ΠΑΡΚΙΝΓΚ ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ: ΑΚΡΙΒΟ, ΔΥΣΕΥΡΕΤΟ ΚΑΙ ΚΑΘΟΛΟΥ ΔΕΔΟΜΕΝΟ

Αν ένα θέμα ταλαιπωρεί την καθημερινότητα των Αθηναίων, αυτό είναι το κυκλοφοριακό. Ζούμε σε μια πόλη που νιώθουμε πλέον ότι δεν μας χωράει, που μας ταλαιπωρεί, που η κίνηση και οι καθυστερήσεις στους δρόμους επιβαρύνουν κάθε μετακίνηση. Αν επιλέξεις να μετακινηθείς με το αυτοκίνητο σου, πρέπει να σκεφτείς πολύ σοβαρά μια ακόμα παράμετρο, αυτή του παρκαρίσματος. 

Στο κέντρο της Αθήνας και στις πέριξ περιοχές, οι θέσεις πάρκινγκ είναι δυσεύρετες. Είτε πρόκειται για θέσεις στάθμευσης του δήμου Αθηναίων είτε για δημοτικά πάρκινγκ, ο αριθμός των θέσεων δεν εξυπηρετεί σε καμία των περιπτώσεων τους κατοίκους, εργαζόμενους και επισκέπτες του κέντρου. Σε ό,τι αφορά τα ιδιωτικά πάρκινγκ, οι θέσεις στάθμευση με την ώρα, ενοικίαση καθώς και αγορά, έχουν αυξηθεί ραγδαία τα τελευταία χρόνια.

Ας μιλήσουμε με αριθμούς για κάθε περίπτωση ξεχωριστά.

Ο Δήμος Αθηναίων στο πλαίσιο του PARKinATHENS, προσφέρει περίπου 11.244 θέσεις επί του δημοσίου χώρου, εκ των οποίων οι 3.463 από αυτές είναι θέσεις που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από επισκέπτες, δηλαδή για βραχυπρόθεσμη στάθμευση στον δρόμο με πληρωμή (π.χ. έως 3 ώρες με ωριαία χρέωση). Οι υπόλοιπες θέσεις είναι για κατοίκους με ειδική άδεια, για δίκυκλα και για άτομα με ειδικές ανάγκες.

Αν αναλογιστούμε τις ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών στο κέντρο και πέριξ, ο αριθμός αυτός είναι ανεπαρκής. Στην πράξη, oι περίπου 3.500 θέσεις επισκεπτών καλούνται να εξυπηρετήσουν έναν ημερήσιο πληθυσμό εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων, εργαζομένων και επισκεπτών, μετατρέποντας τη στάθμευση σε καθημερινό «κυνήγι θησαυρού».

Η κατάσταση αυτή δεν είναι απλώς αποτέλεσμα χωρικών περιορισμών, αλλά αντανακλά μια πολιτική που αποδέχεται τη μόνιμη έλλειψη θέσεων ως κανονικότητα, ωθώντας οδηγούς είτε σε πολύχρονη αναζήτηση είτε σε ακριβές ιδιωτικές λύσεις. Έτσι, η δημόσια στάθμευση στο κέντρο δεν λειτουργεί σε καμία περίπτωση ως υπηρεσία εξυπηρέτησης και απέχει σημαντικά από τις πραγματικές ανάγκες της πόλης.

Το πάρκινγκ που έχει γίνει «premium εμπειρία»

 

Επόμενο βήμα είναι η ενοικίαση θέσης στάθμευσης. Πολλές φορές θα χρειαστεί να κατέβεις στο κέντρο με το αυτοκίνητο και προκειμένου να γλυτώσεις τα 40′ αναζήτησης πάρκινγκ, θα επιλέξεις το ιδιωτικό πάρκινγκ όπου πληρώνεις με την ώρα, όπου τα τελευταία χρόνια βλέπει αισθητή αύξηση στις τιμές, μια και η ζήτηση για θέσεις παραμένει υψηλή, ενώ η διαθεσιμότητα ολοένα και μειώνεται.

Η έντονη κυκλοφοριακή πίεση, η περιορισμένη δυνατότητα στάθμευσης στον δρόμο, η ενίσχυση των ζωνών ελεγχόμενης στάθμευσης, αλλά και η γενικότερη άνοδος του λειτουργικού κόστους (ενοίκια, ενέργεια, προσωπικό) έχουν οδηγήσει στις αυξήσεις στα ιδιωτικά πάρκινγκ με την ώρα.

Οι τιμές διαμορφώνονται υψηλότερα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, ιδιαίτερα στο κέντρο, σε ώρες αιχμής ή ημέρες με αυξημένη κίνηση. Αυξημένες τιμές και μεγαλύτερη δυσκολία εύρεσης θέσης καταγράφονται σε περιοχές του κέντρου όπως το Σύνταγμα, το Κολωνάκι, η Ομόνοια, το Μοναστηράκι, η Πλάκα, το Παγκράτι, τα Εξάρχεια, η Κυψέλη, αλλά και πιο βόρεια, σε σημεία με εμπορική και επαγγελματική κίνηση όπως οι Αμπελόκηποι και το Χίλτον/Ιλίσια, όπου η ανάγκη για στάθμευση παραμένει διαρκώς αυξημένη.

Ενδεικτικά, εργαζόμενη που δραστηριοποιείται στο κέντρο και πολλές φορές πληρώνει θέση σε ιδιωτικό πάρκινγκ, μιλώντας στο Magazine μας λέει πως σε πάρκινγκ στην Εμμανουήλ Μπενάκη στα Εξάρχεια η ημερήσια τιμή διαμορφώνεται στα 25 ευρώ, ενώ εάν επιλέξει μηνιαία θέση, η τιμή φτάνει στα 250 ευρώ. Εργαζόμενη που το γραφείο της βρίσκεται στην περιοχή της Βικτώριας και ζει στην Πετρούπολη, σπάνια κατεβάζει το αμάξι της στο κέντρο, καθώς όπως μας λέει, είναι σχεδόν ακατόρθωτο να βρει να παρκάρει και να φθάσει στην ώρα της στην εργασία της με την προβλεπόμενη κίνηση. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις που θα πρέπει να μετακινηθεί με το αμάξι, μετά από μεγάλη αναζήτηση βρήκε την οικονομική λύση ενός πάρκινγκ στην περιοχή όπου κοστίζει 6 ευρώ για 10 ώρες και 140 τον μήνα, ωστόσο, αναφέρει πως με έναν μέσο μισθό στην χώρα μας, είναι ένα έξοδο το οποίο την επιβαρύνει.

Αν θες να νοικιάσεις μια θέση με την ώρα, οι τιμές διαμορφώνονται ως εξής: στο Σύνταγμα, τα φθηνότερα πάρκινγκ κοντά στην πλατεία προσφέρουν τιμές από 6 έως 10 ευρώ την ώρα, ενώ οι πιο κεντρικοί και premium χώροι μπορούν εύκολα να ξεπεράσουν τα 12 –15 ευρώ την ώρα, ειδικά σε ώρες αιχμής.

Στο Κολωνάκι, οικονομικές επιλογές ξεκινούν κοντά στα 6 – 8 ευρώ την ώρα, ενώ ιδιωτικά υπόγεια πάρκινγκ στο κέντρο της περιοχής μπορούν να φτάσουν και πάνω από 10 – 14 ευρώ την ώρα.

Στην Ομόνοια, υπάρχουν σχετικά προσιτές λύσεις με τιμές γύρω στα 3 – 6 ευρώ την ώρα για απλά πάρκινγκ, ενώ σε πιο οργανωμένους ή κεντρικούς χώρους η χρέωση ανεβαίνει στα 7 – 10 ευρώ και άνω.

Στους Αμπελόκηπους, οι πιο οικονομικές επιλογές εμφανίζουν τιμές περίπου 4 – 6 ευρώ  την ώρα, ενώ υπάρχουν και χώροι που χρεώνουν 8 – 10 ευρώ και πάνω ανά ώρα.

Σε όλες τις περιοχές, οι τιμές μπορεί να διαφέρουν ανάλογα με την ημέρα, την ώρα και τη ζήτηση.

«Μια ιδιωτική κλειστή θέση στάθμευσης μπορεί να κοστίζει όσο μια γκαρσονιέρα»

 

Αν τώρα αποφασίσετε να αγοράσετε ή να νοικιάσετε δικό σας χώρο στάθμευσης, για να αποφύγετε τον καθημερινό εφιάλτη της αναζήτησης κάθε που επιστρέφετε σπίτι σας από τη δουλεία, τότε το ενοίκιο ή η μεταβίβαση ενδέχεται να σας κοστίσει πολύ, πολύ ακριβά.

Επικοινωνήσαμε με τον Πρόεδρο του Πανελλαδικού Δικτύου E-Real Estates Θεμιστοκλή Μπάκα, ο οποίος μας εξήγησε πως «το είδος ακινήτου που καταγράφει σταθερά και διαχρονικά έντονη άνοδο τόσο στον αριθμό των μεταβιβάσεων όσο και στις αξίες, είναι οι θέσεις στάθμευσης στον Δήμος Αθηναίων».

Και εξηγεί πως η εξέλιξη στο μέσο τίμημα ανά μεταβίβαση θέσης στάθμευσης τα τελευταία χρόνια είναι εντυπωσιακή, ακόμα και εκρηκτική.  Σύμφωνα με τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων–Υπουργείο Οικονομικών, «η συνολική μεταβολή της περιόδου 2019-2025 αγγίζει το +742%, γεγονός που καθιστά τις θέσεις στάθμευσης μία από τις πλέον δυναμικές κατηγορίες ακινήτων στην αγορά.

Αναλυτικά, το 2019 το μέσο τίμημα ανερχόταν σε 146€/τ.μ., το 2020 σε 368€/τ.μ., το 2021 σε 210€/τ.μ., το 2022 σε 550€/τ.μ., το 2023 σε 546€/τ.μ., το 2024 σε 698€/τ.μ., ενώ το 2025 εκτοξεύεται στα 1.084€/τ.μ.».

Οι τιμές διαμορφώνονται και από το γεγονός ότι η διαθεσιμότητα θέσεων στάθμευσης προς πώληση ή ενοικίαση είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Σε περιοχές όπως τα Άνω Πετράλωνα, η Ακαδημία Πλάτωνος, το Κουκάκι, το Κολωνάκι, ο Λυκαβηττός, η Άνω Κυψέλη, ο Άγιος Ελευθέριος, η Νεάπολη, το Γουδή, το Μετς–Καλλιμάρμαρο και το Ά Νεκροταφείο, η διαθεσιμότητα θέσεων 10 τ.μ. έως 22 τ.μ. είναι σχεδόν μηδενική.

Στις περιοχές όπου εξακολουθούν να υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις στάθμευσης, οι ζητούμενες τιμές πώλησης καταγράφουν ραγδαίες αυξήσεις. Ενδεικτικά, στον Νέο Κόσμο, κλειστή θέση στάθμευσης 13 τ.μ. από 13.000€ το 2020 διαμορφώνεται πλέον το 2026 στις 30.000€, σημειώνοντας αύξηση +130,77%. Στην Κυψέλη, κλειστή θέση 10 τ.μ. έχει ανέλθει στις 20.000€ (+100%), ενώ στα Ιλίσια, θέση 10 τ.μ. αγγίζει πλέον τις 40.000€, καταγράφοντας αύξηση +122,22%. Η μικρότερη ποσοστιαία αύξηση εντοπίζεται στον Λυκαβηττό, όπου κλειστή θέση 20τ.μ. από 60.000€ το 2020 φτάνει πλέον τις 100.000€, σημειώνοντας άνοδο +66,67%.

Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου μια ιδιωτική κλειστή θέση στάθμευσης μπορεί να κοστίζει όσο μια γκαρσονιέρα, ανάλογα με την περιοχή.

Το κόστος μίσθωσης θέσης σε οργανωμένο parking 24ωρης λειτουργίας, σε κεντρικές και «καλές» περιοχές, μπορεί να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 350€/μήνα, εφόσον βρεθεί διαθέσιμη μόνιμη θέση.

Όπως εξηγεί ο κ. Μπάκας, αντίστοιχα έντονη είναι και η εικόνα στην αγορά ενοικίασης. Στην Κυψέλη, θέση στάθμευσης 25 τ.μ. από 120€/μήνα το 2020 ανέρχεται πλέον στα 250€/μήνα (+108%), ενώ στο Γκύζη θέση 10 τ.μ. από 60€/μήνα αγγίζει τα 150€/μήνα, καταγράφοντας αύξηση +150%. Στους Αμπελόκηπους, η αύξηση φτάνει το +154%, από 55€ σε 140€/μήνα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το κόστος αγοράς ή/και μίσθωσης διαφοροποιείται σημαντικά ανάλογα με τα τετραγωνικά μέτρα, το είδος της θέσης (πιλοτή, υπόγεια κλειστή ή ανεξάρτητη ισόγεια) και το επίπεδο προσβασιμότητας.

Και ποιο είναι το συμπέρασμα; Ο κ. Μπάκας λέει πως «δεδομένου του οξύτατου προβλήματος στάθμευσης που αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι σχεδόν σε όλες τις περιοχές του Δήμου Αθηναίων, εκτιμάται ότι οι μεταβιβάσεις και οι τιμές πώλησης των θέσεων στάθμευσης θα συνεχίσουν να αυξάνονται, ενώ η διαθεσιμότητα θα παραμένει διαρκώς μειούμενη. Παράλληλα, ολοένα και περισσότεροι κατασκευαστές νεόδμητων πολυκατοικιών επιχειρούν να δημιουργήσουν μεγαλύτερο αριθμό θέσεων στάθμευσης, στοχεύοντας στη μεμονωμένη πώλησή του».

Υπάρχει λύση στο πρόβλημα;

 

Πρακτικά, η απάντηση είναι «ναι», αλλά όχι με ένα μόνο μέτρο. Η έλλειψη οργανωμένων χώρων στάθμευσης, πέρα από την ταλαιπωρία των οδηγών, έχει σαφές αποτύπωμα στην καθημερινότητα και στην πόλη: αυξάνει το στρες, επιβαρύνει την οδική ασφάλεια και επιδεινώνει το περιβάλλον, καθώς η συνεχής αναζήτηση θέσης μεταφράζεται σε περισσότερη κίνηση στους δρόμους και υψηλότερες εκπομπές ρύπων. Πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο τους οδηγούς, αλλά συνολικά την ποιότητα ζωής στις γειτονιές.

«Η καθημερινή αγωνία για το αν θα βρούμε διαθέσιμη θέση στάθμευσης μόλις φτάσουμε στο σπίτι μας έχει γίνει μέρος της ρουτίνας πολλών Αθηναίων. Η “ανασφάλεια” αυτή δεν σταματάει εκεί: ακόμη και η σκέψη ότι αν ξεπαρκάρουμε, ενδέχεται να μην βρούμε ξανά θέση, δημιουργεί συνεχές άγχος. Δεν είναι λίγοι οι κάτοικοι που προγραμματίζουν πλέον τις μετακινήσεις τους με βάση όχι μόνο τη δουλειά ή τις προσωπικές τους υποχρεώσεις, αλλά και τη διαθεσιμότητα στάθμευσης. Αυτή η καθημερινή πίεση περιορίζει την ελευθερία κινήσεων μέσα στην πόλη, αυξάνει τα επίπεδα στρες και υποβαθμίζει την ποιότητα ζωής, καθώς η εύρεση πάρκινγκ μετατρέπεται σε αγωνιώδη “κυνήγι” που επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό κάθε απόφαση και δραστηριότητά μας», προσθέτει στην κουβέντα μας ο κ. Μπάκας.

Πώς μπορεί, λοιπόν, να αντιμετωπιστεί; Ο κ. Μπάκας εξηγεί ότι απαιτείται συνδυαστικό μοντέλο πολιτικών που «ξεκλειδώνει» άμεσα διαθέσιμες λύσεις, αλλά και δημιουργεί νέες θέσεις σε βάθος χρόνου. Μία από τις πιο ρεαλιστικές παρεμβάσεις είναι η αξιοποίηση των χώρων στάθμευσης μεγάλων καταστημάτων εκτός ωραρίου: τα πάρκινγκ των σούπερ μάρκετ, των εμπορικών κέντρων και των πολυκαταστημάτων μπορούν να λειτουργούν ως «νυχτερινά πάρκινγκ κατοίκων» (π.χ. 21:00–07:00) μέσα από συμφωνίες Δήμου–ιδιωτών, με ανταποδοτικά κίνητρα όπως μειώσεις δημοτικών τελών ή συμβάσεις φύλαξης. Πρόκειται για ένα μοντέλο που δεν είναι θεωρητικό: σε πόλεις όπως το Βερολίνο και η Βαρκελώνη έχουν ήδη εφαρμοστεί αντίστοιχες συμφωνίες, ώστε οι χώροι στάθμευσης μεγάλων καταστημάτων να αξιοποιούνται τη νύχτα από τους κατοίκους, μειώνοντας την πίεση στις γύρω γειτονιές. Αντίστοιχα, στη Λιόν οι υπεραγορές ανοίγουν τα πάρκινγκ τους εκτός ωραρίου με στήριξη/επιδότηση από τον δήμο, δείχνοντας ότι η συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα μπορεί να δώσει άμεσες λύσεις χωρίς νέες κατασκευές.

Παράλληλα, η αξιοποίηση κλειστών ιδιωτικών θέσεων μέσω φορολογικών ελαφρύνσεων και θεσμικών «shared parking agreements» μπορεί να αυξήσει τη διαθεσιμότητα χωρίς νέα δόμηση. Το μοντέλο αυτό έχει εφαρμογές στο εξωτερικό: στη Βαρκελώνη, για παράδειγμα, οι ιδιωτικές θέσεις στάθμευσης μπορούν να διατίθενται στο κοινό μέσω δημοτικής πλατφόρμας, με φορολογικά κίνητρα για τους ιδιοκτήτες, ενώ στο Πόρτλαντ ενθαρρύνονται συμβάσεις κοινής χρήσης που διευκολύνουν πρακτικά και νομικά το «μοίρασμα» των θέσεων, ιδίως σε περιοχές με υψηλή ζήτηση.

Σε αρκετές πόλεις διεθνώς, η λύση δεν είναι «μία και μοναδική», αλλά ένα πλέγμα κινήτρων που κάνει τη δημιουργία θέσεων οικονομικά βιώσιμη: στο Μιλάνο αναπτύσσονται πολυώροφοι αυτόματοι σταθμοί σε περιοχές με περιορισμένο χώρο, ώστε να αυξάνεται η χωρητικότητα χωρίς να «καταπίνεται» πολύτιμο αστικό έδαφος.

Τέλος, η χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς και η συνεχιζόμενη ανάπτυξη του δικτύου τους αποτελεί τον πιο σημαντικό παράγοντα για τη μείωση της εξάρτησης από τα ιδιωτικά οχήματα — αρκεί, βέβαια, τα ΜΜΜ να είναι προσβάσιμα και ασφαλή για τους πολίτες.