες μοίρες”, δεν αναιρούσε την ουσία της παρέμβασής του.

Το ευρωπαϊκό ακροατήριο έδειξε ανακούφιση, έπειτα από την επιθετική ρητορική που είχε υιοθετήσει το περασμένο έτος ο Τζέι Ντι Βανς στην ίδια σκηνή.

Ωστόσο, οι θέσεις που είχε διατυπώσει τότε ο Βανς, ότι η Ευρώπη περιορίζει την ελευθερία του λόγου και διολισθαίνει σε θεσμική και πολιτισμική παρακμή, έχουν πλέον ενσωματωθεί στη στρατηγική εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ.

Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικώνδεν επανέλαβε τη σκληρή γλώσσα, αλλά το περιεχόμενο παρέμεινε παρόμοιο.

Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να “ανασυγκροτήσουν” τη σχέση τους με την Ευρώπη, υπό την προϋπόθεση ότι αυτή θα κινηθεί πιο κοντά στις αμερικανικές προτεραιότητες. Έκανε αναφορές στους ιστορικούς δεσμούς και στην κοινή πολιτισμική κληρονομιά, επισημαίνοντας όμως ότι δεν αρκούν οι αυξημένες αμυντικές δαπάνες.

Σύμφωνα με τον ίδιο, απαιτείται ευρύτερη αναθεώρηση πολιτικών επιλογών, από τη διαχείριση των συνόρων έως τις πολιτικές για το κλίμα.

«Η Ευρώπη και οι ΗΠΑ ανήκουν μαζί», είπε, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα ότι η διατλαντική σχέση περνά περίοδο αναπροσαρμογής.

Λίγο πριν από την ομιλία του Ρούμπιο, οι διοργανωτές της Διάσκεψης είχαν κάνει λόγο για μια εποχή “πολιτικής κατεδάφισης”, με την Ευρώπη να βρίσκεται συχνά σε αμυντική θέση.

Δημοσίευμα του CNN αναφέρει ότι η παρέμβασή του κινήθηκε στο ίδιο πλαίσιο, απευθυνόμενη σε ηγέτες που αντιμετωπίζουν την άνοδο λαϊκιστικών και ακροδεξιών δυνάμεων στο εσωτερικό τους.

Η σκιά της Ουκρανίας

Την προηγούμενη ημέρα, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχε δηλώσει ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται να υιοθετήσει τους “πολιτισμικούς πολέμους” του MAGA. Ο Εμανουέλ Μακρόν είχε υπερασπιστεί το δικαίωμα των ευρωπαϊκών κρατών να ρυθμίζουν τη δική τους δημοκρατική και θεσμική λειτουργία.

Στο επίκεντρο, ωστόσο, βρέθηκε η Ουκρανία. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, στην τέταρτη παρουσία του στη Διάσκεψη, περιέγραψε την κατάσταση στο πεδίο, τονίζοντας ότι κάθε χιλιόμετρο εδάφους που καταλαμβάνει η Ρωσία κοστίζει, σύμφωνα με το Κίεβο, δεκάδες ζωές.

Ο Ουκρανός πρόεδρος εξέφρασε ανησυχία για μια ειρηνευτική διαδικασία που, όπως υποστήριξε, ασκεί πίεση κυρίως στην Ουκρανία και όχι στη Ρωσία.

Παράλληλα, άφησε αιχμές για το λεγόμενο “πνεύμα του Άνκορατ”, τον όρο που χρησιμοποιεί η Μόσχα για να περιγράψει τη συνάντηση Πούτιν–Τραμπ στην Αλάσκα πέρυσι.

Μια σχέση σε δοκιμασία

Η θετική υποδοχή της ομιλίας Ρούμπιο αποτυπώνει και τη φθορά που έχει υποστεί η διατλαντική σχέση τον τελευταίο χρόνο, τόσο λόγω της Ουκρανίας όσο και εξαιτίας της έντασης γύρω από τη Γροιλανδία, ζήτημα που δεν αναφέρθηκε στην ομιλία.

Στις απαντήσεις που ακολούθησαν, ο Ρούμπιο άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο η Ουάσιγκτον να μην έχει σαφή εικόνα για τις προθέσεις της Μόσχας ως προς την ειρήνη, σε αντίθεση με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος έχει δηλώσει ότι ο Πούτιν επιθυμεί συμφωνία και ότι το Κίεβο πρέπει να επιδείξει ευελιξία.

Η εικόνα που παρουσίασε η Ευρώπη στο Μόναχο ήταν εκείνη μιας ηπείρου που αναζητεί ακόμη συνοχή και στρατηγική κατεύθυνση. Οι δεσμεύσεις για ενίσχυση της άμυνας επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο, αλλά η εφαρμογή τους παραμένει ζητούμενο.

Μέχρι την επόμενη Διάσκεψη, οι πολιτικές ισορροπίες σε Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία και ΗΠΑ ενδέχεται να έχουν μεταβληθεί. Το ερώτημα είναι αν μέχρι τότε θα έχει διαμορφωθεί ένα σταθερό πλαίσιο ειρήνης για την Ουκρανία ή αν η διατλαντική αντιπαράθεση θα συνεχίσει να κυριαρχεί στην ατζέντα.