Τρία χρόνια πολέμου στο Σουδάν: Μια χώρα σε πλήρη κατάρρευση

Η σύγκρουση μεταξύ των Σουδανικών Ενόπλων Δυνάμεων (SAF) και των Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF), καθώς και των συμμαχικών ομάδων και των δύο πλευρών, έχει εξελιχθεί σε μια συστηματική αποδόμηση των βασικών υπηρεσιών από τις οποίες εξαρτάται ο πληθυσμός.

Το 2025, μόνο οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα περιέθαλψαν περισσότερους από 7.700 τραυματίες λόγω βίας, συμπεριλαμβανομένων τραυμάτων από πυροβολισμούς, παρείχαν περισσότερες από 250.000 επείγουσες ιατρικές συνεδρίες και πραγματοποίησαν πάνω από 4.200 συνεδρίες για περιστατικά σεξουαλικής βίας — η οποία πολύ συχνά χρησιμοποιείται ως όπλο πολέμου με θύματα κυρίως τις γυναίκες.

Κατά την ίδια περίοδο, περισσότερα από 15.000 παιδιά κάτω των πέντε ετών εισήχθησαν στα επισιτιστικά προγράμματα λόγω οξέος υποσιτισμού, ο οποίος αυξάνεται, επιδεινώνοντας τον κίνδυνο θανάτου από ασθένειες που υπό άλλες συνθήκες είναι θεραπεύσιμες.

Ένα σύστημα υγείας αποδυναμωμένο και στοχοποιημένο

Καθ’ όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, τα προγράμματα εμβολιασμού έχουν διακοπεί και τα συστήματα επιδημιολογικής επιτήρησης έχουν καταρρεύσει, επιταχύνοντας την εξάπλωση ασθενειών και καθυστερώντας τον εντοπισμό επιδημιών.

Η διεθνής ανθρωπιστική ανταπόκριση — συμπεριλαμβανομένων των οργανισμών του ΟΗΕ, ιδιαίτερα στο Νταρφούρ — παραμένει κατά πολύ ανεπαρκής για να αποτρέψει απώλειες ζωών που θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Οι περικοπές στη χρηματοδότηση επιδεινώνουν μια ήδη δραματική κατάσταση, με τους ανθρώπους να πληρώνουν και πάλι το τίμημα.

Οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα έχουν καταγράψει επαναλαμβανόμενες εξάρσεις θανατηφόρων, αλλά αποτρέψιμων ασθενειών σε όλο το Σουδάν — από ιλαρά στο Νταρφούρ έως ηπατίτιδα Ε στην πολιτεία Jazeera και χολέρα σε Khartoum και White Nile. Το 2025, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα περιέθαλψαν περισσότερους από 12.000 ασθενείς με ιλαρά και σχεδόν 42.200 με χολέρα.

Επιπλέον, νοσοκομεία έχουν λεηλατηθεί, βομβαρδιστεί και καταληφθεί. Ιατρικό προσωπικό έχει απειληθεί, συλληφθεί ή αναγκαστεί να διαφύγει. Ασθενοφόρα έχουν εμποδιστεί να φτάσουν στους τραυματίες.

Από τον Απρίλιο του 2023, περισσότεροι από 2.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί και 720 τραυματιστεί σε 213 επιθέσεις σε υγειονομικές εγκαταστάσεις σε όλη τη χώρα. Την ίδια περίοδο, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα έχουν καταγράψει 100 βίαια περιστατικά που στόχευσαν το προσωπικό τους, τις υποστηριζόμενες δομές και τις ιατρικές προμήθειες.

Ένα μοτίβο αδιάκοπης βίας κατά των αμάχων

Τους τελευταίους μήνες, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα έχουν παρατηρήσει μια ανησυχητική μεταβολή στον τρόπο διεξαγωγής του πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της εκτεταμένης χρήσης drones. Αυτές οι επιθέσεις πραγματοποιούνται ολοένα και περισσότερο πολύ πέρα από τις γραμμές του μετώπου, στοχεύοντας υποδομές και κατοικημένες περιοχές αμάχων.

Από τον Φεβρουάριο, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα έχουν περιθάλψει περίπου 400 τραυματίες από drones, μετά από επιθέσεις που έπληξαν περιοχές αμάχων στο ανατολικό Τσαντ καθώς και σε διάφορες περιοχές του Νταρφούρ. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, αυτές οι επιθέσεις έχουν σκοτώσει περισσότερους από 500 αμάχους από την 1η Ιανουαρίου έως τις 15 Μαρτίου.

«Οι ομάδες μας φροντίζουν ασθενείς με διαμπερή τραύματα, ακρωτηριασμένα άκρα, εκτεταμένα εγκαύματα», δηλώνει η Muriel Boursier, συντονίστρια επειγουσών κρίσεων των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο Νταρφούρ. «Η κλίμακα της βίας και της ωμότητας που βλέπουμε είναι αδιανόητη.»

Μια συλλογική πολιτική αποτυχία

Η κρίση στο Σουδάν δεν αποτελεί μόνο μια ανθρωπιστική καταστροφή. Είναι μια συλλογική πολιτική αποτυχία. Μετά από τρία χρόνια, η ανταπόκριση των κυβερνήσεων και των διεθνών οργανισμών δεν έχει καλύψει ούτε τις πιο βασικές προσδοκίες.

Από τον Απρίλιο του 2023, σχεδόν 14 εκατομμύρια άνθρωποι έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους και πολλοί από αυτούς έχουν εκτοπιστεί επανειλημμένα, χάνοντας τα πάντα. Οι δύο εμπόλεμες πλευρές, που στο παρελθόν αποτελούσαν την κυβέρνηση του Σουδάν, αποδομούν την ικανότητα της χώρας να προστατεύει, να φροντίζει και να στηρίζει τον ίδιο της τον πληθυσμό.

«Τώρα περισσότερο από ποτέ, η προστασία των αμάχων, ο σεβασμός των δομών υγείας, η λογοδοσία για τις ωμότητες και η συνεχής ανθρωπιστική πρόσβαση είναι ζητήματα επείγοντα και αδιαπραγμάτευτα», δηλώνει η Amande Bazerolle, επικεφαλής της αποστολής των Γιατρών Χωρίς Σύνορα στο Σουδάν. «Τρία χρόνια πολέμου έχουν ήδη κοστίσει ανυπολόγιστα στο Σουδάν. Εάν επιτρέψουμε να συνεχιστεί αυτό, κινδυνεύει να καταδικαστεί μία ολόκληρη γενιά».