Η ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΦΟΡΑ ΠΟΥ ΟΙ ΗΠΑ ΠΗΡΑΝ ΚΑΠΟΙΟ ΝΗΣΙ ΑΠΟ ΤΗ ΔΑΝΙΑ

Δεν ασχολούμασταν και πολύ με τη Γροιλανδία μέχρι να εμφανιστεί ο Τραμπ και σαν γνήσιος γιγαντιαίος μπόμπιρας να αρχίσει να φωνάζει πώς θέλει να πάρει αυτό το παιχνίδι απ’ το άλλο παιδάκι, στο οποίο ανήκει.

Ακόμα δεν ξέρουμε τι θα γίνει σ’ αυτήν την περίπτωση. Μπορούμε όμως να δούμε τι έγινε σε μία αντίστοιχη, πάλι μεταξύ των δύο αυτών χωρών (ΗΠΑ και Δανίας) σε μια άλλη εποχή, πολύ μακρινή απ’ τη σημερινή. Και πολύ διαφορετική.

Μια μέρα σαν σήμερα, λοιπόν, στις 17 Ιανουαρίου του 1917, οι ΗΠΑ αγόρασαν (νόμιμα, με σφραγίδες, με όλα) τις Παρθένες Νήσους από τη Δανία.

Καταρχάς, να δούμε ποιες είναι οι Αμερικανικές Παρθένες Νήσοι (United States Virgin Islands‎‎).

Αυτά τα μικρά νησιά αποτελούν το δυτικό τμήμα του νησιωτικού συμπλέγματος των Παρθένων Νήσων. Τα υπόλοιπα νησιά, αυτά που βρίσκονται ανατολικότερα, ανήκουν στη Βρετανία. Κλασική αποικιοκρατική ιστορία δηλαδή.

Πρωταγωνιστές αυτού του αμερικανικού τροπικού σκηνικού είναι τρία εντυπωσιακά νησιά: ο Άγιος Θωμάς, η Σαιντ Κρουά και ο Άγιος Ιωάννης – ο πιο ανατολικός της παρέας. Μαζί τους βρίσκονται περισσότερα από 50 μικρότερα νησάκια, και όλα αυτά μαζί έχουν ως πρωτεύουσα τη Σαρλότ Αμαλί.

Τα νησιά αυτά, πέρασαν από διάφορα αποικιακά χέρια μέχρι που το 1754, έγιναν βασιλικές αποικίες της Δανίας, με το όνομα Δανικά Νησιά Δυτικών Ινδιών.

Η ΠΡΩΤΗ ΑΠΟΠΕΙΡΑ

Βρισκόμαστε στα τέλη του 19ου αιώνα, και η Καραϊβική μοιάζει στα μάτια των μεγάλων δυνάμεων σαν ένα ακόμη σημαντικό τετράγωνο μίας μεγάλης σκακιέρας. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπαίνουν δυνατά στο παιχνίδι και αρχίζουν να εξετάζουν την προσάρτηση μερικών μικρών νησιών, που όμως, σε αντίθεση με το μέγεθός τους, έχουν πολύτιμη στρατηγική αξία.

Έτσι, το 1867 γίνεται η πρώτη απόπειρα αγοράς δύο νησιών, του Αγίου Θωμά και του Αγίου Ιωάννη. Συμφωνία υπάρχει, τα χέρια δίνονται αλλά τελικά τίποτα δεν προχωρά.

Εν τω μεταξύ, οι Δανοί προσπαθούν να σώσουν την οικονομία των νησιών με μια σειρά από μεταρρυθμίσεις, όμως τα αποτελέσματα είναι μάλλον απογοητευτικά.

Ο 97ΧΡΟΝΟΣ ΤΟ ΣΚΑΣΕ

Το 1902 επανέρχεται το σενάριο της πώλησης, αλλά η ιστορία παίρνει σχεδόν κινηματογραφική τροπή.

Η ψηφοφορία στη δανική Βουλή κρίνεται στο νήμα. Η συμφωνία θα προχωρούσε για μόλις μία ψήφο αλλά η αντιπολίτευση έχει διαφορετική γνώμη. Θα φέρει κυριολεκτικά σηκωτό έναν 97χρονο βουλευτή για να ρίξει την ψήφο που θα ανατρέψει τα δεδομένα. Ισοπαλία. Το σχέδιο ναυαγεί. Προς το παρόν.

ΤΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΣΟΒΑΡΕΥΟΥΝ

Και λίγα χρόνια αργότερα, θα έρθει ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος και το σκηνικό θα αλλάξει άρδην. Η Δανία αφήνει ξανά τα νησιά στην απομόνωσή τους, ενώ στην Ουάσινγκτον χτυπά καμπανάκι κινδύνου: «Κι αν τα πάρουν οι Γερμανοί και τα κάνουν βάση για υποβρύχια;».

Οι ΗΠΑ δεν θέλουν να το ρισκάρουν. Ξαναχτυπούν την πόρτα της Δανίας και αυτή τη φορά το πάνε μέχρι το τέρμα. Μετά από παζάρια και διαπραγματεύσεις, πέφτει στο τραπέζι ένα αστρονομικό ποσό για την εποχή: 25 εκατομμύρια σε χρυσό δολάριο ΗΠΑ. Σήμερα θα μιλούσαμε για πάνω από μισό δισεκατομμύριο.

Οι Δανοί κάνουν τους λογαριασμούς τους. Η συνεχιζόμενη κατοχή των νησιών κοστίζει. Σιγά σιγά, το κλίμα στην κοινή γνώμη αλλάζει. Έτσι, τον Αύγουστο του 1916 υπογράφεται η συνθήκη των Δανικών Δυτικών Ινδιών και λίγους μήνες μετά γίνεται δημοψήφισμα. Οι Δανοί πολίτες δίνουν την έγκρισή τους.

Στις 31 Μαρτίου 1917, η αμερικανική σημαία υψώνεται στα νησιά και ένα νέο όνομα μπαίνει στον χάρτη: Αμερικανικές Παρθένες Νήσοι. Η μέρα αυτή γιορτάζεται κάθε χρόνο ως αργία.

Τα χρόνια περνούν και οι αλλαγές είναι αισθητές. Οι κάτοικοι αρχίζουν να παίρνουν αμερικανική υπηκοότητα (παραχωρήθηκε σε πολλούς κατοίκους το 1927 και το 1932), το δολάριο αντικαθιστά (το 1934) το παλιό δανέζικο νόμισμα και η ζωή αποκτά αμερικανικό χρώμα.

Σιγά σιγά στήνεται τοπική αυτοδιοίκηση, μέχρι που το 1970 οι νησιώτες ψηφίζουν για πρώτη φορά τον δικό τους κυβερνήτη, τον Μέλβιν Έβανς. Και από το 1976 τα νησιά άρχισαν να εργάζονται για τη δημιουργία του δικού τους συντάγματος.

Κάπου εκεί, ανάμεσα σε έγγραφα, εκλογές και διοικητικές αλλαγές, κάνει την εμφάνισή του ο μεγάλος πρωταγωνιστής: ο τουρισμός. Τα νησιά μεταμορφώνονται σε καρτ ποστάλ της Καραϊβικής και η οικονομία παίρνει τα πάνω της.

Και το 1966 έρχεται και το πετρέλαιο. Η Hess Oil άρχισε να κατασκευάζει διυλιστήριο πετρελαίου και μέχρι τον Φεβρουάριο του 2012, το εργοστάσιο Hovensa που βρίσκεται στο Σαιντ Κρουά θα λειτουργούσε ως ένα από τα μεγαλύτερα διυλιστήρια πετρελαίου στον κόσμο, με 494.000 βαρέλια την ημέρα. Το 2014 θα έκλεινε.

Σήμερα, βέβαια, οι Παρθένες Νήσοι είναι πολύ γνωστές και για έναν ακόμη λόγο: σε ένα απ’ αυτά τα μικρά νησάκια, τα ακατοίκητα, το Λιτλ Σεντ Τζέιμς, ο Τζέφρι Επστάιν είχε την έπαυλή του, διαβόητη για το sex trafficking και όλα τα εγκλήματα που συνέβησαν εντός των τειχών της.

Τώρα, τι θα γίνει με τη Γροιλανδία είναι μια άλλη ιστορία. Πιο σύνθετη, πιο περίπλοκη και, φυσικά, πιο επίκινδυνη. Υποθέτω ότι απλώς θα πρέπει να περιμένουμε τις εξελίξεις. Έτσι κι αλλιώς, δεν φαίνεται να αργούν και πάρα πολύ.