Τα βλέμματα στραμμένα στις συνομιλίες ΗΠΑ – Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα

Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί συναντήθηκε τη Δευτέρα(16/2) με τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), πριν από τις συνομιλίες που θα πραγματοποιηθούν στη Γενεύη μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης με στόχο την επίλυση της πυρηνικής διαμάχης, όπου έως τώρα, δεν υπάρχουν εμφανή σημάδια συμβιβασμού από καμία πλευρά και με την απειλή στρατιωτικής δράσης από τις ΗΠΑ να παραμένει στον ορίζοντα.

Ο νέος κύκλος διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες πρόκειται να ξεκινήσει αύριο, Τρίτη (17/2), σύμφωνα με την Τεχεράνη. Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκατέστησαν τον μεταξύ τους διάλογο στο Ομάν, στις αρχές Φεβρουαρίου, με φόντο απειλές για αμερικανική στρατιωτική επέμβαση.«Ο υπουργός Εξωτερικών έφτασε στη Γενεύη ως επικεφαλής διπλωματικής αντιπροσωπείας και ειδικών για να συμμετάσχει στον δεύτερο κύκλο διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα», ανακοίνωσε σήμερα μέσω του Telegram η ιρανική κρατική τηλεόραση.

Η Ουάσιγκτον, η οποία συμμετείχε σε μια σειρά αεροπορικών επιθέσεων κατά του Ιράν τον Ιούνιο, έχει στείλει δεύτερη ομάδα αεροπλανοφόρων στη Μέση Ανατολή, επιπλέον άλλων αμερικανικών πολεμικών πλοίων και αεροσκαφών που ήδη έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή. Εν μέσω αυτών των εντάσεων, το Ιράν ξεκίνησε τη Δευτέρα στρατιωτική άσκηση στον Κόλπο του Ορμούζ, μια κρίσιμη διεθνή ναυτική οδό και διαδρομή εξαγωγής πετρελαίου για τα κράτη του Κόλπου, που καλούν για διπλωματία προκειμένου να τερματιστεί η διαμάχη.

Η Ουάσιγκτον έχει προσπαθήσει να επεκτείνει το πλαίσιο των συνομιλιών σε ζητήματα εκτός πυρηνικής ενέργειας, όπως η αποθήκη πυραύλων του Ιράν. Η Τεχεράνη δηλώνει ότι είναι διατεθειμένη να συζητήσει περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα μόνο με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων και δεν αποδέχεται τον μηδενισμό του εμπλουτισμού ουρανίου. Επίσης, υποστηρίζει ότι η ικανότητά της σε πυραύλους δεν βρίσκεται στο τραπέζι.

Κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Ουγγαρία τη Δευτέρα, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, δήλωσε ότι η επίτευξη συμφωνίας με την Τεχεράνη θα είναι δύσκολη. “Υπάρχει μια ευκαιρία να επιτευχθεί μια συμφωνία διπλωματικά που να ανταποκρίνεται στα ζητήματα που μας απασχολούν. Θα είμαστε ανοιχτοί. Αλλά δεν θέλω να υπερεκτιμήσω το ζήτημα. Θα είναι δύσκολο. Ήταν πάντα δύσκολο να κάνουμε πραγματικές συμφωνίες με το Ιράν, επειδή διαπραγματευόμαστε με ριζοσπαστικούς σιίτες κληρικούς που παίρνουν θεολογικές αποφάσεις και όχι γεωπολιτικές“, ανέφερε ο Ρούμπιο.

Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, δήλωσε πως επιδιώκει να επιτύχει μια “δίκαιη και ισότιμη συμφωνία”. “Αυτό που δεν είναι στο τραπέζι: η υποταγή μπροστά σε απειλές”, ανέφερε ο Αραγκτσί στο X.

Πιέσεις για συμφωνία ενώ η στρατιωτική ένταση κλιμακώνεται στην περιοχή

Η Τεχεράνη έχει απειλήσει επανειλημμένα να κλείσει το Στενό του Ορμούζ σε περίπτωση επίθεσης, κάτι που θα μπορούσε να στερήσει το 1/5 των παγκόσμιων ροών πετρελαίου και να στείλει τις τιμές του αργού πετρελαίου στα ύψη. Η διαδρομή αυτή συνδέει τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου του Κόλπου, όπως τη Σαουδική Αραβία, το Ιράν, το Ιράκ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με τον Κόλπο του Ομάν και τη Θάλασσα της Αραβίας.

Οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν διεξήγαγαν άσκηση με την ονομασία “Έξυπνη Διαχείριση του Στενού του Ορμούζ”, για να ελέγξουν την ετοιμότητα των ναυτικών τους μονάδων να προστατεύσουν τη ναυτιλιακή αυτή οδό. Όπως ανέφερε το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, “Η έξυπνη αξιοποίηση των γεωπολιτικών πλεονεκτημάτων της Ισλαμικής Δημοκρατίας στον Περσικό Κόλπο και τη Θάλασσα του Ομάν είναι ένας από τους κύριους στόχους αυτής της άσκησης”.

Η Υπηρεσία Πολιτικής Άμυνας του Ιράν πραγματοποίησε επίσης άσκηση χημικής άμυνας στην Οικονομική Ζώνη Ειδικής Περιοχής (Pars Special Economic Energy Zone) τη Δευτέρα, για να ενισχύσει την ετοιμότητα για ενδεχόμενα χημικά περιστατικά στην ενεργειακή αυτή περιοχή στο νότιο Ιράν.

Ο Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Ματζίτ Ταχτ-Ραβάντσι, δήλωσε την Κυριακή ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να συμβιβαστεί στο πυρηνικό της πρόγραμμα με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων, λέγοντας στο BBC ότι “η μπάλα είναι στην αυλή της Αμερικής για να αποδείξει ότι θέλουν να κάνουν μια συμφωνία”.

Πριν από τις αμερικανικές επιθέσεις, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είχε παραμείνει σε στασιμότητα λόγω της απαίτησης των ΗΠΑ να εγκαταλείψει το Ιράν τον εμπλουτισμό ουρανίου στο έδαφος του, κάτι που θεωρείται ότι αποτελεί τον δρόμο για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων από το Ιράν. Το Ιράν αρνείται ότι το πρόγραμμα είναι στρατιωτικό και δηλώνει ότι το πυρηνικό του πρόγραμμα είναι αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς και είναι έτοιμο να οικοδομήσει εμπιστοσύνη ότι ο εμπλουτισμός θα παραμείνει για ειρηνικούς σκοπούς.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε την Κυριακή ότι είπε στον Πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ την περασμένη εβδομάδα ότι οποιαδήποτε συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν πρέπει να περιλαμβάνει την αποδόμηση των πυρηνικών υποδομών του Ιράν, και όχι μόνο την διακοπή της διαδικασίας εμπλουτισμού. Ο Νετανιάχου τόνισε ότι είναι σκεπτικός για τη συμφωνία, αλλά επανέλαβε ότι πρέπει να περιλαμβάνει την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου υλικού από το Ιράν. “Δεν πρέπει να υπάρχει καμία ικανότητα εμπλουτισμού – όχι μόνο να σταματήσει η διαδικασία εμπλουτισμού, αλλά να αποδομηθούν τα μέσα και η υποδομή που επιτρέπουν τον εμπλουτισμό από την αρχή”, είπε.