Ιράν - Ισραήλ: Ισραηλινός αναλυτής μιλά στο NEWS 24/7

Μία από τις πλέον αξιόπιστες φωνές στην ανάλυση της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής, ο δρ. Γκόρεν τονίζει ότι το Ισραήλ χρειάζεται μια μετριοπαθή κυβέρνηση που θα επαναπροσδιορίσει τη θέση της χώρας στη Μέση Ανατολή.

ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΡΑΠΊΔΗΣ
05 Μαρτίου 2026 16:24

Αν υπάρχει ένα ζήτημα που ενώνει τη συντριπτική πλειοψηφία των Ισραηλινών, αυτό είναι η πεποίθηση ότι το Ιράν συνιστά υπαρξιακή απειλή για το εβραϊκό κράτος. Οι περισσότεροι, μάλιστα, πιστεύουν ότι για την απειλή αυτή υπάρχει μόνο στρατιωτική απάντηση και όχι διπλωματική. Σε αυτό το πλαίσιο, η κοινή στρατιωτική εκστρατεία ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του ιρανικού καθεστώτος δεν αποτελεί απλώς μια ενέργεια που αφορά τις σημερινές γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Πρόκειται για μια σύγκρουση που κυοφορείται για περισσότερο από δύο δεκαετίες, έχοντας τις ρίζες της στην ισλαμική επανάσταση του 1979.

Αυτό που φαντάζει κάπως πρωτόγνωρο στην παρούσα συγκυρία είναι η ευθύτητα με την οποία η πολιτική ηγεσία του Ισραήλ δηλώνει πλέον ότι ο αντικειμενικός σκοπός του πολέμου εκτείνεται πέρα από την εξάλειψη της στρατιωτικής απειλής: στόχος είναι η αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη, η σύνθλιψη του θεοκρατικού καθεστώτος. Αυτή η θέση υιοθετήθηκε άμεσα και απερίφραστα τόσο από τον αρχηγό της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ, όσο και από τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης στην Κνεσέτ.

Τις τελευταίες εβδομάδες, η «αίσθηση του αναπόφευκτου» από αναλυτές ασφαλείας για μια επικείμενη στρατιωτική επίθεση στην Τεχεράνη εντάθηκε. Υπήρχε η υποψία ότι οι διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα και οι αναφορές για πρόοδο ήταν απλώς ένα προπέτασμα καπνού, μέρος ενός ψυχολογικού πολέμου για να εφησυχάσει η ιρανική ηγεσία. Το σχέδιο λειτούργησε σε μεγάλο βαθμό, τουλάχιστον για το άνοιγμα του νέου πολεμικού μετώπου, καθώς το ισλαμικό καθεστώς βρέθηκε προ εκπλήξεως – με τον ανώτατο ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ να σκοτώνεται στο πρώτο κύμα των αμερικανο-ισραηλινών βομβαρδισμών.

Από τη Γάζα στο Ιράν

Για πολλούς αναλυτές, η σύνδεση Χαμάς – Χεζμπολάχ – Ιράν είναι οργανική. Το Ισραήλ διακηρύττει ότι η εξουδετέρωση της Χαμάς στη Γάζα και της Χεζμπολάχ στον Λίβανο είναι απλώς η «θεραπεία των συμπτωμάτων», ενώ το Ιράν παραμένει η πηγή όλων των δεινών.

Ο δρ. Νίμροντ Γκόρεν, ιδρυτής και πρόεδρος του Mitvim Institute στο Ισραήλ και μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου του Diplomeds, ενός think-tank για την περιφερειακή συνεργασία στη Μεσόγειο, μιλά αποκλειστικά στο NEWS 24/7 για όσα διαδραματίζονται αυτές τις πρώτες μέρες του πολέμου. Μία από τις πλέον αξιόπιστες φωνές στην ανάλυση της ισραηλινής εξωτερικής πολιτικής, ο δρ. Γκόρεν τονίζει ότι «Για το Ισραήλ, η ελπίδα είναι ότι ο πόλεμος κατά του Ιράν θα είναι η τελευταία πράξη της 7ης Οκτωβρίου», προσθέτοντας ότι «μετά από δυόμισι χρόνια εξαντλητικού πολέμου, η προσδοκία είναι ότι οι απειλές προς το Ισραήλ θα εξαφανιστούν, επιτρέποντας την ανάδυση ενός διαφορετικού Ιράν που θα είναι δεκτικό στις νέες περιφερειακές δυναμικές που αναπτύσσονται στην ευρύτερη περιοχή».

Ωστόσο, ο δρ. Γκόρεν υπογραμμίζει ότι η στρατιωτική ισχύς έχει όρια. «Δεν αρκούν μόνο οι νίκες στο πεδίο», σημειώνει, εκτιμώντας ότι «το Ισραήλ θα πρέπει επίσης να υποστεί μια δική του αλλαγή στις επόμενες εκλογές. Θα χρειαστεί μια μετριοπαθή κυβέρνηση, μια νέα ηγεσία, πρόθυμη να αναζητήσει την πρόοδο και την ειρήνη με τους Παλαιστίνιους και να αναδείξει τη νέα πραγματικότητα στη Μέση Ανατολή».

Ο άξονας Τραμπ – Νετανιάχου και το στοίχημα της αλλαγής καθεστώτος

«Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει στενούς στρατηγικούς δεσμούς στο βάθος των δεκαετιών και έχουν συνεργασία σε πολλά επίπεδα. Αυτή η συνεργασία βρίσκεται σε πλήρη ανάπτυξη σήμερα, με τους πολιτικούς και στρατιωτικούς ηγέτες των δύο χωρών να συντονίζονται για το Ιράν – και μέχρι τώρα σε επιχειρησιακό επίπεδο τα έχουν καταφέρει» δηλώνει ο δρ. Γκόρεν.

Παράλληλα, όμως, ο Ισραηλινός αναλυτής εκφράζει την ανησυχία του για τη διολίσθηση των δύο χωρών, των ΗΠΑ και του Ισραήλ, προς τον λαϊκισμό. «Πέρα από τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, στην αμερικανική και ισραηλινή κοινωνία υπάρχουν πολλοί που ανησυχούν με την κατεύθυνση που έχουν πάρει τόσο οι ΗΠΑ όσο και το Ισραήλ με τη σημερινή τους ηγεσία. Οι αξίες του φιλελευθερισμού και της δημοκρατίας επισκιάζονται από τον εθνικισμό και τον λαϊκισμό» προσθέτει ο δρ. Γκόρεν, ενώ για την επόμενη μέρα στο Ιράν εκτιμά ότι η αλλαγή καθεστώτος είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιβληθεί απ’έξω, με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις να στοχεύουν στη δημιουργία εκείνων των συνθηκών στο εσωτερικό που θα ενθαρρύνουν τους Ιρανούς να φέρουν την αλλαγή από μέσα.

Η περιφερειακή ανάφλεξη

Η απάντηση της Τεχεράνης στην αμερικανο – ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση ήταν άμεση, στοχεύοντας όχι μόνο το Ισραήλ και βάσεις των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο, αλλά και κράτη – συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή. Τα πλήγματα με πυραύλους και drones στα Εμιράτα, το Κουβέιτ και πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας έχουν προκαλέσει παγκόσμια αναταραχή. Οι συνταγματικές μοναρχίες του Περσικού Κόλπου ανησυχούν μπροστά στο ενδεχόμενο περιφερειακής ανάφλεξης και κλιμάκωσης των επιθέσεων τις επόμενες μέρες, με τη θρησκευτική και στρατιωτική ηγεσία στην Τεχεράνη να κάνει σαφές ότι επιχειρεί να καταστήσει το κόστος του πολέμου δυσβάσταχτο για την παγκόσμια οικονομία.

Μέσα σε ένα περιβάλλον αβεβαιότητας και αστάθειας, ο δρ. Γκόρεν σημειώνει ότι το κόστος του πολέμου βαραίνει επίσης σε μεγάλο βαθμό κάθε Ισραηλινό πολίτη. «Οι πολίτες στο Ισραήλ έχουν υποφέρει πολύ και για μεγάλο χρονικό διάστημα και εύχονται η ζωή τους να επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς. Οι Ισραηλινοί γνωρίζουν ότι πρέπει να κάνουν υποχωρήσεις στην καθημερινότητά τους, να δείξουν αντοχή και αλληλεγγύη μεταξύ τους για να έρθει ο στρατηγικός στόχος της αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν και να νιώσουν ασφάλεια».

Ωστόσο, ο επικεφαλής του Mitvim Institute προσθέτει ακόμη ότι η ισραηλινή κοινωνία θέλει να διασφαλίσει ότι ο πόλεμος δεν «εργαλειοποιείται» από τον Νετανιάχου για πολιτικούς λόγους. «Όπως είπαν πολλοί για την περίπτωση του πολέμου στη Γάζα, ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός κάνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις για πολιτικούς λόγους, για να αποφύγει τη δικαιοσύνη και ό,τι εκκρεμεί εις βάρος του, και για να βελτιώσει το προφίλ του ενόψει των εκλογών, έτσι και τώρα στον πόλεμο με το Ιράν οι πολίτες δεν θέλουν να εξαπατηθούν».

Ακόμη και αν πράγματι ο Μπενιαμίν Νετανιάχου «πόνταρε» στο ότι η έναρξη αυτού του πολέμου θα ενίσχυε τις πιθανότητες πολιτικής επιβίωσής του, στην πραγματικότητα ναρκοθετεί τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια και τη διεθνή υπόσταση της χώρας του. Ο δρ. Γκόρεν, όμως, είναι αισιόδοξος. «Η ελπίδα είναι ότι μόλις περάσουν όλα αυτά, οι μετριοπαθείς δυνάμεις στην περιοχή – και μεταξύ των Παλαιστινίων επίσης – θα επικρατήσουν, οι σχέσεις του Ισραήλ με τα κράτη του Κόλπου θα διευρυνθούν και θα εμβαθύνουν, και οι διαπραγματεύσεις και συζητήσεις με τους βόρειους γείτονές μας, τη Συρία και το Λίβανο, θα προχωρήσουν με επιτυχία».

*Ο Δημήτρης Ραπίδης είναι πολιτικός αναλυτής, project coordinator και υπεύθυνος χρηματοδοτικών προγραμμάτων στο ETERON – Ινστιτούτο για την Έρευνα και την Κοινωνική Αλλαγή.