Τι θα συμβεί αν οι ΗΠΑ επιτεθούν στο Ιράν – 7 πιθανά σενάρια

Οι Ηνωμένες Πολιτείες μοιάζουν αρκετά έτοιμες να προχωρήσουν σε στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν μέσα στις επόμενες ημέρες, σε ένα σκηνικό έντασης με απρόβλεπτες συνέπειες.

Αν και οι πιθανοί στόχοι θεωρούνται σε μεγάλο βαθμό δεδομένοι, το τι θα ακολουθήσει παραμένει αβέβαιο.

Το BBC συνοψίζει την πιθανή έκβαση μιας επιθετικής πρωτοβουλίας των ΗΠΑ, στην περίπτωση που δεν υπάρξει συμφωνία της τελευταίας στιγμής.

1. «Χειρουργικά» πλήγματα, ελάχιστες απώλειες αμάχων, μετάβαση στη δημοκρατία

Ένα σενάριο, σύμφωνα με το BBC, είναι οι ΗΠΑ να προχωρήσουν σε στοχευμένες, περιορισμένης έκτασης, χειρουργικές επιθέσεις από αέρος και θαλάσσης κατά των στρατιωτικών βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και της μονάδας Basij -μιας παραστρατιωτικής δύναμης υπό τον έλεγχο του IRGC-, εγκαταστάσεων αποθήκευσης βαλλιστικών πυραύλων, καθώς και του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Σύμφωνα με το βρετανικό μέσο, το ήδη αποδυναμωμένο καθεστώς θα κατέρρεε και στη συνέχεια πραγματοποιούνταν μετάβαση σε μια γνήσια δημοκρατία, επιτρέποντας στο Ιράν να επανενταχθεί στη διεθνή κοινότητα.

Αυτό είναι ένα εξαιρετικά αισιόδοξο σενάριο. Η δυτική στρατιωτική επέμβαση τόσο στο Ιράκ όσο και στη Λιβύη δεν οδήγησε σε ομαλή μετάβαση στη δημοκρατία. Αν και

Η Συρία, η οποία πραγματοποίησε τη δική της επανάσταση, ανατρέποντας τον πρόεδρο Μπασάρ αλ-Άσαντ χωρίς δυτική στρατιωτική υποστήριξη το 2024, μέχρι στιγμής έχει τα πάει καλύτερα, σημειώνει το BBC.

2. Το καθεστώς επιβιώνει αλλά μετριάζει τις πολιτικές του

Το δεύτερο σενάριο που επικαλείται το BBC, κάνει λόγο για «μοντέλο Βενεζουέλας». Δηλαδή μία γρήγορη και ισχυρή επιχείρηση που δεν θα πειράξει το καθεστώς, αλλά ουσιαστικά θα το αναγκάσει επιβάλλει να μετριάσει τις πολιτικές του.

Στην περίπτωση του Ιράν, αυτό θα σήμαινε ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα επιβίωνε — κάτι που δεν θα ικανοποιούσε μεγάλα τμήματα του ιρανικού λαού — αλλά θα εξαναγκαζόταν να περιορίσει τη στήριξή της σε βίαιες πολιτοφυλακές στη Μέση Ανατολή, να σταματήσει ή να περιορίσει τα εγχώρια πυρηνικά και βαλλιστικά της προγράμματα και να χαλαρώσει την καταστολή των διαδηλώσεων.

Και αυτό, όμως, βρίσκεται στην πιο απίθανη πλευρά των σεναρίων.

Και πάλι, σχολιάζει το BBC, αυτό είναι το λιγότερο πιθανό σενάριο, δεδομένης της ιστορίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας που κυβερνά εδώ και 47 χρόνια αμετακίνητη.

3. Το καθεστώς καταρρέει και αντικαθίσταται από στρατιωτική διακυβέρνηση

.Σύμφωνα με το BBC, πολλοί εκτιμούν ότι αυτό είναι το πιο πιθανό σενάριο.

Αν και το καθεστώς είναι εξαιρετικά αντιδημοφιλές σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού και κάθε νέο κύμα διαμαρτυριών το αποδυναμώνει περαιτέρω, εξακολουθεί να υπάρχει ένα τεράστιο και πανίσχυρο «βαθύ κράτος» ασφαλείας με άμεσο συμφέρον στη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος.

Οι βασικοί λόγοι για τους οποίους οι διαδηλώσεις μέχρι σήμερα δεν έχουν καταφέρει να ανατρέψουν το καθεστώς είναι ότι δεν υπήρξαν σημαντικές αποσκιρτήσεις προς την πλευρά τους, ενώ όσοι βρίσκονται στην εξουσία είναι διατεθειμένοι να χρησιμοποιήσουν απεριόριστη βία και σκληρότητα για να παραμείνουν εκεί.

Στην αστάθεια που πιθανώς θα ακολουθήσει οποιαδήποτε αμερικανικά πλήγματα, είναι πιθανό το Ιράν να καταλήξει να κυβερνάται από μια ισχυρή στρατιωτική κυβέρνηση, αποτελούμενη κυρίως από στελέχη των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

4. Το Ιράν προχωρά σε αντίποινα κατά ΗΠΑ και “γειτόνων”

Το Ιράν έχει δεσμευτεί ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση, δηλώνοντας ότι «έχει το δάχτυλο στη σκανδάλη».

Είναι σαφές ότι δεν μπορεί να συγκριθεί με τη στρατιωτική ισχύ του αμερικανικού Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, ωστόσο θα μπορούσε να επιτεθεί με το οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων και drones που διαθέτει, πολλά από τα οποία είναι κρυμμένα σε σπηλιές, υπόγειες εγκαταστάσεις ή απομακρυσμένες ορεινές περιοχές.

Υπάρχουν αμερικανικές βάσεις και εγκαταστάσεις διάσπαρτες στην αραβική πλευρά του Κόλπου, κυρίως στο Μπαχρέιν και το Κατάρ, όμως το Ιράν θα μπορούσε επίσης να πλήξει ορισμένες από τις κρίσιμες υποδομές οποιασδήποτε χώρας θεωρούσε συνεργό σε μια αμερικανική επίθεση – όπως η Ιορδανία.

Εξάλλου, η πυραυλική επίθεση στις πετροχημικές εγκαταστάσεις της Saudi Aramco το 2019, που αποδόθηκε σε μια πολιτοφυλακή στο Ιράκ υποστηριζόμενη από το Ιράν, υπενθύμισε στη Σαουδική Αραβία πόσο ευάλωτη εξακολουθεί να είναι στους ιρανικούς πυραύλους.

Οι αραβικές χώρες του Κόλπου, όλες σύμμαχοι των ΗΠΑ, είναι εξαιρετικά ανήσυχες αυτή τη στιγμή ότι οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική ενέργεια θα στραφεί τελικά εναντίον τους.

5. Το Ιράν “απαντά” ναρκοθετώντας τον Κόλπο

Αυτό αποτελεί εδώ και καιρό μια πιθανή απειλή για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και τις παγκόσμιες προμήθειες πετρελαίου, ήδη από τον πόλεμο Ιράν–Ιράκ (1980–1988).

Τα στενά του Ορμούζ, ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, αποτελούν ένα κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα. Περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και το 20–25% του πετρελαίου και των παραγώγων του διέρχονται από τα στενά αυτά κάθε χρόνο.

Το Ιράν έχει πραγματοποιήσει ασκήσεις ταχείας ανάπτυξης θαλάσσιων ναρκών. Αν το έκανε στην πράξη, αυτό θα επηρέαζε αναπόφευκτα το παγκόσμιο εμπόριο και τις τιμές του πετρελαίου.

6. Το Ιράν αντεπιτίθεται, βυθίζοντας αμερικανικό πολεμικό πλοίο

Ως μία από τις πιο ανησυχητικές απειλές του Ιράν επικαλείται το BBC τις λεγόμενες επιθέσεις σμήνους (Swarm Attacks), μία τακτική κατά την οποία εκτοξεύονται εναντίον ενός ή περισσότερων στόχων πολλαπλά μέσα υψηλής εκρηκτικότητας (drones, ταχύπλοα παγιδευμένα με εκρηκτικά, στρατιωτικές μονάδες), ώστε ακόμη και οι ισχυρές άμυνες του αμερικανικού ναυτικού να μην είναι σε θέση να τα εξουδετερώσουν όλα εγκαίρως και ταυτόχρονα.

Το Ναυτικό των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης έχει εδώ και καιρό αντικαταστήσει το συμβατικό ιρανικό ναυτικό στον Κόλπο, με ορισμένους από τους διοικητές του να έχουν μάλιστα εκπαιδευτεί στο Ντάρτμουθ την εποχή του Σάχη.

Τα πληρώματα του ιρανικού ναυτικού έχουν επικεντρώσει μεγάλο μέρος της εκπαίδευσής τους στον «ασύμμετρο» πόλεμο, αναζητώντας τρόπους να υπερκεράσουν ή να παρακάμψουν τα τεχνολογικά πλεονεκτήματα του κύριου αντιπάλου τους, του Πέμπτου Στόλου του αμερικανικού Ναυτικού.

Η βύθιση ενός αμερικανικού πολεμικού πλοίου, συνοδευόμενη από πιθανή αιχμαλωσία επιζώντων μελών του πληρώματος, θα αποτελούσε τεράστια ταπείνωση για τις ΗΠΑ.

Αν και το σενάριο αυτό θεωρείται απίθανο, αξίζει να σημειωθεί ότι το πανάκριβο αντιτορπιλικό USS Cole υπέστη σοβαρές ζημιές από επίθεση αυτοκτονίας της Αλ Κάιντα στο λιμάνι του Άντεν το 2000, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 17 Αμερικανοί ναύτες.

Νωρίτερα, το 1987, Ιρακινός πιλότος μαχητικού αεροσκάφους εκτόξευσε κατά λάθος δύο πυραύλους Exocet εναντίον του αμερικανικού πολεμικού πλοίου USS Stark, σκοτώνοντας 37 ναύτες.

7. Το καθεστώς καταρρέει και επικρατεί χάος

Πρόκειται για έναν απολύτως υπαρκτό κίνδυνο και μία από τις βασικές ανησυχίες γειτονικών χωρών όπως το Κατάρ και η Σαουδική Αραβία.

Πέρα από το ενδεχόμενο εμφυλίου πολέμου, όπως αυτός που βίωσαν η Συρία, η Υεμένη και η Λιβύη, υπάρχει και ο κίνδυνος, μέσα στο χάος και τη σύγχυση, οι εθνοτικές εντάσεις να εξελιχθούν σε ένοπλες συγκρούσεις, καθώς Κούρδοι, Βελούχοι και άλλες μειονότητες προσπαθούν να προστατεύσουν τους πληθυσμούς τους.

Μεγάλο μέρος της Μέσης Ανατολής θα χαιρόταν ασφαλώς με το τέλος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, περισσότερο από όλους το Ισραήλ, το οποίο έχει ήδη καταφέρει ισχυρά πλήγματα στους συμμάχους του Ιράν στην περιοχή και φοβάται μια υπαρξιακή απειλή από το ύποπτο ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Ωστόσο, κανείς δεν θέλει να δει τη μεγαλύτερη σε πληθυσμό χώρα της Μέσης Ανατολής — περίπου 93 εκατομμύρια άνθρωποι — να βυθίζεται στο χάος, προκαλώντας ανθρωπιστική κρίση και ένα νέο προσφυγικό κύμα, καταλήγει το BBC.