Τι θα συμβεί αν το Ιράν κλείσει τα Στενά του Ορμούζ

Από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή η συζήτηση για τα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ναυτιλιακές οδούς παγκοσμίως και το πλέον ζωτικό σημείο διέλευσης πετρελαίου, έρχονται συνεχώς στο προσκήνιο του διαλόγου.

Από χθες, τρία πλοία χτυπήθηκαν από «άγνωστα βλήματα» στα Στενά, σύμφωνα με αναφορά του οργανισμού UK Maritime Trade Operations (UKMTO).

Παράλληλα, ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι «εξουδετέρωσε» 16 ιρανικά πλοία πόντισης ναρκών στα στενά. Περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται συνήθως από τα στενά, και ο πόλεμος έχει μειώσει δραστικά τη θαλάσσια κίνηση, εκτοξεύοντας τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.

Το Ιράν είχε δηλώσει προηγουμένως ότι θα «παραδώσει στις φλόγες» οποιοδήποτε πλοίο επιχειρήσει να διέλθει, ωστόσο ένας πολύ μικρός όγκος κυκλοφορίας συνεχίζεται. Ο αποκλεισμός των στενών θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος αγαθών και υπηρεσιών παγκοσμίως, πλήττοντας μερικές από τις μεγαλύτερες οικονομίες, όπως την Κίνα, την Ινδία και την Ιαπωνία.

Τι είναι τα Στενά του Ορμούζ και πού βρίσκονται;

Τα Στενά του Ορμούζ συνορεύουν στα βόρεια με το Ιράν και στα νότια με το Ομάν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ).

Όπως γράφει το BBC, ο διάδρομος έχει πλάτος περίπου 50 χλμ. στην είσοδο και την έξοδο, και μόλις 33 χλμ. στο στενότερο σημείο του. Συνδέει τον Κόλπο με την Αραβική Θάλασσα.

Το 2025, περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα διέρχονταν από εκεί, αξίας σχεδόν 600 δισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως. Το πετρέλαιο αυτό προέρχεται από το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία, τα ΗΑΕ και το Ιράν.

Ποιες θα είναι οι επιπτώσεις από το κλείσιμο των στενών;

Συνήθως, περίπου 3.000 πλοία διασχίζουν τα στενά κάθε μήνα. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι όσο συνεχίζονται οι απειλές, τόσο θα αυξάνεται η τιμή του πετρελαίου και το κόστος μεταφοράς του.

«Είναι de facto κλειστά, καθώς κανείς δεν τολμά να περάσει», δήλωσε ο Arne Lohmann Rasmussen, επικεφαλής αναλυτής της Global Risk Management. «Αν διακοπεί η ροή πετρελαίου και αερίου, οι επιπτώσεις στην αγορά θα είναι τεράστιες».

Ένας αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ θα επηρέαζε επίσης σοβαρά την Ασία.

Οικονομικές Επιπτώσεις:

Η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα, προτού υποχωρήσει κοντά στα 90 δολάρια μετά από δηλώσεις του Τραμπ.

Tο Ιράν εξάγει περίπου 1,7 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA). Το Ιράν εξήγαγε πετρέλαιο αξίας 67 δισ. δολαρίων (50 δισ. λιρών) στο οικονομικό έτος που έληξε τον Μάρτιο του 2025 – τα υψηλότερα έσοδα από πετρέλαιο την τελευταία δεκαετία – σύμφωνα με εκτιμήσεις της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν.

Το κόστος ναύλωσης ενός υπερδεξαμενόπλοιου (supertanker) για τη μεταφορά πετρελαίου στην Κίνα σχεδόν διπλασιάστηκε, φτάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 400.000 δολαρίων.

Η Κίνα αγοράζει περίπου το 90% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν, και η αύξηση των τιμών θα μετακυλιστεί στους καταναλωτές παγκοσμίως μέσω των προϊόντων που εξάγει η Κίνα.

Επειδή η Κίνα χρησιμοποιεί αυτό το πετρέλαιο για να παράγει προϊόντα που στη συνέχεια εξάγει σε άλλες χώρες, οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν επίσης να σημαίνουν υψηλότερες τιμές για τους καταναλωτές σε όλο τον κόσμο.

Πώς μπορεί το Ιράν να κλείσει τα στενά;

Στο στενότερο σημείο τους, οι ναυτιλιακές οδοί βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός των χωρικών υδάτων του Ιράν και του Ομάν. Σύμφωνα με ειδικούς, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για το Ιράν να κλείσει τα στενά είναι η πόντιση ναρκών με τη χρήση ταχύπλοων σκαφών και υποβρυχίων.

Το κανονικό ναυτικό του Ιράν και το ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξαπολύσουν επιθέσεις εναντίον ξένων πολεμικών πλοίων και εμπορικών σκαφών.

Ωστόσο, μεγάλα στρατιωτικά πλοία θα μπορούσαν με τη σειρά τους να γίνουν εύκολοι στόχοι για αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ, και ο Donald Trump έχει δηλώσει ότι ένας από τους στόχους του είναι να καταστρέψει το ναυτικό του Ιράν.

Το Ιράν διαθέτει επίσης αντιπλοϊκούς πυραύλους και ημι-υποβρύχια σκάφη. Ωστόσο, ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι ένας από τους στόχους του είναι η καταστροφή του ιρανικού ναυτικού.

Μπορούν οι εναλλακτικές διαδρομές να αναπληρώσουν το κενό;

Οι χώρες του Κόλπου έχουν αναπτύξει εναλλακτικές οδούς εξαγωγής με την πάροδο των ετών.

• Σαουδική Αραβία: Διαθέτει αγωγό 1.200 χλμ. με ικανότητα μεταφοράς έως 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
• Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα: Συνέδεσαν τα κοιτάσματά τους με το λιμάνι της Φουτζάιρα, παρακάμπτοντας τα στενά, με χωρητικότητα 1,5 εκατομμύριο βαρέλια.

Ωστόσο, το Reuters αναφέρει ότι ακόμη και με τη χρήση αυτών των υποδομών, θα υπήρχε πτώση στην παγκόσμια προσφορά κατά 8-10 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.