ΔΙΕΘΝΟΛΟΓΟΣ ΕΞΗΓΕΙ ΑΝ Ο ΤΡΑΜΠ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΓΟΡΑΣΕΙ ΤΗ ΓΡΟΙΛΑΝΔΙΑ

Η Γροιλανδία είναι μια από τις περιοχές του πλανήτη που θέλει να κάνει δικές του ο Ντόναλντ Τραμπ, για λόγους που εξυπηρετούν τη δυναμική των Ηνωμένων Πολιτειών, στην παγκόσμια σκηνή.

Τον περασμένο Μάρτιο, στο μεγαλύτερο νησί του κόσμου, που στο 80% καλύπτεται μόνιμα από πάγο, έγιναν εκλογές. Κυρίαρχο στο κοινοβούλιο των 31 βουλευτών ήταν κόμμα Demokraatit, το οποίο είναι γνωστό ως φιλοεπιχειρηματικό.

Ειδικοί είχαν εκτιμήσει πως ένας από τους λόγους που επικράτησε το εν λόγω κόμμα είναι ότι δεν αντιμετωπίζει το ζήτημα της ανεξαρτησίας από τη Δανία, ως μακροπρόθεσμο.

Το ερώτημα που τέθηκε ήταν αν, υπ’ αυτήν τη συνθήκη, ο πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να υλοποιήσει το στόχο της αγοράς της περιοχής, μέσω της οποίας θα μπορεί να ελέγχει -εν πολλοίς- το παγκόσμιο εμπόριο.

«Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι ΗΠΑ έδωσαν πίσω στη Δανία τη Γροιλανδία»

Όπως εξηγεί στο NEWS 24/7 ο Γιάννης Στιβαχτής, Ελληνοαμερικανός διεθνολόγος, καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Virginia Tech «το θέμα με τον Τραμπ και της ιδέας που έχει να προσαρτήσει τη Γροιλανδία -παρεμπιπτόντως, γεωγραφικά εντάσσεται στη Βόρεια Αμερική- δεν είναι νέο. Ήταν κάτι που είχε πει και στην έναρξη της πρώτης του προεδρίας. Tότε ο κόσμος γελούσε.

Οι έχοντες γνώση ωστόσο, καταλάβαμε από τότε τι είχε στο μυαλό του.

Η Αρκτική, ο αρκτικός πόλος, είναι πια περιοχή πολύ ζωτικής σημασίας. Γιατί; Με την κλιματική αλλαγή και με το λιώσιμο των πάγων, θα γίνει πιο προσβάσιμη.

«Μέσω της Αρκτικής θα μειωθεί ο χρόνος του διεθνούς εμπορίου, συγκριτικά με το τι ισχύει με το πέρασμα από την Κίνα ή τον Ινδικό Ωκεανό. Οι αποστάσεις και ο χρόνος θα μειωθούν και συγκριτικά με το πέρασμα από τη Διώρυγα του Σουέζ».

«Το πρόβλημα είναι ότι οι ΗΠΑ έχουν αυτή τη στιγμή μια μικρή πρόσβαση στην Αρκτική, μέσω της Αλάσκας. Επομένως, ο Τραμπ είχε καταλάβει από το 2017 τις εξελίξεις και ήθελε τη Γροιλανδία, ώστε οι ΗΠΑ να παίζουν πιο σημαντικό ρόλο στην Αρκτική.

Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι όταν ξεκίνησε ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, οι ΗΠΑ κατέλαβαν αμέσως τη Γροιλανδία, ώστε να μπορούν να ελέγξουν τα στενά μεταξύ Γροιλανδίας, Ισλανδίας και μεταξύ Ισλανδίας, Ευρώπης -περιοχές στρατηγικής σημασίας.

Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι ΗΠΑ αποφάσισαν να δώσουν τη Γροιλανδία πίσω στη Δανία. Θα μπορούσαν να την έχουν κρατήσει».

Το δεδομένο είναι πως δεν την κράτησαν. Ο Τραμπ όμως, τη θέλει πίσω κι έτσι έθεσε το θέμα αγοράς, με αμερικανικά sites να δίνουν ως εκτιμώμενη αξία τουλάχιστον το 1.000.000.000.000 δολάρια (τρισεκατομμύριο), δεδομένων των τετραγωνικών.

Ποιος αποφασίζει τελικά, για τη Γροιλανδία; Οι Γροιλανδοί ή οι Δανοί

Ο κύριος Στιβαχτής λέει πως «έχουν ειπωθεί διαφορετικά πράγματα, όπως ότι οι ΗΠΑ θα κάνουν κατάληψη, κάτι που ενόχλησε τους Ευρωπαίους. Μετά έκανε λόγο για αγορά». Δεν είναι η πρώτη φορά που οι ΗΠΑ επιχειρούν να αγοράσουν τη Γροιλανδία. Tο έχουν κάνει τουλάχιστον τρεις φορές και συγκεκριμένα,

• το 1867, όταν η κυβέρνηση του Άντριου Τζόνσον είχε δώσει 7.2 εκατομμύρια δολάρια -σημερινά 120.000.000- στη Ρωσία για την Αλάσκα και υπέβαλε ανεπίσημη πρόταση αγοράς για τη Γροιλανδία και την Ισλανδία. Kατά το Arctic Today δημοσιεύματα της εποχής ήθελαν τις διαπραγματεύσεις του Ουίλιαμ Σιούαρντ, τότε υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ με τη Δανία να είναι σε πολύ καλό δρόμο. Αυτό που τελικά, έγινε ήταν να απορρίψουν οι Δανοί την πρόταση, ως “προσβλητική”,
• το 1946, οπότε ο πρόεδρος Χάρι Τρούμαν πρόσφερε 100 εκατομμύρια δολάρια σε χρυσό (σημερινά 1.000.000.000 δολάρια), με τον Γερουσιαστή Όουεν Μπριούστερ να χαρακτηρίζει την αγορά ως “στρατιωτική ανάγκη” για την άμυνα στην περιοχή -για αεροπορικές βάσεις κατά της Σοβιετικής Ένωσης. Η Δανία απέρριψε την πρόταση, ενημερώνοντας πως η Γροιλανδία είναι μη διαπραγματεύσιμο εθνικό έδαφος και
• το 2019, όταν ο Τραμπ επικοινώνησε δημόσια, το ενδιαφέρον αγοράς της Γροιλανδίας και προκάλεσε διπλωματική κρίση με τη Δανία. Ο πρωθυπουργός Μέτε Φρέντρικσεν είχε χαρακτηρίσει “παράλογη” την πρόταση.

Για να ολοκληρωθεί η πιθανή αγοραπωλησία, θα πρέπει να συμφωνήσει και η Δανία, όπου ανήκει η Γροιλανδία, που το 1979 ψήφισε υπέρ της τοπικής αυτοδιοίκησης και παραχώρησε έλεγχο σε τομείς, όπως η εκπαίδευση, η υγεία, η αλιεία και το περιβάλλον.

Το 1985 αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (σημερινή ΕΕ).

Το 2009 ο Νόμος περί Αυτοδιοίκησης αναγνώρισε τους Γροιλανδούς ως ξεχωριστό λαό με δικαίωμα αυτοδιάθεσης. βάσει του διεθνούς δικαίου (οι σπάνιες γαίες ήταν στο επίκεντρο της δυνητικής οικονομικής αυτάρκειας) και το Φεβρουάριο του 2024 η χώρα κήρυξε επίσημα, την ανεξαρτησία της, ως απότερο στόχο της, με την Δανία να συνεχίζει ωστόσο, να παρέχει σημαντικές επιδοτήσεις.

«Δεν ξέρουμε τι θα γίνει, τι θα αποφασιστεί και ποια θα είναι η τιμή στο τέλος» λέει ο κύριος Στιβαχτής, «αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι εδώ και πολλά χρόνια η Δανία έχει μειώσει τις επενδύσεις της στη Γροιλανδία.

Έχει υποσχεθεί πως θα υπάρξει καινούργιο δημοψήφισμα που θα μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη αυτονομία ή ανεξαρτησία της Γροιλανδίας».

Η εξέλιξη που έχει πεισμώσει τον Τραμπ

Κατά τον καθηγητή πολιτικών επιστημών στο Virginia Tech, ο λόγος που ο Τραμπ αρνείται πεισματικά να εγκαταλείψει το πλάνο να κάνει δική του τη Γροιλανδία, αφορά και μια άλλη εξέλιξη -μολονότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ επιμένει ότι ο λόγος που θέλει την περιοχή είναι για την ασφάλεια των ΗΠΑ. Παρεμπιπτόντως, υπάρχουν και πολύτιμα ορυκτά.

«Η Κίνα προσέλκυσε τους Γροιλανδούς και τους υποσχέθηκε ότι θα τους φτιάξει τις υποδομές (πχ καινούργιους δρόμους και αεροδρόμιο) που δεν κάνουν οι Δανοί, αρνούμενοι να ‘βάλουν’ πολλά λεφτά στην περιοχή». 

Αν δηλαδή, η Γροιλανδία δεν “συνεργαστεί” με τις ΗΠΑ, μπορεί να “συνεργαστεί” με την Κίνα -έχει εναλλακτική.

«To βέβαιο είναι πως οποιαδήποτε προσπάθεια ενσωμάτωσης της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. θα απαιτήσει σύνθετες διπλωματικές διαπραγματεύσεις.

Εξυπακούεται πως οι Αμερικανοί δεν ενθουσιάστηκαν όταν έμαθαν πως οι Κινέζοι προσέγγισαν τους Γροιλανδούς. Μολονότι δεν μιλούν συχνά για αυτό, το Δόγμα Μονρόε. του 1823  εξακολουθεί να είναι το δόγμα των ΗΠΑ: δεν θέλουν καμία μεγάλη δύναμη να βρίσκεται στην αμερικανική ήπειρο, από τον Καναδά μέχρι την Παταγονία και κάτω στην Αργεντινή».

Ο Τραμπ κάνει… δικό του το Δόγμα Μονρόε

Παρεμπιπτόντως, ο Τραμπ ανέφερε το Δόγμα Μονρόε, μετά την επέμβαση στη Βενεζουέλα. Η πολιτική που “πέρασε” ο πρόεδρος των ΗΠΑ στις 2/12 του 1823, Τζέιμς Μονρόε συνοψίζεται στο “Η Αμερική ανήκει στους Αμερικανούς” και στην αρχική του εκδοχή, όταν οι νέες δημοκρατίες της Λατινικής Αμερικής επιχειρούσαν να εδραιώσουν την ανεξαρτησία τους, είχε ως στόχο να αποτραπεί η ευρωπαϊκή αποικιακή επέμβαση στο δυτικό ημισφαίριο.

Οι ΗΠΑ δεσμεύθηκαν να μην αναμειγνύονται στις ευρωπαϊκές υποθέσεις, εφόσον η Ευρώπη απείχε από τη Λατινική Αμερική. Εκ των υστέρων, και δη τον 20ο αιώνα, το Monroe Doctrine χρησιμοποιήθηκε, ώστε να “δικαιολογηθούν” επεμβάσεις πάσης φύσεως σε όλη τη Λατινική Αμερική.

O κύριος Στιβαχτής κατέληξε στο ότι «όταν οι ΗΠΑ βλέπουν να αυξάνεται διαρκώς το κινεζικό εμπόριο και τα κινεζικά πλοία γύρω από τη Γροιλανδία, φαίνεται πως το δόγμα δεν δουλεύει.

Αν δεν κάνουν κάτι για αυτό, ίσως να θεωρηθεί ότι δεν έχουν τη δύναμη πια, να ελέγξουν τι γίνεται στη δική τους ήπειρο». Και για αυτό ο Τραμπ θα κάνει τα πάντα, ώστε να κάνει δική του τη Γροιλανδία.