ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΗΡΩΙΚΟΥ ΜΠΑΣΚΕΤ, Ο ΓΚΟΥΜΑΣ, Ο ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ ΚΑΙ Ο “ΚΑΤΣΕΡ ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ”

Ο θάνατος του Βασίλη Γκούμα πριν συμπληρώσει τα 80 του χρόνια γέμισε με θλίψη το ελληνικό μπάσκετ που την Παρασκευή αποχαιρέτησε στο πρώτο Νεκροταφείο έναν θρυλικό μπάσκετμπολίστα. Τον δεύτερο σκόρερ όλων των εποχών με 11.030 πόντους στην πολύχρονη καριέρα του στα γήπεδα. Ο “Μπίλυ” αν και έπαιξε μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 80, έρχεται από μια ιστορική γενιά του αθλήματος στη χώρα. Τότε που οι παίκτες είχαν ένα ζευγάρι παπούτσια, έπλεναν τα ρούχα στο σπίτι τους και ταλαιπωρούσαν τα πόδια τους στα τσιμεντένια γήπεδα και τα πλαστικά δάπεδα. Οι πιο πολλοί άλλωστε δεν απέφυγαν αργότερα στη ζωή τους τις αρθροπλαστικές σε γόνατα και ισχία.

Πως παιζόταν τότε το μπάσκετ όμως; Πόσο καλοί ήταν οι συμπαίκτες του Γκούμα στα νιάτα του; Ο Κολοκυθάς, ο Τρόντζος και τα άλλα αστέρια της Εθνικής Ομάδας στα τέλη της δεκαετίας του 60 και στις αρχές εκείνης του 70;

Οι ως επί το πλείστον ασπρόμαυρες φωτογραφίες και οι πρώτες έγχρωμες μας παραπέμπουν σε κάποιες αμυδρές εικόνες. Από τις διηγήσεις των παλαιότερων μπαίνουμε, όσο γίνεται στο κλίμα.

Αλλά ένα βίντεο που ανέβασαν τα παιδιά από το Nick Gallis & the 80’s Archive στο youtube μας φέρνει όλους αυτούς τους ήρωες, ολοζώντανους στην οθόνη μας. Σπουδαίες μορφές, σπουδαίοι παίκτες, από ένα παιχνίδι τα παρεπόμενα του οποίου διαβάζαμε σαν σε παραμύθι. Ο καυγάς στο ΛεΜαν, ο “κατσέρ” Αλεξανδρής και ένα τουρνουά πρόκρισης για τα τελικά του Ευρωμπάσκετ 71, χωρίς το επιθυμητό αποτέλεσμα.

TO BINTEO: Είναι ιστορικής σημασίας, γιατί -αν δεν κάνουμε λάθος- βλέπουμε για πρώτη φορά και σε τόσο μεγάλη διάρκεια μερικούς από τους άσους του παρελθόντος. Επί του πρακτέου παρακολουθούμε το δεύτερο ημίχρονο του αγώνα Γαλλίας-Ελλάδας, όιπως μεταδόθηκε από τη γαλλική τηλεόραση στις 2 Μαΐου 1971. Ένα μοναδικό ντοκουμέντο καθώς παρελαύνουν από τη μικρή οθόνη τεράστιες μορφές του ελληνικού μπάσκετ με προεξάρχουσα εκείνη του Γιώργου Κολοκυθά. Είναι ένα ιστορικό κειμήλιο το βίντεο, αφού εικόνες από τον “μύτο”, τον μεγαλύτερο σκόρερ μέχρο να εμφανιστεί ο Νίκος Γκάλης, δεν έχουμε.

Ο Κολοκυθάς φοράει το νο 7. Με το νο 10 αγωνίζεται ο Βασίλης Γκούμας, ενώ παίζουν ακόμα, ο Χρήστος Ιορδανίδης (14), Θανάσης Χριστοφόρου (11), Άρης Ραφτόπουλος (8) και βέβαια ο Γιώργος Τρόντζος (6). Στον πάγκο κάθονται ο Γιάννης Ιωαννίδης (5), ο Παύλος Σταμέλλος (4) και ο Μιχάλης Γιαννουζάκος (9), ενώ το 13 φοράει ο Βαγγέλης Αλεξανδρής. 

Πίσω από τον πάγκο της ομάδας με πολιτικά εμφανίζονται ο Μάκης Κατσαφάδος και ο Νίκος Σισμανίδης (φοράει κουστούμι), που σε κάποια στιγμή του ματς (στο 14:03 του βίντεο) “τσακώνονται” με τους Γάλλους αστυνομικούς και πιάνουν … κουβέντα με τη γαλλική εξέδρα. Οι δυο παίκτες είχαν τιμωρηθεί μέχρι το τέλος του τουρνουά για τα επεισόδια στο πρώτο παιχνίδι του τουρνουά εναντίον της Ελβετίας.

Δεν βλέπουμε πουθενά τον Φαίδωνα Ματθαίου (επίσης τιμωρημένος από το ματς με την Ελβετία) και την ομάδα κοουτσάρει ο βοηθός του Κίμων Αγάθος.

Στο επεισόδιο με τον Αλεξανδρή, οι κάμερες πιάνουν τους οργισμένους Έλληνες φιλάθλους, που διαμαρτύρονται ενώ όρθιος στα δημοσιογραφικά εμφανίζεται ο Βασίλης Γεωργίου, απεσταλμένος της ελληνικής ραδιοφωνίας!

Το γήπεδο είναι η “Ροτόντα” της Λε Μαν, μοιάζει πολύ με το Αλεξάνδρειο το οποίο είναι γαλλικής αρχιτεκτονικής και η Εθνική Γαλλίας παίζει με όλα τα αστέρια της εποχής: Ζιλ, Λονκεβίλ, Μπονατό, Λεζπινάζ, Στέλανς, Τασέν, Λεντάν, Λε Ρέι, ενώ στον πάγκο κάθεται και ο Ζακ Κασεμίρ.

Τα προϊστορικά Converse All Star που φοράνε οι παίκτες, οι φανέλες και τα σορτσάκια, μας παραπέμπουν στο μπάσκετ, που σιγά-σιγά ξέφευγε από τα δεδομένα των 60’s και έμπαινε στη δεκαετία του 70. Λίγο πιο γρήγορο, με περισσότερες εμπνεύσεις και κυρίως αθλητικότητα. Σε μια στιγμή ένας Γάλλος προσπαθεί να καρφώσει, χωρίς επιτυχία, αλλά οι αντίπαλοι παίρνουν το επιθετικό ριμπάουντ και επί της ουσίας εξασφαλίζουν τη νίκη, καθώς η διαφορά είχε πέσει στους 4π.

Αν συγκρίνουμε το άθλημα με αυτό που παίζεται τώρα στα γήπεδα, δεν υπάρχει σχέση, αλλά τι είναι ίδιος το 2026 από το … μακρινό 1971;

Δείτε όμως το βίντεο:

Η ΕΛΒΕΤΙΑ, ΟΙ ΔΙΑΙΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΤΟ ΞΥΛΟ: Η ελληνική ομάδα είχε ταξιδέψει στο Λε Μαν με την καλύτερη δυνατή σύνθεση για να διεκδικήσει την πρόκριση της στην τελική φάση που θα φιλοξενούσε η Δ.Γερμανία. Πριν από δυο χρόνια στα γήπεδα της Ισπανίας, η Εθνική είχε κατακτήσει την 10η θέση με τον Γιώργο Κολοκυθά να αναδεικνύεται πρώτος σκόρερ του τουρνουά.

Από τα προκριματικά (τσάλεντζ ράουντ, όπως το λέγαμε παλαιόθεν) της γαλλικής πόλης θα προκρίνονταν οι δυο πρώτες ομάδες. Η Τσεχοσλοβακία ήταν το φαβορί, εμείς και η Γαλλία θα διεκδικούσαμε τη δεύτερη θέση. Οι φίλοι μας οι Γάλλοι δεν ήθελαν να μείνουν έξω από τα τελικά και έκαναν ό,τι περνούσε από το χέρι τους για να δυσκολέψουν την πορεία της Ελλάδας.

Ο πρώτος αγώνας της Εθνικής αποδείχθηκε και μοιραίος. Η Ελβετία δεν ήταν σε καμιά περίπτωση ισχυρός αντίπαλος, αλλά η Εθνική έδειχνε να δυσκολεύεται μέχρι το τέλος. Παρόλα αυτά ο Γιάννης Ιωαννίδης βάζει το νικητήριο καλάθι και διαμορφώνει το 91-90. Οι διαιτητές, ωστόσο, αποφασίζουν να μη το μετρήσουν, θεωρώντας το εκπρόθεσμο. Σφυρίζεται η λήξη με το σκορ πλέον 90-89 υπέρ της Ελβετίας και ακολουθεί πανδαιμόνιο.

Ο Ματθαίου βλέπει τον Ρομπέρ Μπισνέλ, ισχυρό άνδρα του γαλλικού μπάσκετ (αργότερα πρόεδρος της FIBA) και εξοργίζεται, θεωρώντας ότι υπάρχει παρέμβαση των “τρικολόρ” για να χάσουμε τον αγώνα. Οι Έλληνες “προγκάρουν” τον Μπισνέλ, τον οποίο υπερασπίζονται οι (παρόντες) Γάλλοι μπασκετμπολίστες και κυρίως ο Σαρλ Τασέν. Την ίδια ώρα συμπλέκονται οι παίκτες των δυο ομάδων.

“Πήραμε στο κατόπι έναν Ελβετό, που κάτι μας είχε πει. Τον κυνηγήσαμε στην εξέδρα και έκανε ένα … σάλτο για να ξεφύγει. Έπεσε φαρδύς-πλατύς κάτω και έσπασε το πόδι του!” θυμάται ο Μάκης Κατσαφάδος. Μαζί με τον συμπαίκτη του στον Ολυμπιακό, Μανώλη Ευστρατίου και το Νίκο Σισμανίδη που ακόμα αγωνιζόταν στο Παγκράτι, ήταν αυτοί που πλήρωσαν το μάρμαρο (μαζί με τον κόουτς Ματθαίου).

Η ελληνική αποστολή τιμωρήθηκε με 5.000 δολάρια πρόστιμο, ποσό αρκετά μεγάλο για την εποχή. Ο Σαρλ Τασέν, πάντως, έβαζε στο μάτι τον Βαγγέλη Αλεξανδρή, με τον οποίο είχαν … ανταλλάξει μερικά γαλλικά στη διάρκεια των επεισοδίων. Η ουσία ήταν ότι η Εθνική ομάδα έχανε ένα ματς που είχε … κερδίσει και μαζί τις περισσότερες από τις ελπίδες της για πρόκριση, αφού θα έπρεπε να νικήσει εκτός της Γαλλίας και την Τσεχοσλοβακία.

Το ματς με τους Τσεχοσλοβάκους ήταν δεύτερο στη σειρά. Η Εθνική πιάνει σπουδαία απόδοση, προηγείται 72-67 λίγο πριν από το τέλος, αλλά οι διαιτητές χρεώνουν με πέμπτο φάουλ τον Κολοκυθά, που αποβάλλεται. Οι αντίπαλοι μας θα πάρουν τη νίκη με 75-73…

Εναντίον της Γαλλίας η Ελλάδα έχει λιγοστές ελπίδες, παλεύει αλλά χωρίς τους τρεις τιμωρημένους, η κούραση των βασικών είναι ανυπέρβλητο εμπόδιο, πόσο μάλλον που οι Γάλλοι χρησιμοποιούν και τη δύναμη του πάγκου τους. Η Εθνική παίζει με μια πεντάδα, προηγείται στο ημίχρονο 37-36, αλλά δεν αντέχει μέχρι το τέλος.

Ο ΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ ΝΟΚ-ΑΟΥΤ: Λίγο πριν από τη λήξη ο Αγάθος ρίχνει στο ματς τον Βαγγέλη Αλεξανδρή, ποντάροντας στο πάθος και τον ενθουσιασμό του 20χρονου τότε πλέι-μέικερ. Πριν προλάβει να πατήσει στο παρκέ κι ενώ η κάμερα της τηλεόρασης παρακολουθεί μια προσπάθεια του Χρήστου Ιορδανίδη, δέχεται την επίθεση του Τασέν που κρατούσε “χρωστούμενα” από τα επεισόδια στο ματς με την Ελβετία.

Ο Έλληνας πλέι-μέικερ πέφτει στο κέντρο του γηπέδου και σπεύδουν όλοι από πάνω του για να δουν αν είναι καλά. Του προσφέρονται οι πρώτες βοήθειες και αποχωρεί υποβασταζόμενος στον πάγκο της ομάδας. Από πίσω οι Γάλλοι ουρλιάζουν, το ίδιο και οι Έλληνες απέναντι. Οι διαιτητές εν τω μεταξύ αποβάλλουν τον Τασέν.

Δείτε περισσότερα στο βίντεο από το 28:55 και μετά…

Το ματς έχει άλλο χρώμα, οι Έλληνες πεισμώνουν (έχει όμως ήδη αποβληθεί με πέντε φάουλ ο Γκούμας) προσπαθούν να μειώσουν τη διψήφια διαφορά που είχε πάρει η Γαλλία, καταφέρνουν να πλησιάσουν, όχι όμως και να απειλήσουν με νίκη. Το ματς θα τελειώσει με 77-73 υπέρ των αντιπάλων μας. Η ελληνική ομάδα θα αποκλειστεί και θα αρκεστεί σε μια κατοστάρα κόντρα στην αδύναμη Σκωτία.

“ΤΙ ΜΟΥ ΕΙΠΕ Ο ΚΟΛΟΚΥΘΑΣ”: Αυτό το τσάλεντζ-ράουντ έχει περάσει στην ιστορία, λόγω των επεισοδίων. Στην Αθήνα οι εφημερίδες στηλίτευαν την στάση της ομάδας απαιτώντας μάλιστα δραστικές αποφάσεις από τη νεοσύστατη ομοσπονδία μπάσκετ. Εν τω μεταξύ η “Εκίπ” κυκλοφορεί με άρθρο και τίτλο “ο κατσέρ Αλεξανδρής” που ο άλλοτε διεθνής άσος και μετέπειτα επιτυχημένος κόουτς φέρει βαρέως, ακόμα και τώρα, 55 χρόνια μετά: “Ε, δεν είναι ό,τι καλύτερο να βλέπεις τέτοιους τίτλους γραμμένους για σένα…” λέει στο NEWS 247.

Ο “τίγρης” θα αποκαλύψει και τις λεπτομέρειες των γεγονότων: “Η αλήθεια είναι ότι ο Τασέν με χτύπησε. Όχι τόσο σοβαρά, όμως, για να μείνω τόση ώρα στο παρκέ. Κάποιος μου είπε να κάτσω κάτω, ώστε να κερδίσουμε την αποβολή. Μετά το ματς ήρθε ο Κολοκυθάς και με πιάνει παράμερα και μου λέει: “Μικρέ, θα σου δώσω μια συμβουλή. Μην ξαναπέσεις ποτέ και για κανέναν…” Μου έκαναν εντύπωση αυτά τα λόγια. Εντυπώθηκαν μέσα μου και τα ακολούθησα σε όλη μου τη ζωή. Με συμπαθούσε πολύ ο Γιώργος, με είχε σαν προστατευόμενο. Και, βέβαια, ήταν παικτάρα. Έβαζε την μπάλα στο καλάθι, όπως ήθελε.

Όταν τελείωσε το τουρνουά συμπεριλήφθηκε στην καλύτερη πεντάδα και οι διοργανωτές του έδωσαν δυο δώρα. Ένα βιβλίο για τον παλαιότερο αγώνα αυτοκινήτων (24 ώρες του ΛεΜαν) και δυο εισιτήρια για τη διοργάνωση εκείνης της χρονιάς. Ο Κολοκυθάς, όπως πάντα έξω καρδιά, δεν έδινε σημασία. Μπήκε στα αποδυτήρια και πέταξε τα δώρα σε μια γωνία. Τα βλέπει όλα αυτά, ο Χρήστος ο Ιορδανίδης, πάει τα μαζεύει και λέει: “Ρε τον αθέοφοβο. Θα τα μαζέψω εγώ για να τα δώσω στη μητέρα του…” Έτσι ήταν ο Γιώργος. Έκανε τρομερά πράγματα μέσα στο γήπεδο, αλλά δεν έδινε σημασία ούτε στα χειροκροτήματα, ούτε στις τιμές, πολύ περισσότερο στα βραβεία. Αυτά που μου είπε, όμως, τότε μετά το χτύπημα του Τασέν, τα έκανα μότο σε όλη μου την καριέρα”.

Ο Γάλλος μπασκετμπολίστας (μετέπειτα και αυτός προπονητής) έπαιξε περισσότερες από 100 φορές στην Εθνική Γαλλίας. Συνολικά 109. Σε μια μεγάλη συνέντευξη που είχε δώσει πριν από μερικά χρόνια στη “Ρεπουμπλικέν” θυμήθηκε το γεγονός, δικαιολογώντας τη γροθιά ως “συνέχεια των επεισοδίων με την Ελβετία και τις ύβρεις του Αλεξανδρή στο πρόσωπό μου”.

Μισό αιώνα τα όποια … αδικήματα έχουν, πλέον, παραγραφεί. Πολλοί από τους πρωταγωνιστές έχουν φύγει από τη ζωή, με τελευταίο τον θρυλικό Βασίλη Γκούμα, αλλά αυτό το βίντεο της γαλλικής τηλεόρασης έρχεται να ζωντανέψει εκείνη την ηρωϊκή εποχή με τους πιονιέρους του μπάσκετ να γράφουν τα δικά τους κεφάλαια στο βιβλίο του σπορ που αγάπησαν και εξακολουθούν να λατρεύουν οι Έλληνες.