YOSHITAKA AMANO: Ο ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΑΣ ΤΩΝ ΟΝΕΙΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΦΑΝΤΑΣΙΑΣ
Ο Yoshitaka Amano ήρθε στο AthensCon χωρίς καμία διάθεση να επιβεβαιώσει τον μύθο του. Μιλά χαμηλόφωνα, χαμογελά συχνά και απαντά με μια απλότητα που ξαφνιάζει, αν σκεφτεί κανείς το βάρος του έργου του. Κάτω από το καπέλο που επιλέγει να φορά σχεδόν πάντα, κρύβεται ένας δημιουργός που αντιμετωπίζει τη φαντασία ως κάτι εύθραυστο και πολύτιμο.
Τον «πρωτοσυνάντησα» όταν ήμουν 14 ετών, τότε που η φαντασία μου διψούσε για εικόνες, χρώματα, μύθους και ήρωες. Παίζοντας στο PS μου τα αριστουργηματικά Final Fantasy, χαζεύοντας τα artbooks του σε κομιξάδικα, ένιωθα ότι τα σχέδια του Yoshitaka Amano αναδύονται σαν ψίθυροι από άλλο χρόνο: Σε αυτά κυριαρχούν λεπτές γραμμές, αχνά χρώματα, δυναμικές φιγούρες που ακροβατούν ανάμεσα στο πραγματικό και το φανταστικό. Για εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, οι ήρωες και οι κόσμοι του υπήρξαν η πρώτη επαφή μας με μια φαντασία που δεν ζητούσε εξηγήσεις – μόνο συναίσθημα.
Δια ζώσης τον συνάντησα τον περασμένο Δεκέμβριο στο AthensCon 2025, και η παρουσία του είχε μια σπάνια, σχεδόν αντιφατική ποιότητα: Πολύ πιο ταπεινός και ευγενικός απ’ όσο θα μπορούσε να φανταστεί κανείς για έναν καλλιτέχνη τέτοιου εκτοπίσματος. Κάτω από το χαρακτηριστικό καπέλο που επιλέγει σχεδόν πάντα να φορά, δεν κρύβεται κάποια περσόνα· Κρύβεται ένας βαθιά ευγενικός άνθρωπος, που κρύβει περίτεχνα τον τιτάνιο κόσμο που κουβαλά μέσα του. Ο Amano μιλά χαμηλόφωνα, γελά εύκολα, και σε κοιτά σαν μικρό παιδί έτοιμο να μάθει από σένα, όταν του πεις κάτι που θα του κεντρίσει την προσοχή.
Η πορεία του, άλλωστε, όταν ήταν παιδί: Μόλις στα δεκαπέντε του χρόνια, εργάστηκε στο ιστορικό στούντιο κινουμένων σχεδίων Tatsunoko Production, συμμετέχοντας στη δημιουργία εμβληματικών anime που καθόρισαν την ιαπωνική ποπ κουλτούρα. Αργότερα, απομακρύνθηκε από τη βιομηχανική παραγωγή για να αναζητήσει μια πιο προσωπική γλώσσα – το δικό του χαρακτηριστικό στυλ που δανείζεται στοιχεία από την ιαπωνική παράδοση, την art nouveau, τη δυτική ζωγραφική, τη μόδα ακόμα και την τζαζ. Αυτή η μοναδική αισθητική του ήταν που έμελλε να δώσει σάρκα και οστά στο Final Fantasy, όχι απλώς ως σειρά video game, αλλά ως ολόκληρο αισθητικό σύμπαν. Οι χαρακτήρες, τα λογότυπα, τα εξώφυλλα που σχεδίασε δεν έγιναν μόνο αναγνωρίσιμα· έγιναν σημεία αναφοράς για γενιές παικτών και δημιουργών.
Κι όμως, ο ίδιος επιμένει να κοιτάζει πάντα μπροστά. «Δεν θέλω απλώς να επαναλαμβάνω το ίδιο, αναζητώ κάτι καινούργιο κάθε φορά», μου λέει, περιγράφοντας τη διαφορά ανάμεσα στα ανατεθειμένα έργα και στις προσωπικές του δημιουργίες. Ίσως γι’ αυτό, για τον Amano, τίποτα δεν μοιάζει ποτέ ολοκληρωμένο: Οι χαρακτήρες του δεν κλείνουν κύκλους — μεταμορφώνονται. Όπως και ο ίδιος, που εδώ και δεκαετίες κινείται ανάμεσα σε anime, video games, κόμικ και εικαστικές τέχνες, αφήνοντας πίσω του όχι απλώς εικόνες, αλλά ψυχικά τοπία που δεν θα σταματήσουν ποτέ να κατοικούνται.
Αν ζωγραφίζατε μια αυτοπροσωπογραφία σας, τι υλικά και χρώματα θα επιλέγατε;
«Μπορώ να σκεφτώ πολλούς τρόπους: Συνήθως δουλεύω με ακρυλικά, που έχουν τη λογική της ελαιογραφίας, αλλά ζωγραφίζω και με λάδι. Τα τελευταία χρόνια ασχολούμαι πολύ με το μελάνι sumi, μια παραδοσιακή ιαπωνική τεχνική, που απολαμβάνω ιδιαίτερα. Το sumi έχει ουσιαστικά ασπρόμαυρο αποτέλεσμα, ενώ με το λάδι και τα ακρυλικά χρησιμοποιούν πολλά χρώματα.
Θα μπορούσε άρα η αυτοπροσωπογραφία μου να είναι είτε ένα ασπρόμαυρο σκίτσο είτε μια ελαιογραφία με χρώμα.»
Θυμάστε την πρώτη εικόνα ή ιστορία που σας έκανε να θέλει να ζωγραφίσει;
«Όταν ήμουν πολύ νέος, μόλις 15 ετών, εργαζόμουν στην Tatsunoko Production, ένα ιαπωνικό στούντιο παραγωγής κινουμένων σχεδίων. Αφού έφυγα από εκεί, βρήκα μεγάλη έμπνευση στο παραμύθι του Πινόκιο, το οποία μάλισταν με ώθησε να δημιουργήσω κάτι απολύτως δικό μου. Ζωγράφισα πολλές εκδοχές του Πινόκιο, έφτιαξα ένα portfolio και άρχισα να το δείχνω σε εκδοτικούς οίκους για να βρω δουλειά.
Παράλληλα συνέχιζα να στέλνω δουλειά μου στην Tatsunoko, αλλά επικεντρώθηκα όλο και περισσότερο σε αυτά τα νέα σχέδια.»
Ποιες ήταν οι επιρροές σας όταν ήσασταν νέος; Και ποιες είναι σήμερα, έχουν αλλάξει;
«Σίγουρα έχουν αλλάξει. Όμως το βασικό που μένει αναλλοίωτο είναι το γούστο μου. Σήμερα μπορώ να “απορροφήσω” και να ερμηνεύσω τις επιρροές μου πολύ πιο συνειδητά απ’ όταν ήμουν νεότερος. Και συνήθως είναι άλλες μορφές τέχνης, δημιουργοί, τραγούδια, μόδα…»
Ποια είναι η διαδικασία σας; Δουλεύετε κάθε μέρα αυθόρμητα, βασιζόμενος στη στιγμή; Επεξεργάζεστε για καιρό κάτι προτού το αποτυπώσετε στο χαρτί;
«Και τα δύο μπορεί να συμβούν. Όταν μου ανατίθεται ένα πρότζεκτ, συνήθως ξεκινώ αμέσως. Είναι ξεκάθαρο τι περιμένουν από εμένα, οι άνθρωποι που με καλούν έχουν δει τη δουλειά μου. Έχω ένα δικό μου, ολοκληρωμένο ύφος στα έργα μου, το οποίο είναι μοναδικό. Για παράδειγμα, όταν δουλεύω πάνω στο Final Fantasy, ξέρω ακριβώς τι περιμένουν: Να δουν το προσωπικό μου στυλ.
Στα προσωπικά μου έργα, όμως, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Εκεί μελετώ πολύ πριν ξεκινήσω, γιατί δεν ξέρω τι μπορεί να προκύψει. Δεν θέλω απλώς να επαναλαμβάνω το ίδιο, αναζητώ κάτι καινούργιο κάθε φορά.»
Τι θα λέγατε στον νεότερο εαυτό σας όταν ξεκινούσε, αν τον συναντούσατε;
«Μπράβο. Καλή δουλειά».
Υπάρχει κάποιος χαρακτήρας που σας εκφράζει περισσότερο;
«Όχι κάποιος συγκεκριμένος. Όταν δημιουργώ χαρακτήρες, σε καθέναν από αυτούς εμφανίζονται διαφορετικές πτυχές του εαυτού μου. Όλοι οι χαρακτήρες που έχει δημιουργήσει είναι επομένως κατά κάποιον τρόπο κομμάτια μου.»
Αν το Final Fantasy είχε φωνή, τι θα σας έλεγε;
«Θα μου έλεγε “Φτιάξε κάτι καινούργιο. Δημιούργησε κάτι νέο, έναν νέο κόσμο!” (γέλια). Ωστόσο κάθε φορά που δουλεύω πάνω στο Final Fantasy, το αντιμετωπίζω πράγματι σαν έναν εντελώς καινούργιο κόσμο.»
Υπάρχει κάποιο έργο ή χαρακτήρας με τον οποίον θα θέλατε να καταπιαστείτε ξανά; Να διορθώσετε κάτι;
«Δεν αισθάνομαι ποτέ ότι κάτι έχει ολοκληρωθεί οριστικά. Όμως δεν μου αρέσει να επιστρέφει στο παρελθόν. Προτιμώ να κοιτάζω μπροστά και να δημιουργώ κάτι νέο. Μικρά στοιχεία από παλιότερα έργα μου μπορεί να επανεμφανίζονται, αλλά δεν με ενδιαφέρουν οι επαναλήψεις — συνήθως δεν λειτουργούν, και σίγουρα δεν είναι ο δικός μου τρόπος.»
Πώς αισθάνεστε για το fandom; Και το ελληνικό κοινό ειδικότερα.
«Το AthensCon αποτέλεσε καλή αφορμή για να έρθω στην Ελλάδα και να συναντήσω τους θαυμαστές μου εδώ. Με εξέπληξε πόσο πολλοί είχαν βιβλία με τα έργα μου. Έχω εκθέσει σε Ευρώπη και Αμερική και έχω γνωρίσει θαυμαστές. Είναι μια μακρά διαδρομή και νιώθω μεγάλη τιμή. Πριν δύο χρόνια επίσης επισκέφθηκα την Ιταλία με αφορμή την αφιερωματική έκθεσή μου, όπου γνώρισα ένα πολύ θερμό κοινό.
Αγαπώ την ιταλική τέχνη και ιστορία, όπως και την ελληνική. Η υποδοχή του κόσμου με κάνει ιδιαίτερα χαρούμενο.»
Γνωρίζετε την ελληνική μυθολογία;
«Πολύ καλά μάλιστα. Αυτή την περίοδο δουλεύω πάνω σε ένα τεράστιο έργο εμπνευσμένο από την ελληνική μυθολογία, το οποίο ξεκίνησα πριν από περίπου τρία χρόνια, το Mythology Project. Πρόκειται για μια τοιχογραφία μήκους 100 μέτρων και ύψους τεσσάρων μέτρων με θεούς, ήρωες και σκηνές μάχης. Είναι εξαιρετικά δυναμικό. Παράλληλα γυρίζω ένα ντοκιμαντέρ για τη δημιουργία του. Η ολοκλήρωση του έργου αναμένεται σε περίπου δύο χρόνια. Στόχος μου είναι να εκτεθεί στην Ιταλία ή και την Ελλάδα.»
Θα επισκεφθείτε ιστορικά σημεία για έμπνευση;
«Η έμπνευσή μου ξεκίνησε μέσα από ταξίδια μου στη Σαντορίνη και την Κρήτη. Η ελληνική μυθολογία είναι η αγαπημένη μου.»
Υπάρχει κάτι με το οποίο θα θέλατε να σας θυμούνται περισσότερο;
«Ξεχωρίζω το artbook “Hiten” (Ουράνιο Πνεύμα), το οποίο θα ταξιδέψει στο φεγγάρι. Αποτελεί μέρος της πρώτης επίσημης διαστημικής αποστολής της UNESCO, σε συνεργασία με την ispace και την Barrelhand.». (σ.σ.: Το “Hiten” έχει αποθηκευτεί ψηφιακά μέσα στο Memory Disc V3, μια πολιτιστική «κάψουλα χρόνου» σχεδιασμένη να αντέχει εκατομμύρια χρόνια στο διάστημα)
Τι ταινίες σας αρέσουν;
«Λατρεύω το σινεμά. Πολλές από τις αγαπημένες μου ιστορίες έχουν τη δομή της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας: οικογενειακά δράματα, μύθοι, συγκρούσεις. Ανάμεσα σε αυτά είναι και το Star Wars φυσικά.»
Αγαπημένος χαρακτήρας από το Star Wars;
«Ο Darth Vader.»
Yoshitaka Amano
Ο Yoshitaka Amano είναι ένας από τους σημαντικότερους Ιάπωνες καλλιτέχνες των τελευταίων πενήντα ετών, με έργο που εκτείνεται από το anime και τα videogames μέχρι τη ζωγραφική, την εικονογράφηση, τη μόδα και τις εικαστικές τέχνες.
Γεννήθηκε το 1952 στο Σιζουόκα της Ιαπωνίας και ξεκίνησε επαγγελματικά μόλις στα 15 του χρόνια, στο ιστορικό στούντιο Tatsunoko Production, όπου συμμετείχε στη δημιουργία εμβληματικών σειρών anime όπως Gatchaman, Casshan και Hurricane Polymar. Στα τέλη της δεκαετίας του ’70 ακολούθησε ανεξάρτητη πορεία, αναζητώντας μια πιο προσωπική καλλιτεχνική γλώσσα.
Από τα τέλη των ’80s και έπειτα, το όνομά του ταυτίστηκε με το Final Fantasy, για το οποίο σχεδίασε χαρακτήρες, κόσμους και λογότυπα που καθόρισαν την αισθητική της σειράς και επηρέασαν βαθιά τη διεθνή pop κουλτούρα. Παράλληλα, έχει εικονογραφήσει βιβλία και μυθιστορήματα (μεταξύ αυτών και έργα του Neil Gaiman), έχει συνεργαστεί με τη μόδα, το θέατρο και τη μουσική, ενώ η δουλειά του έχει παρουσιαστεί σε μεγάλες εκθέσεις σε Ιαπωνία, Ευρώπη και ΗΠΑ.
Το ύφος του συνδυάζει την ιαπωνική παράδοση με τη δυτική ζωγραφική, την art nouveau και τον συμβολισμό, δημιουργώντας μια αναγνωρίσιμη, ονειρική εικαστική ταυτότητα. Σήμερα θεωρείται ένας από τους τελευταίους μεγάλους δημιουργούς που γεφύρωσαν τον κόσμο της μαζικής κουλτούρας με τη σύγχρονη τέχνη, επηρεάζοντας γενιές καλλιτεχνών και θεατών παγκοσμίως.
