Ο ΝΑΖΙ ΠΟΥ ΑΡΝΗΘΗΚΕ ΝΑ ΙΣΟΠΕΔΩΣΕΙ ΤΟ ΠΑΡΙΣΙ

Θα μπορούσαν ο Πύργος του Άιφελ και το Μουσείο του Λούβρου να είχαν γίνει στάχτη, λίγες μέρες πριν απελευθερωθεί το Παρίσι από τη ναζιστική Γερμανία; Μία εκδοχή της επίσημης ιστορίας αυτό υποστηρίζει. Ότι ο Χίτλερ έδωσε αυτήν τη διαταγή. Και ο άνθρωπος που έμεινε στην Ιστορία ως ο Ναζί που αρνήθηκε να εκτελέσει τη διαταγή του ήταν ο Ντίτριχ βον Σόλτιτζ, Γερμανός στρατηγός και τελευταίος διοικητής των ναζιστικών δυνάμεων στη γαλλική πρωτεύουσα.

ΠΟΙΟΣ ΗΤΑΝ Ο “ΣΩΤΗΡΑΣ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ”

Γεννημένος το 1894 σε αριστοκρατική οικογένεια πρωσικής καταγωγής, ο Σόλτιτς μεγάλωσε μέσα σε έναν κόσμο πειθαρχίας και στρατιωτικής παράδοσης. Πολέμησε στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο Δυτικό Μέτωπο, επιβίωσε από τις φονικότερες μάχες (πχ της Μάρνης και του Σομ) και, στα χρόνια που ακολούθησαν, ανέβηκε σταθερά στην ιεραρχία.

Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο δεν ήταν ένας απλός αξιωματικός. Συμμετείχε σε επιχειρήσεις-κλειδιά, από την Πολωνία μέχρι την Ολλανδία, όπου απέδειξε την ικανότητά του στον αστικό πόλεμο — με κόστος, φυσικά, για τις πόλεις που βρίσκονταν στον δρόμο του.

Με απλά λόγια: ήταν αδίστακτος, όπως η πλειοψηφία των Ναζί αξιωματικών που βρίσκονταν στην κορυφή της ιεραρχίας.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1944: Η ΠΟΛΗ ΣΕ ΑΝΑΜΟΝΗ

Όταν τον Αύγουστο του 1944 ο Σόλτιτς φτάνει στο Παρίσι ως στρατιωτικός διοικητής, το σκηνικό είναι ήδη εκρηκτικό. Οι Σύμμαχοι προελαύνουν μετά την Απόβαση της Νορμανδίας, η γαλλική Αντίσταση οργανώνεται στους δρόμους και ενισχύεται συνεχώς, ενώ οι ναζί διαθέτουν περιορισμένες δυνάμεις.

Στις 20 Αυγούστου έλαβε την απευθείας εντολή από τον Χίτλερ να προκαλέσει “τη μέγιστη δυνατή καταστροφή” στην πόλη. Το μήνυμα που ήρθε λίγες ημέρες αργότερα ήταν ξεκάθαρο: Το Παρίσι δεν πρέπει να πέσει στα χέρια του εχθρού. Και αν πέσει, να μην μείνει τίποτα όρθιο”.

Την ίδια στιγμή, ο Ντουάιτ Άιζενχάουερ και ο Σαρλ ντε Γκολ δίσταζαν να απελευθερώσουν άμεσα την πόλη, σχεδιάζοντας αρχικά την περικύκλωσή της. Η εξέγερση της Αντίστασης, όμως, άλλαξε τα δεδομένα.

Η ΑΠΟΦΑΣΗ

Και εδώ ξεκινά ο “μύθος”.

Στα απομνημονεύματά του, ο Σόλτιτς υποστηρίζει ότι αρνήθηκε τη διαταγή επειδή είχε πλέον πειστεί ότι ο Χίτλερ είχε χάσει την επαφή με την πραγματικότητα. Ισχυρίστηκε ότι είχε διαπιστώσει την επιδείνωση της ψυχικής κατάστασης του Χίτλερ από κοντά, μετά από επίσκεψή του και πίστευε ότι ο πόλεμος είχε πια χαθεί.

Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι δεν μπορούσε να καταστρέψει μια πόλη με τόσο μεγάλο πολιτιστικό βάρος.

Όμως, η πραγματικότητα ίσως ήταν λιγότερο ρομαντική.

Το Παρίσι δεν ήταν εύκολος στόχος. Οι γερμανικές δυνάμεις ήταν εξαντλημένες, οι πόροι περιορισμένοι και η Αντίσταση είχε ήδη περάσει στην αντεπίθεση. Οι ισορροπίες είχαν αλλάξει και το να καταστρέψει το Παρίσι δεν θα ήταν και τόσο εύκολο.

Σε συνεργασία με τον ουδέτερο Σουηδό διπλωμάτη, Ραούλ Νόρντλινγκ, ο οποίος είχε ήδη βοηθήσει στην κατάπαυση πυρός που είχε επιτευχθεί στις 20 Αυγούστου, επιχείρησε να επιταχύνει την είσοδο των Συμμάχων στην πόλη.

Στις 25 Αυγούστου 1944, οι γαλλικές και αμερικανικές δυνάμεις εισήλθαν στο Παρίσι και οι Γερμανοί παραδόθηκαν. Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο Χίτλερ τηλεφώνησε εξοργισμένος στον Σόλτιτζ ρωτώντας τον: Καίγεται το Παρίσι; Η απάντηση ήταν αρνητική.

Την επόμενη ημέρα, ο Σαρλ ντε Γκωλ ηγήθηκε της θριαμβευτικής παρέλασης στα Ηλύσια Πεδία. Το Παρίσι είχε σωθεί.

ΜΕΤΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ

Ο Σόλτιτζ παραδόθηκε στους Γάλλους μαζί με 15.000 στρατιώτες και καταδικάστηκε από τους ναζί ερήμην για προδοσία.

Μετά το τέλος του πολέμου, ο Σόλτιτς κρατήθηκε στη Βρετανία μαζί με μερικούς ακόμη υψηλόβαθμους ναζί, αργότερα στις ΗΠΑ, αλλά το 1947 αφέθηκε ελεύθερος χωρίς να κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου. Πέθανε το 1966 στη Γερμανία.

Η φήμη του ως “σωτήρα του Παρισιού” εδραιώθηκε, με πολλούς ιστορικούς να αναγνωρίζουν τον ρόλο του, χωρίς όμως να αποδίδουν την σωτηρία της πόλης αποκλειστικά σ’ αυτόν.

ΜΥΘΟΣ Ή ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΌΤΗΤΑ

Μετά την κηδεία του, το Associated Press τον χαρακτήρισε ως “μια κεντρική μορφή στη διάσωση του Παρισιού από την καταστροφή”. Ο Τζιν Έντουαρντ Σμιθ, βιογράφος του Άιζενχάουερ έγραψε σχετικά:

Το Παρίσι σώθηκε χάρη στις ενέργειες αρκετών ηγετών, μεταξύ των οποίων και ο Σόλτιτς, ο οποίος αγνόησε τη διαταγή του Φύρερ να καταστρέψει την πόλη. Ο Σαρλ ντε Γκολ, που αξιοποίησε στο έπακρο την επιρροή του ως επικεφαλής της προσωρινής κυβέρνησης και ο Αϊζενχάουερ, που απέρριψε τη δογματική στρατιωτική θεωρία και άφησε να επικρατήσει η κοινή λογική.

Στα απομνημονεύματά του, ο Ντίτριχ φον Σόλτιτς έγραψε: Αν για πρώτη φορά δεν ακολούθησα διαταγή, ήταν επειδή ήξερα ότι ο Χίτλερ ήταν τρελός.

Ο ΣΟΛΤΙΤΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η εικόνα του Σόλτιτς παραμένει αμφιλεγόμενη. Από τη μία, παρουσιάζεται ως ο άνθρωπος που έσωσε ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά κέντρα της Ευρώπης. Από την άλλη, επικριτές υποστηρίζουν ότι απλώς δεν είχε τη δυνατότητα να καταστρέψει την πόλη.

Άλλωστε, στο παρελθόν είχε συμμετάσχει σε καταστροφές πόλεων χωρίς ενδοιασμούς, γεγονός που κάνει τη στάση του στο Παρίσι να μοιάζει αντιφατική.

Όπως σημειώνουν ιστορικοί, η αλήθεια πιθανότατα βρίσκεται κάπου στη μέση: ανάμεσα στην προσωπική επιλογή, τις αντικειμενικές συνθήκες και την ανάγκη ενός ανθρώπου να διαμορφώσει την υστεροφημία του.