Θολό το τοπίο των συνομιλιών ΗΠΑ και Ιράν – Τα 14 σημεία της πρότασης Τραμπ

Συνεχίζονται οι αντικρουόμενες αναφορές σχετικά με τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, προκαλώντας σύγχυση στις χρηματοπιστωτικές και ενεργειακές αγορές, κατά την 25η ημέρα του εν εξελίξει πολέμου στη Μέση Ανατολή.

Υπενθυμίζεται ότι το Σάββατο (21/03), ο Τραμπ έστειλε “τελεσίγραφο” 48 ωρών στο Ιράν, απειλώντας να “ισοπεδώσει” τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας της Τεχεράνης, αν δεν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, ωστόσο, λίγο πριν την εκπνοή της προθεσμίας, τη Δευτέρα (23/03), ο Αμερικανός πρόεδρος, προέβη σε μία καθόλα απροσδόκητη δήλωση, διαμηνύοντας πενθήμερη παύση των πληγμάτων κατά ενεργειακών υποδομών του Ιράν, ισχυριζόμενος ότι οι ΗΠΑ είχαν “παραγωγικές συνομιλίες” με την Τεχεράνη για τον τερματισμό του πολέμου.

Το Ιράν διέψευσε αρχικά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ, με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, -με τον οποίο υποτίθεται ότι συνομίλησαν οι ΗΠΑ- να αρνείται οποιαδήποτε συνομιλία.

“Δεν έχουν διεξαχθεί διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ και οι ψευδείς ειδήσεις χρησιμοποιούνται για τη χειραγώγηση των χρηματοπιστωτικών αγορών και των αγορών πετρελαίου, καθώς και για τη διαφυγή από το τέλμα στο οποίο έχουν παγιδευτεί οι ΗΠΑ και το Ισραήλ”, έγραψε στο X.

Τραμπ: Το Ιράν συμφώνησε να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο

Σε δηλώσεις που παραχώρησε ο Ντόναλντ Τραμπ για τον πόλεμο στο Ιράν από τον Λευκό Οίκο, το βράδυ της Τρίτης (24/3, ώρα Ελλάδας), ανέφερε ότι  αν και έχουν σκοτωθεί οι ηγέτες της χώρας, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε συζητήσεις με «τους σωστούς ανθρώπους, οι οποίοι θέλουν να κάνουν μία συμφωνία».

«Δεν έχετε ιδέα πόσο πολύ θέλουν να κάνουν μια συμφωνία, και θα δούμε τι θα συμβεί» είπε.

Όταν ρωτήθηκε για την αποστολή του ανώτερου συμβούλου του, Τζάρεντ Κούσνερ, και του απεσταλμένου για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, για άμεσες διαπραγματεύσεις με το Ιράν, ο πρόεδρος είπε ότι βρίσκονται σε συνομιλίες «αυτή τη στιγμή», μαζί με τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς και τον υπουργό Εξωτερικών Μαρκo Ρούμπιο.

Ο Τραμπ ανέφερε επίσης ότι το ναυτικό, η αεροπορία και οι επικοινωνίες του Ιράν «έχουν εξαφανιστεί», και το γεγονός ότι δεν μπορούν να επικοινωνήσουν αποτελεί «το μεγαλύτερο πρόβλημα».

Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι το Ιράν συμφώνησε να μην αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα. «Όλα ξεκινούν από το ότι δεν μπορούν να έχουν πυρηνικό όπλο. Δεν θέλω να το πω εκ των προτέρων, αλλά συμφώνησαν ότι δεν θα αποκτήσουν ποτέ πυρηνικό όπλο. Το έχουν συμφωνήσει», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Όταν ρωτήθηκε με ποιον συνομιλούν οι ομάδες του στο Ιράν, απάντησε: «Σκοτώσαμε όλη την ηγεσία τους, και μετά συγκεντρώθηκαν για να επιλέξουν νέους ηγέτες και σκοτώσαμε όλους αυτούς». «Τώρα έχουμε μια νέα ομάδα… ας δούμε πώς θα εξελιχθεί», συνέχισε.

Συμπλήρωσε ότι οι αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις οδήγησαν σε «αλλαγή καθεστώτος», αλλά προειδοποίησε: «Δεν εμπιστεύομαι κανέναν».

Όταν ρωτήθηκε για τις χώρες του Κόλπου κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν, απάντησε ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ήταν «εξαιρετικά» και χαρακτήρισε το Κατάρ «υπέροχο». Όταν τον ρώτησαν ξανά πόσο αισιόδοξος είναι ότι μια ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν θα λειτουργήσει, ο Τραμπ απάντησε: «Αυτός ο πόλεμος έχει κερδηθεί».

Σχετικά με τις διαπραγματεύσεις, ο Τραμπ είπε ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές έδωσαν στις ΗΠΑ «ένα πολύ σημαντικό έπαθλο» που αφορά το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Στο τελευταίο μέρος της εκδήλωσης στον Λευκό Οίκο, στο βήμα ανέβηκε ο Υπουργό Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, για να δώσει μια σύντομη επιχειρησιακή ενημέρωση.

«Διαπραγματευόμαστε με βόμβες», δήλωσε ο Χέγκσεθ, προσθέτοντας ότι «ποτέ στην ιστορία» μια σύγχρονη στρατιωτική δύναμη όπως αυτή του Ιράν δεν έχει «εξοντωθεί» τόσο γρήγορα.

“H Τεχεράνη θα δυσκολευτεί να εμπιστευτεί την Ουάσινγκτον”

Νωρίτερα, ιρανική πηγή δήλωσε στο CNN ότι οι ΗΠΑ έχουν προσεγγίσει το Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου, με την Τεχεράνη να εμφανίζεται πρόθυμη να εξετάσει «βιώσιμες» προτάσεις.

Κατά την ίδια πηγή, έχουν υπάρξει επαφές τις τελευταίες ημέρες με πρωτοβουλία της Ουάσινγκτον, χωρίς ωστόσο να έχουν εξελιχθεί σε πλήρεις διαπραγματεύσεις.

Όπως μεταδίδει το CNN, το Ιράν φέρεται να έχει λάβει μηνύματα μέσω διαμεσολαβητών, προκειμένου να διερευνηθεί εάν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης.

Σύμφωνα με τη διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο Chatham House, Σανάμ Βακίλ, “έχοντας δεχτεί δύο φορές βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ενώ οι διαπραγματεύσεις ήταν σε εξέλιξη, η Τεχεράνη θα δυσκολευτεί να εμπιστευτεί την Ουάσινγκτον”.

“Οι Ιρανοί έχουν πέσει θύματα του Τραμπ δύο φορές μέχρι τώρα, θα είναι εξαιρετικά επιφυλακτικοί”, πρόσθεσε, εξηγώντας πως το Ιράν θα θέλει «αξιόπιστες διαβεβαιώσεις» ότι δεν θα δεχτεί επίθεση ούτε από τις ΗΠΑ ούτε από το Ισραήλ.

Σημειώνεται πάντως πως σε ό,τι αφορά την εξέλιξη τις χώρες που έχουν εκδηλώσεις ενδιαφέρον να μεσολαβήσουν στις διαπραγματευτικές συνομιλίες, μέχρι στιγμής ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, έχει συνομιλήσει με το Ιράν και την Αίγυπτο, καθώς και με τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, σχετικά με τον τερματισμό του πολέμου ενώ το Πακιστάν δήλωσε ότι είναι «έτοιμο να φιλοξενήσει συνομιλίες» μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν.

Στο ίδιο μήκος κύματος και το Κατάρ γνωστοποίησε νωρίτερα πως “συνεργάζεται πολύ στενά με τις ΗΠΑ” με στόχο τον τερματισμό του πολέμου με το Ιράν, μέσω του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών Ματζίντ Μοχάμεντ αλ-Ανσάρι.

Το Ισραήλ, από την πλευρά του, δεν δείχνει να επιθυμεί τον τερματισμό του πολέμου – είτε εναντίον του Ιράν, είτε εναντίον της Χεζμπολάχ στο Λίβανο.

Ο εκπρόσωπος του ισραηλινού στρατού δήλωσε νωρίτερα ότι οι δυνάμεις του συνεχίζουν να πλήττουν Ιράν και Λίβανο, με βάση «ένα σταθερό σχέδιο», όποιες και αν είναι οι ενδεχόμενες συνομιλίες με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

«Σε ό,τι αφορά τη μία ή την άλλη συμφωνία, εμείς ενεργούμε επί του παρόντος με βάση ένα σταθερό σχέδιο», είπε χαρακτηριστικά ο ταξίαρχος Εφί Ντέφριν, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε, η οποία μεταδόθηκε από την τηλεόραση.

«Δρούμε και θα συνεχίσουμε να δρούμε, δρούμε ακόμη και αυτή τη στιγμή για να εντείνουμε τα πλήγματα και να εξαλείψουμε τις υπαρξιακές απειλές» και «πλήττουμε ταυτόχρονα το Ιράν και τον Λίβανο», πρόσθεσε.

Bloomberg: Οι χώρες του Κόλπου εξετάζουν στρατιωτική εμπλοκή κατά του Ιράν

Οι ισχυρότερες αραβικές χώρες του Κόλπου, με προεξάρχουσες τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, εξετάζουν το ενδεχόμενο να εμπλακούν στον πόλεμο κατά του Ιράν, εάν η Τεχεράνη πλήξει κρίσιμες ενεργειακές και υποδομές τους, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg.

Παρότι εμφανίζονται όλο και πιο ανήσυχες από τις ιρανικές επιθέσεις, διατηρούν υψηλό όριο εμπλοκής, φοβούμενες περαιτέρω κλιμάκωση, ενώ χώρες όπως το Ομάν επιδιώκουν ρόλο διαμεσολαβητή.

Την ίδια ώρα, παραμένει ο φόβος ότι ακόμη και χωρίς άμεση συμμετοχή, τα κράτη του Κόλπου μπορεί να βρεθούν στο στόχαστρο, ενώ πιθανή συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν θα μπορούσε να τα αφήσει εκτεθειμένα απέναντι σε μια αποδυναμωμένη αλλά εχθρική Τεχεράνη.

Τι επιδιώκει κάθε πλευρά στον πόλεμο

Ηνωμένες Πολιτείες

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν έχουν ακόμη ξεκαθαρίσει τους άμεσους στόχους τους, αλλά εδώ και δεκαετίες επιδιώκουν να αλλάξουν τη συμπεριφορά του Ιράν και προσπαθούν να εξασφαλίσουν αυστηρές εγγυήσεις ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δεν θα προχωρήσει σε πρόγραμμα πυρηνικών όπλων ούτε θα συνεχίσει να υποστηρίζει ομάδες που στοχεύουν το Ισραήλ.

Η Ουάσιγκτον στοχεύει επίσης να επιβάλει αυστηρούς περιορισμούς στο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, επιδεικνύοντας παράλληλα επαρκή στρατιωτική ισχύ ώστε να αποτρέψει μελλοντικούς Ιρανούς ηγέτες από το να αμφισβητήσουν την περιφερειακή “τάξη πραγμάτων”.

Ιράν

Το Ιράν επιδιώκει να επιβάλει μια ριζική αλλαγή στο περιφερειακό status quo, διασφαλίζοντας παράλληλα τη δική του επιβίωση.

Για χρόνια, παρακολουθούσε τα αραβικά κράτη του Κόλπου να ευημερούν υπό την αμερικανική ομπρέλα ασφάλειας, ενώ η Ισλαμική Δημοκρατία υφίστατο καταστροφικές κυρώσεις.

Από αυτή την οπτική γωνία, η Τεχεράνη στοχεύει να αξιοποιήσει τον έλεγχό της επί του κρίσιμου Στενού του Ορμούζ, να απαιτήσει πολεμικές αποζημιώσεις και να εξασφαλίσει την άρση των κυρώσεων – όλα αυτά ενώ προκαλεί οικονομικό και στρατηγικό “πόνο” σε παγκόσμιο επίπεδο, προκειμένου να αποδείξει πόσο δαπανηρή θα μπορούσε να γίνει οποιαδήποτε μελλοντική σύγκρουση με το Ιράν.

Ισραήλ

Το Ισραήλ επιδιώκει την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος, το οποίο εδώ και μισό αιώνα έχει ορίσει το Ισραήλ ως τον κύριο παγκόσμιο εχθρό του.

Υπό την ηγεσία του πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου, το Ισραήλ έχει επίσης καταστήσει σαφή τη φιλοδοξία του να αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή εξουδετερώνοντας όλες τις πιθανές απειλές για την ασφάλειά του, συμπεριλαμβανομένων των περιφερειακών αντιπροσώπων που υποστηρίζονται από το Ιράν. Έχει υποστηρίξει Ιρανούς μοναρχικούς που εκδιώχθηκαν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και έχει διεισδύσει στη χώρα.

Το Ισραήλ θεωρεί αυτόν τον πόλεμο ως το αποκορύφωμα μιας διαδικασίας που ξεκίνησε μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, με την οποία άρχισε να εξαλείφει τις κύριες περιφερειακές απειλές του.

Κράτη του Κόλπου

Για τα αραβικά κράτη του Κόλπου, ο πόλεμος απέδειξε ότι το Ιράν αποτελεί την απόλυτη απειλή τους.

Παραμένουν ενωμένα στην επιθυμία τους για σταθερότητα και οικονομική ευημερία, ωστόσο οι πόλεις τους έχουν υποστεί το κύριο βάρος των περισσότερων ιρανικών πυραύλων και drones, με αποτέλεσμα να κλονιστεί το αίσθημα ασφάλειάς τους και να ενισχυθεί η βαθιά δυσπιστία έναντι του γειτονικού Ιράν για τα επόμενα χρόνια.

Η πλειοψηφία των χωρών της περιοχής, συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ, του Κουβέιτ και του Μπαχρέιν, θεωρούν πλέον το ιρανικό καθεστώς ως άμεση και μακροπρόθεσμη απειλή για την ασφάλειά τους και ενδέχεται να απαιτήσουν τερματισμό του πολέμου με εγγυήσεις για την ασφάλειά τους.

Αντίθετα, χώρες όπως το Ομάν έχουν εκφράσει τη δυσαρέσκειά τους προς το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες για την έναρξη του πολέμου κατά του Ιράν.