ΑΠΟ ΤΑ ΣΤΕΝΑ ΤΟΥ ΟΡΜΟΥΖ ΣΤΗ ΧΑΛΑΣΤΡΑ – ΠΩΣ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΦΟΥΣΚΩΝΕΙ ΤΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ
Η κρίση στα Στενά του Ορμούζ δεν επηρεάζει μόνο την τιμή της βενζίνης. Περνά, σχεδόν αθόρυβα, και στο χωράφι.
Στον αγροτικό συνεταιρισμό της Χαλάστρας στη Θεσσαλονίκη επικρατεί αβεβαιότητα.
«Πήρα τηλέφωνο τον Ντόναλντ, να μάθω τι θα γίνει», λένε αστιευόμενοι οι καλλιεργητές του μεγαλύτερου ορυζώνα της Ελλάδας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ και οι καλλιεργητές της Χαλάστρας μάλλον δε θα γνωριστούν ποτέ, αλλά ο πόλεμος που έχει ξεκινήσει στη Μέση Ανατολή επηρεάζει άμεσα το πώς και εάν θα σπείρουν φέτος οι Έλληνες αγρότες.
Τα λιπάσματα, βασικός κρίκος της παραγωγής, βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο των επιπτώσεων.
Από τα Στενά του Ορμούζ διακινείται ένα κρίσιμο μέρος της παγκόσμιας αγοράς λιπασμάτων και των πρώτων υλών τους, όπως το φυσικό αέριο και το θείο, καθώς και μεγάλες ποσότητες ουρίας από τις χώρες του Κόλπου. Με τις ροές να διαταράσσονται, οι τιμές αρχίζουν να ανεβαίνουν.
Η αύξηση των τιμών έρχεται στην έναρξη της σποράς, αφήνοντας τους παραγωγούς μπροστά σε ένα άμεσο δίλημμα: να πληρώσουν ακριβότερα το τσουβάλι ή να μειώσουν τη χρήση, με ό,τι αυτό σημαίνει για την παραγωγή του φθινοπώρου.
ΑΓΡΟΤΕΣ ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΠΟΥΝ ΤΑ ΧΩΡΑΦΙΑ
Στη Χαλάστρα, η πίεση είναι ήδη ορατή. Σύμφωνα με παραγωγούς, 25 από τις περίπου 120 εκμεταλλεύσεις εγκαταλείφθηκαν μόνο το τελευταίο δίμηνο.
«Οι περισσότεροι πούλησαν και μηχανήματα δε νομίζω να ξαναβγούν να σπείρουν», λέει στο NEWS 24/7 ο Γιώργος Μπότας, καλλιεργητής της περιοχής. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών που εγκατέλειψαν είναι νέοι αγρότες, που επέλεξαν να αφήσουν τη γη και να εργαστούν στη βιομηχανία.
Οι τιμές των λιπασμάτων έχουν φτάσει τα 850 ευρώ τον τόνο, μια αύξηση που ξεπερνά τα 200 ευρώ. Για ένα χωράφι 32 στρεμμάτων, όπως του Μπότα, σε κόστος μεταφράζεται σε επιπλέον 500 ευρώ. Όταν ένας μέσος αγρότης στην περιοχή καλλιεργεί τουλάχιστον 20 τέτοια αγροτεμάχια, αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστεί 10.000 ευρώ επιπλέον μόνο για το λίπασμα. Την ίδια στιγμή, το κόστος ανεβαίνει συνολικά με το πετρέλαιο να έχει σκαρφαλώσει από το 1,40 στα 2 ευρώ το λίτρο.
ΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
«Με τον πρώτο πύραυλο εκατό ευρώ πάνω ο τόνος, μετά τον δεύτερο, φτάσαμε διακόσια. Σήμερα έχει τριακόσια ευρώ πάνω το λίπασμα», είχε πει χαρακτηριστικά στα εγκαίνια της Agrotica την περασμένη εβδομάδα, ο αγροτοσυνδικαλιστής Κώστας Ανεστίδης.
Η ευρωπαϊκή παραγωγή λιπασμάτων είναι από τις πιο εξαρτημένες από το φυσικό αέριο. Για την παραγωγή ενός τόνου αμμωνίας απαιτούνται περίπου 33–36 MMBtu, γεγονός που μεταφράζεται σήμερα σε ενεργειακό κόστος περίπου 650 δολάρια ανά τόνο,πριν καν προστεθούν εργατικά ή περιβαλλοντικά κόστη.
Παράλληλα, τα κράτη του Κόλπου καλύπτουν περίπου το 35% των παγκόσμιων εξαγωγών ουρίας και το 44% του θείου που χρησιμοποιείται στα φωσφορικά λιπάσματα. Με το Ορμούζ να λειτουργεί με περιορισμούς, μεγάλο μέρος αυτής της παραγωγής είτε καθυστερεί είτε δεν φτάνει ποτέ στην αγορά.
Οι επιπτώσεις είναι άμεσες. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η τιμή της ενέργεια έχει αυξηθεί κατά περίπου 30% και τα λιπάσματα έως και 40% διεθνώς.
Η Ελλάδα δεν εισάγει απευθείας πρώτες ύλες από το Ιράν, όμως επηρεάζεται έμμεσα. Μεγάλες αγορές όπως η Κίνα και η Ινδία στρέφονται σε εναλλακτικούς προμηθευτές, απορροφώντας την προσφορά και πιέζοντας μικρότερες αγορές.
ΕΠΕΝΔΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΜΙΣΟ ΕΙΣΟΔΗΜΑ
Το ρύζι αποτελεί βασική τροφή για περίπου το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού. Το 2024 συγκαταλέγεται στις καλύτερες χρονιές των τελευταίων ετών για τους παραγωγούς ρυζιού. Η τιμή ήταν ψηλή και πολλοί εκτίμησαν ότι είναι μια καλή ευκαιρία για νέες επενδύσεις.
Μέσα σε 18 μήνες όμως, από 50 λεπτά έφτασε να πωλείται σήμερα στα 25 λεπτά.
Στα χωράφια την περίοδο που διανύουμε ξεκινάει το όργωμα και οι προετοιμασία για την σπορά. Το πρόβλημα που αντιμετωπίζουν ορισμένοι είναι άμεσο:
«Έχουμε πληρώσει προκαταβολικά τα ενοίκια και πρέπει να σπείρουμε. Αλλιώς δε θα ήμουν εδώ σήμερα. Ουσιαστικά είμαι δεμένος με τη γη», λέει ο Πέτρος, παραγωγός της περιοχής.
«Το λίπασμα με μια λέξη μπορείς να το περιγράψεις: αβεβαιότητα», συμπληρώνει ο γεωπόνος του συνεταιρισμού. «Είμαστε ήδη 170 ευρώ πάνω τον τόνο σε σχέση με πέρυσι. Αύριο μπορεί να είναι 200. Κανείς δεν ξέρει».
Όπως περιγράφει, οι τιμές αλλάζουν ακόμη και κατά τη μεταφορά, όπως μεταφέρουν οι έμποροι.
Παραγωγοί καταγγέλλουν επίσης ότι μέρος των αποθεμάτων είχε αγοραστεί πριν την κρίση, θέτοντας ερωτήματα για το αν οι αυξήσεις αντανακλούν πραγματικό κόστος ή φαινόμενα αισχροκέρδειας. Από την πλευρά τους αυτό που ζητούν είναι περισσότεροι έλεγχοι.
Η ΜΕΣΗ ΑΝΑΤΟΛΗ ΣΤΗΝ ΤΣΕΠΗ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ
Η αλυσίδα είναι πλέον σαφής.
Η γεωπολιτική ένταση επηρεάζει την ενέργεια, η ενέργεια τα λιπάσματα, τα λιπάσματα το κόστος παραγωγής και τελικά την τιμή των τροφίμων.
Στη Χαλάστρα, αυτό δεν είναι μια αφηρημένη ανάλυση για έναν πόλεμο που γίνεται μακριά μας. Είναι ένα καθημερινό δίλημμα επιβίωσης: να σπείρουν ή να τα παρατήσουν.
