ΠΟΣΟ ΚΟΣΤΙΖΕΙ ΝΑ ΕΙΣΑΙ 25 ΕΤΩΝ;

Σήμερα, το πέρασμα στην ηλικία των 25 δεν σηματοδοτεί απαραίτητα την αρχή μιας σταθερής, αυτόνομης ζωής, όπως θα συνέβαινε παλαιότερα. Αντίθετα, για πολλούς νέους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται, η καθημερινότητα χαρακτηρίζεται από έναν αδιάκοπο οικονομικό υπολογισμό και μια διαρκή αβεβαιότητα, επηρεάζοντας κάθε τους βήμα, αλλά και κάθε τους όνειρο.

Τα ενοίκια, ειδικά στις κεντρικές περιοχές της χώρας, απορροφούν ένα δυσανάλογο ποσοστό του μηνιαίου εισοδήματος, αφήνοντας πολύ περιορισμένα περιθώρια για άλλες ανάγκες ή μικρές απολαύσεις. Παράλληλα, οι λογαριασμοί ενέργειας, νερού και τηλεπικοινωνιών παραμένουν υψηλοί, συχνά με αυξήσεις που ξεπερνούν τους ρυθμούς ανάπτυξης των μισθών των νέων. Οι πρώτοι μισθοί μετά την ολοκλήρωση των σπουδών σπάνια επαρκούν για κάτι παραπάνω από τα απολύτως βασικά: ενοίκιο, φαγητό, μετακινήσεις, ενώ κάθε απρόβλεπτο έξοδος μπορεί να φέρει οικονομική ασφυξία.

Η ανεξαρτησία, που θεωρείται βασικό βήμα ενηλικίωσης, μετατρέπεται σε μια δύσκολη εξίσωση, όπου οι νέοι αναγκάζονται να συνδυάζουν δουλειές μερικής απασχόλησης, περιστασιακά projects ή ακόμα και υποστηρικτική βοήθεια από την οικογένεια, προκειμένου να ανταπεξέλθουν στις βασικές ανάγκες. Η «κανονικότητα» μιας σταθερής ζωής, με οικονομική ασφάλεια, αποταμίευση ή προσωπικές επιλογές, μοιάζει όλο και πιο μακρινή. Στο φόντο αυτό, η καθημερινή προσπάθεια να σταθείς οικονομικά στα πόδια σου γίνεται ένας συνεχής αγώνας με τα έξοδα, τις τιμές και την αργή ανάπτυξη των εισοδημάτων.

Το NEWS 24/7 καταγράφει μαρτυρίες νέων ανθρώπων που περιγράφουν τι σημαίνει σήμερα να προσπαθείς να ζήσεις στην Αθήνα στα 25-26 σου χρόνια. Μέσα από τις αφηγήσεις τους αναδεικνύεται η πραγματικότητα μιας γενιάς που μεγαλώνει μέσα σε μια πόλη που ακριβαίνει γρηγορότερα απ’ ό,τι αυξάνονται τα εισοδήματα, και που καλείται καθημερινά να παίξει ένα παιχνίδι επιβίωσης, ισορροπώντας ανάμεσα στα όνειρα και τις πρακτικές ανάγκες της ζωής.

«Ο μισθός κάνει φτερά πριν τελειώσει ο μήνας» – Άννα-Μαρία, 25 ετών

Η Άννα-Μαρία εργάζεται σε μια εταιρεία digital marketing στο κέντρο της Αθήνας και ζει μόνη της σε ένα δυάρι στα Πατήσια. Ο καθαρός μισθός της ανέρχεται περίπου στα 900 ευρώ, ένα ποσό που, όπως η ίδια λέει, «δεν αφήνει κανένα περιθώριο χαλάρωσης». Το ενοίκιο των 520 ευρώ απορροφά πάνω από τον μισό μισθό της, ενώ όταν προστεθούν τα κοινόχρηστα, το ρεύμα, το ίντερνετ και το κινητό, τα πάγια μηνιαία έξοδα φτάνουν σχεδόν τα 700 ευρώ.

«Πριν καν φτάσω στο σούπερ μάρκετ, έχω ήδη αγχωθεί», λέει, περιγράφοντας την καθημερινή ένταση που προκαλεί η διαχείριση των οικονομικών της. Για τρόφιμα ξοδεύει περίπου 200 ευρώ τον μήνα, περιορίζοντας εξόδους, καφέδες ή φαγητό απ’ έξω.

«Δεν στερούμαι για να κάνω αποταμίευση, στερούμαι απλώς για να επιβιώσω».

Κάθε έκτακτο έξοδο, όπως μια ζημιά στο σπίτι ή ένα απρόβλεπτο ιατρικό κόστος, προκαλεί στην ίδια έντονη ανασφάλεια. «Νιώθεις ότι ένα απρόοπτο μπορεί να σου χαλάσει οικονομικά όλο τον μήνα. Και είναι πολύ αγχωτικό, όταν το πας τσίμα τσίμα», συμπληρώνει.

Η οικονομική πίεση επηρεάζει κάθε πλευρά της καθημερινότητάς της, από τα σχέδια για διακοπές μέχρι τις επαγγελματικές επιλογές. «Δεν μπορείς να κάνεις σχέδια. Δεν σκέφτεσαι ταξίδια ή αλλαγή δουλειάς, σκέφτεσαι μόνο αν θα βγει ο επόμενος μήνας», λέει. Η συνεχής αγωνία αλλοιώνει την αίσθηση της κανονικότητας που βιώνει. «Στα 25 θα έπρεπε να χτίζεις το μέλλον σου, να πειραματίζεσαι και να δοκιμάζεις πράγματα. Και, κυρίως, θα πρέπει να περνάς ξέγνοιαστα, ανέμελα χρόνια… Αντί γι’ αυτό, μαθαίνεις απλώς να αντέχεις και να επιβιώνεις μέρα με τη μέρα».

«Η συγκατοίκηση δεν είναι επιλογή, είναι λύση ανάγκης» – Γιάννης, 26 ετών

Ο Γιάννης, 26 ετών, εργάζεται ως junior μηχανικός σε μια τεχνική εταιρεία και ζει στον Νέο Κόσμο με συγκάτοικο. Το διαμέρισμα το μοιράζονται για να αντεπεξέλθουν στο υψηλό κόστος στέγασης της περιοχής, καθώς τα ενοίκια έχουν ανέβει σημαντικά τα τελευταία χρόνια. «Το ενοίκιο είναι 800 ευρώ συνολικά. Δίνω 400, που θεωρείται καλή τιμή για την περιοχή», εξηγεί, περιγράφοντας τον αναγκαστικό συμβιβασμό που κάνουν πολλοί νέοι προκειμένου να παραμείνουν στην Αθήνα και να μην αναγκαστούν να μετακομίσουν σε προαστιακές περιοχές με καλύτερες τιμές.

Με μηνιαίο μισθό περίπου 1.050-1.100 ευρώ, τα οικονομικά περιθώρια είναι στενά. «Με λογαριασμούς και βασικά έξοδα, φτάνω τα 600-650 ευρώ τον μήνα. Μου μένουν 200-250 ευρώ για τα πάντα», λέει. Τα υπόλοιπα χρήματα πρέπει να καλύψουν τα έξοδα για κοινωνική ζωή, μετακινήσεις, ρούχα ή απρόβλεπτα γεγονότα, όπως μια επίσκεψη στο γιατρό ή μια έκτακτη επισκευή του σπιτιού. «Δεν υπάρχει αίσθηση άνεσης, μόνο διαχείριση ζημιάς», προσθέτει, δείχνοντας πώς η καθημερινή ζωή περιορίζεται από τις οικονομικές ανάγκες και πώς ακόμα και μικρές απολαύσεις γίνονται -δυστυχώς- πολυτέλεια…

Η πίεση αυτή δεν είναι μόνο οικονομική. Ο Γιάννης περιγράφει την ψυχολογική επιβάρυνση που προκαλεί η αίσθηση στασιμότητας και η έλλειψη προοπτικής. Παρά τις πολλές ώρες δουλειάς και την προσπάθεια να εξελιχθεί επαγγελματικά, τα αποτελέσματα φαίνονται αργά ή σχεδόν ανεπαίσθητα.

«Νιώθεις ότι τρέχεις συνεχώς, αλλά παραμένεις στον ίδιο χώρο».

Η αδυναμία μακροπρόθεσμου σχεδιασμού επηρεάζει κάθε πτυχή της ζωής του. «Δεν σκέφτεσαι οικογένεια ή αποταμίευση. Σκέφτεσαι μόνο πώς θα μείνεις στην πόλη χωρίς να γυρίσεις πίσω. Ακόμα και οι μικρές επιλογές, όπως μια νέα συνδρομή ή μια μικρή αγορά για τον εαυτό σου, απαιτούν υπολογισμό και σκέψη. Η αβεβαιότητα αυτή κάνει κάθε βήμα προς τη μελλοντική αυτονομία να μοιάζει δύσκολο και συχνά αποθαρρυντικό, αφού η καθημερινότητα κυλά ανάμεσα στην επιβίωση και στην προσπάθεια να διατηρήσεις μια στοιχειώδη ποιότητα ζωής μέσα σε μια πόλη που συνεχώς ακριβαίνει».

«Χωρίς βοήθεια από την οικογένεια, δεν θα μπορούσα να ζήσω στην Αθήνα» – Αντιγόνη, 26 ετών

Η Αντιγόνη, 26 ετών, συνδυάζει part-time εργασία σε ένα μικρό βιβλιοπωλείο με μεταπτυχιακές σπουδές στην κοινωνιολογία. Ζει σε ένα παλιό, ελαφρώς φθαρμένο διαμέρισμα στα Εξάρχεια, με μικρά μπαλκόνια που βλέπουν σε στενά γεμάτα καφέ και θορυβώδεις δρόμους. Ο μηνιαίος μισθός της δεν ξεπερνά τα 550 ευρώ, μια ποσότητα που φτάνει μόλις για να καλύψει τα βασικά έξοδα και αφήνει ελάχιστο χώρο για κάτι πέρα από την επιβίωση.

«Η Αθήνα σε δοκιμάζει πριν καν αρχίσεις να νιώθεις ανεξάρτητη. Κάθε μήνα, η διαχείριση των οικονομικών γίνεται μια πολύ αγχωτική σειρά αποφάσεων: ποιον λογαριασμό θα πληρώσεις πρώτα, ποιο φαγητό θα κόψεις, πού και πώς μπορείς να εξοικονομήσεις λίγα ευρώ».

Η βοήθεια από τους γονείς της είναι καθοριστική.

«Χωρίς αυτούς, δεν ξέρω πώς θα τα κατάφερνα. Δεν πρόκειται για επιλογή, είναι θέμα επιβίωσης».

Η καθημερινότητά της χαρακτηρίζεται από μια συνεχόμενη ένταση που δεν περιορίζεται στα χρήματα. «Το διαμέρισμα έχει σπασμένα παράθυρα που τρίζουν όταν φυσάει, η θέρμανση είναι ανεπαρκής και η κουζίνα μικρή για να μαγειρεύεις άνετα. Νιώθεις σαν να ζεις σε έναν συνεχόμενο κύκλο μικρών κρίσεων».

Η οικονομική πίεση συνδέεται για την ίδια με την ψυχολογική αίσθηση περιορισμού. Η αυτονομία μοιάζει να είναι κάτι που αναβάλλεται συνεχώς. «Δεν είναι ότι δεν θέλω να κάνω σχέδια, απλώς νιώθεις ότι η πόλη σε περιορίζει», λέει.

Στα 26 της, η Αντιγόνη δεν σκέφτεται μόνο την επιβίωση του επόμενου μήνα, αλλά προσπαθεί να βρει τρόπους να μετατρέψει τη δυσκολία σε μάθημα και να δημιουργήσει σιγά-σιγά τη δική της ανεξαρτησία. Η Αθήνα δεν είναι φιλική, αλλά για εκείνη κάθε μικρό βήμα προς την αυτονομία αποκτά μεγαλύτερη αξία. «Μαθαίνεις να αντέχεις, αλλά ταυτόχρονα μαθαίνεις και τι σημαίνει να χτίζεις τη ζωή σου», καταλήγει.