ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΘΕ ΚΥΡΙΑΚΗ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ

“Γεια”, “καλημέρα”, “καλησπέρα”, “τι κάνεις;”, “από πού είσαι;”.

Ο μαρκαδόρος γλιστρά αργά κάτω από κάθε συλλαβή, και σε κάθε του “βήμα” τρεις φωνές γίνονται μία. Σπαστά αλλά επίμονα, οι λέξεις σχηματίζονται σαν μικρά γεφυράκια που ενώνουν διαφορετικούς κόσμους.

Λίγο πιο πέρα, σε ένα άλλο τραπέζι, τέσσερις μαθητές κοιτούν τον πίνακα σχεδόν ευλαβικά. Μαθαίνουν το οριστικό και το αόριστο άρθρο, ενώ στο πλάι ενός τετραδίου ξεχωρίζει το παλιό βιβλίο της νεοελληνικής γραμματείας που θυμίζει τις δικές μας πρώτες τάξεις στο δημοτικό.

Σε μία από τις αίθουσες, μαθητές από έξι διαφορετικές χώρες — Τυνησία, Πακιστάν, Γεωργία, Κίνα, Ουκρανία, Μπαγκλαντές — μοιράζονται τον ίδιο χώρο, την ίδια πρόκληση, την ίδια ελπίδα. Οι τάξεις δεν γνωρίζουν σύνορα και κάθε Κυριακή γεμίζουν ήχους.

Κάθε νέα λέξη ή πρόταση που σχηματίζουν τους φέρνει πιο κοντά στη ζωή που προσπαθούν να χτίσουν. Μαθαίνοντας τη γλώσσα, πρόσφυγες και μετανάστες δεν επικοινωνούν μονάχα αλλά μαθαίνουν να διεκδικούν τα δικαιώματά τους.

Αυτός είναι άλλωστε και ο στόχος του Κυριακάτικου Σχολείου Μεταναστών. “Mαθαίνουμε στους μετανάστες τη γλώσσα και παλεύουμε όλοι μαζί για τα δικαιώματά μας”, επισημαίνει στο NEWS24/7 η Έλενα Παπαγεωργίου, μέλος του συντονιστικού του σχολείου.

Αυτή η τόσο ιδιαίτερη πρωτοβουλία γεννήθηκε από μία ομάδα Ελλήνων και μεταναστών για να αποτελέσει έναν φάρο ενάντια στον ρατσισμό και την ξενοφοβία, σε μία ιδιαίτερα σκοτεινή περίοδο. 

“Το Σχολείο ξεκίνησε το 2004. Είχαν ξεκινήσει τότε οι επιθέσεις της Χρυσής Αυγής και ουσιαστικά θέλαμε να δημιουργήσουμε έναν αντιρατσιστικό πόλο, να γνωρίσουμε αντιρατσιστές και αντιρατσίστριες και να μπορέσουμε μαζί με άλλες οργανώσεις να αντιμετωπίσουμε τη Χρυσή Αυγή στον δρόμο πια, με συγκεντρώσεις, αντισυγκεντρώσεις κλπ.”, επισημαίνει η Έλενα. 

Παράλληλα με τα μαθήματα λοιπόν, “τρέχουν” και οι δράσεις διεκδικήσεων στον δρόμο, στο πλαίσιο της Κίνησης “ΑΠΕΛΑΣΤΕ ΤΟ ΡΑΤΣΙΣΜΟ”. 

Κάθε Σεπτέμβριο οργανώνουν την ετήσια Αντιρατσιστική Γιορτή υπενθυμίζοντας σε όλους πως η αλληλεγγύη γκρεμίζει τα τείχη που χτίζει ο ρατσισμός.

Από το αλφάβητο, στα δικαιώματα

Σήμερα, το Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών αριθμεί περίπου 200 μαθητές, μοιρασμένους σε 28 διαφορετικά τμήματα, με διαφορετικά επίπεδα. Οι 100 εθελοντές που δίνουν ζωή στην πρωτοβουλία βρίσκονται στο πλευρό κάθε πρόσφυγα και μετανάστη, που θέλει να ενταχθεί στην “παρέα” τους.

“Σε κάθε τμήμα υπάρχουν περίπου τρεις εθελοντές. Ένας μπορεί να είναι στον πίνακα, ένας να ελέγχει τα τετράδια, κάνουμε το μάθημα και μετά θα πάμε και για καφέ. Είμαστε σαν παρέα. Είναι πιο ωραίο έτσι γιατί γνωριζόμαστε όλοι καλύτερα μεταξύ μας”, λέει η Έλενα.

Στις αίθουσες του σχολείου θα συναντήσεις εκείνους που έχουν ελάχιστη επαφή με την ελληνική γλώσσα αλλά και εκείνους που μπορούν να διαβάσουν Καβάφη. Τα μαθήματα οργανώνονται ανάλογα με το επίπεδο των μαθητών και με το ίδιο κριτήριο συγκροτούνται και τα τμήματα.

Η καθημερινότητα των μεταναστών κουβαλά μεγάλες προκλήσεις και αδικίες. Από την έλλειψη ένσημων μέχρι την εκμετάλλευση στην εργασία, πολλοί αναγκάζονται να παλεύουν μόνοι τους. Στο Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών, όμως, μαθαίνουν ότι δεν είναι ανάγκη να είναι έτσι.

Ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους, για την ύπαρξη της Επιθεώρησης Εργασίας και μπορούν να ζητούν βοήθεια όταν κάτι δεν πάει καλά. Τα μέλη του Κυριακάτικου Σχολείου στέκονται έμπρακτα στο πλευρό των μεταναστών και θα επέμβουν αν χρειαστεί. “Υπάρχουν περιπτώσεις που κάποιον δεν τον πληρώνουν και παίρνουμε τηλέφωνο και ρωτάμε τι θα γίνει. Έτσι καταλαβαίνουν ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν είναι μόνοι τους”, εξηγεί η Έλενα.

“Είμαστε οικογένεια, προσέχει ο ένας τον άλλο”

Ο Νazmul ήρθε από το Μπαγκλαντές στην Ελλάδα πριν οκτώ χρόνια. Η οικογένειά του έμεινε εκεί. Η Ελλάδα δεν ήταν η πρώτη του επιλογή αλλά προέκυψε, λέει. Του άρεσε και έκτοτε ζει εδώ.

Ο ίδιος εργάζεται ως μάγειρας.

Παρόλο που δεν έχει αποφασίσει αν θέλει να μείνει μόνιμα στη χώρα, μαθαίνει τη γλώσσα από το 2019 που πήγε στο Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών.

“Είναι ότι πρέπει για να με βοηθήσει να μάθω Ελληνικά αλλά και κάποια άλλα πράγματα που αφορούν τη συμπεριφορά και με βοηθούν στη δουλειά.

Έμαθα για το σχολείο από έναν γνωστό μου ο οποίος ερχόταν εδώ και έκανε μαθήματα αλλά εγώ ήδη, πριν έρθω εδώ, είχα παρακολουθήσει στο διαδίκτυο κάποια πράγματα, είχα μάθει τα γράμματα, μπορούσα κάπως να διαβάσω αλλά ήταν δύσκολο γιατί δεν υπήρχε δάσκαλος να μου εξηγήσει κάτι που μπορεί να ήθελα. Ωστόσο, ενδιαφερόμουν να μάθω και μετά γνώρισα το παιδί που ερχόταν εδώ και μου μίλησε για το σχολείο. Ήρθα να το δοκιμάσω και μέχρι σήμερα βρίσκομαι εδώ. Έχω μάθει πολλά και θέλω να συνεχίσω να μαθαίνω όσο βρίσκομαι στην Ελλάδα. Δεν τελειώνουν ποτέ τα μαθήματα”.

Όπως περιγράφει ο ίδιος, το σχολείο δεν είναι απλώς ένας χώρος μάθησης, αλλά ένα καταφύγιο. Είναι ένα μέρος όπου νιώθει ασφαλής, αποδεκτός και προστατευμένος. Εκεί έκανε φίλους, βρήκε ανθρώπους που τον στηρίζουν έμπρακτα — από το να τον καθοδηγήσουν σε αξιόπιστο δικηγόρο μέχρι να του εξηγήσουν πώς να απευθυνθεί σε έναν γιατρό. Σε ένα περιβάλλον χωρίς ρατσισμό και καχυποψία, το Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών λειτουργεί σαν οικογένεια:

«Το σχολείο με έχει βοηθήσει σε πολλά. Για παράδειγμα, ορισμένοι δικηγόροι στους οποίους απευθυνόμαστε για τα χαρτιά μας μπορεί να θέλουν να μας κοροϊδέψουν. Κι εμένα μου έτυχε αυτό. Μίλησα με το σχολείο, ρώτησα αν έχουν κάποιο δικηγόρο να μου στείλουν τον οποίο να μπορώ να εμπιστευτώ και μου είπαν πού να πάω. 

Ή αν υπάρχει θέμα υγείας. Μας βοηθούν για το πώς θα πάμε στον γιατρό, ποιες είναι οι διαδικασίες. Κάνουμε και μαθήματα για αυτό, να μάθουμε πώς να μιλάμε στον γιατρό για το σώμα μας για να πούμε τι νιώθουμε και να ξέρει και εκείνος τι να κάνει. Δεν είναι μόνο μαθήματα, είμαστε οικογένεια, προσέχει ο ένας τον άλλο».

«Είναι ο μοναδικός χώρος που νιώθω άνετα. Δεν υπάρχει ρατσισμός ή φασισμός, ούτε με κοιτάει κάποιος περίεργα επειδή είμαι σκουρόχρωμος και φαίνεται ότι δεν είμαι Έλληνας. Δεν υπάρχουν τέτοιες συμπεριφορές εδώ. Στον δρόμο υπάρχουν περίεργοι άνθρωποι και δεν είναι όλοι ίδιοι. Κάποιοι μπορεί να κοιτούν στραβά», προσθέτει.

«Συμμετέχω σε ό,τι μπορώ. Κατεβαίνω σε πορείες. Είμαι χαρούμενος που βρήκα ανθρώπους που δραστηριοποιούνται σε αυτό τον χώρο και βοηθούν άλλους ανθρώπους για τα δικαιώματά τους», καταλήγει ο Nazmul.

Αντίστοιχα, ο Tsima λέει πως και για τον ίδιο είναι πολύ σημαντικό το Σχολείο. Ζει στην Ελλάδα 20 χρόνια και είναι μαθητής του Κυριακάτικο τα τελευταία τέσσερα.  “Δουλεύω, διαβάζω και το Σχολείο είναι πολύ ωραίο. Με βοηθάνε όσο μπορούν. Έχω γνωρίσει κόσμο από εδώ και κάνουμε παρέα, θα βγούμε κάθε Κυριακή, θα φάμε, θα πιούμε καφέ, για μένα το Σχολείο είναι πολύ σημαντικό”.

Στην τάξη της Στεφανίας, τρείς από τις μαθήτριες προετοιμάζονται για τις εξετάσεις για ιθαγένεια, μία για Β2 και μία άλλη πάει για μάθημα γιατί απλώς της αρέσει να μαθαίνει.  “Μαθαίνουμε πολλές λέξεις που δεν ξέρουμε”, λέει, για να συμπληρώσει μία συμμαθήτριά της “εγώ θέλω να μάθω πιο πολύ να γράφω”.

“Είμαι εδώ πέντε χρόνια, ξεκίνησα από τμήμα αρχαρίων. Σταδιακά τα τμήματα ανανεώνονταν και σε αυτή την πενταετία έχει διαμορφωθεί ένα τμήμα που είμαστε σε πολύ καλό επίπεδο, τόσο στη συνεργασία όσο και στη χρήση της ελληνικής γλώσσας. Είμαστε μία παρέα, οι μαθητές καταβάλουν μία μεγάλη προσπάθεια γιατί έρχονται εδώ από το υστέρημα του χρόνου τους, διαβάζουν και στο σπίτι, είναι φιλομαθείς“, εξηγεί η Στεφανία.

“Είμαι εδώ επτά χρόνια. Όλη μου η οικογένεια είναι στην Τυνησία. Οι άνθρωποι εδώ είναι καλοί, κάνουμε και το φεστιβάλ του Σεπτεμβρίου, δεν κάνουμε μόνο μάθημα, είμαστε παρέα”, λέει μία μαθήτρια της Στεφανίας.

Οι ηλικίες των μαθητών ποικίλουν. Ενήλικες, άλλοι μεγαλύτεροι και άλλοι πιο νεαροί, αλλά με την ίδια αγάπη για το Σχολείο τους. “Είμαι πολύ ευτυχισμένη που ήρθα εδώ και που είναι Κυριακάτικο. Μπορούμε να μάθουμε, να βελτιωθούμε στη χρήση της γλώσσας, να επικοινωνούμε και να εκφράσουμε ό,τι νιώθουμε. Το σχολείο και οι καθηγητές μάς βοηθάνε πολύ. Μαθαίνουμε να γράφουμε να διαβάζουμε και αυτά μας βοηθάνε να βρούμε δουλειά και να γνωρίσουμε κόσμο, να επικοινωνήσουμε. Μέσα από τα βιβλία μαθαίνουμε και για την ιστορία και τον πολιτισμό της Ελλάδας και η γνώση μάς ανοίγει τα μάτια. Βελτιώνεται ο τρόπος ζωής μας στη χώρα και μας κάνει να αγαπήσουμε πιο πολύ ακόμα τη χώρα”, λέει μία άλλη από τις μαθήτριες.

Ορισμένοι συνεχίζουν να παρακολουθούν μαθήματα παρόλο που έχουν κατακτήσει την ικανότητα να επικοινωνούν άρτια στα ελληνικά. “Είμαι πολλά χρόνια εδώ, εδώ είναι και η οικογένειά μου, και από τότε που ήρθα ξεκίνησα το Σχολείο. Είναι μία συνήθεια πια. Είναι ο τρόπος με τον οποίο βρίσκω παρέα, μαθαίνω και ταυτόχρονα διασκεδάζω. Παρόλο που έχω βελτιωθεί στη χρήση της γλώσσας συνεχίζω να έρχομαι”, αναφέρει μία μαθήτρια.

Αναπαριστώντας καθημερινές στιγμές

Τη ραχοκοκαλιά του σχολείου αποτελούν, φυσικά, οι εθελοντές του. Οι άνθρωποι που το κρατούν ζωντανό. Εκείνοι που δεν περιορίζονται στο να διδάξουν γραμματική και λεξιλόγιο, αλλά αφιερώνουν χρόνο για να χτίσουν σχέσεις εμπιστοσύνης.

Από την οργάνωση των μαθημάτων μέχρι τις άτυπες συζητήσεις μετά το κουδούνι, η παρουσία τους είναι καθοριστική.

Η Ειρήνη, εθελόντρια εδώ και χρόνια στο Κυριακάτικο Σχολείο Μεταναστών, μιλά για μια εμπειρία που ξεκινά από τη διδασκαλία και καταλήγει σε προσωπική δέσμευση — σε μια σχέση που ξεπερνά τον ρόλο του «δασκάλου» και αγγίζει την ουσία της ανθρώπινης σύνδεσης.

“Νιώθεις ένα γέμισμα, γιατί αισθάνεσαι ότι κάνεις κάτι που χρειάζεται, ότι προσφέρεις. Έχει να κάνει με ζωές ανθρώπων. Eίναι εντελώς διαφορετικό – συναισθηματικά – όταν βλέπεις ότι η ζωή ενός ανθρώπου επηρεάζεται από αυτό που κάνεις. Και μόνο που έρχεσαι εδώ και σε βλέπουν ότι ασχολείσαι, ότι τους δίνεις μία ορατότητα που δεν έχουν στη χώρα“, λέει η ίδια.

Περιγράφοντας ένα “τυπικό”  αλλά καθόλου συνηθισμένο μάθημα στο σχολείο, η Ειρήνη, εξηγεί ότι στην αρχή θα συζητήσουν με τους μαθητές τα νέα τους “γιατί υπάρχει πολύ έντονα η ανάγκη της επικοινωνίας και κάνουμε και εξάσκηση στη γλώσσα. Μετά βασιζόμαστε σε ένα βιβλίο που έχουμε και κάνουμε ασκήσεις, αν δούμε ότι υπάρχει κενό κάπου σταματάμε και πάμε από την αρχή με παραδείγματα κλπ. Μπορεί να βρούμε ακόμα και τραγουδάκια, κειμενάκια και άλλα που μπορεί να βοηθήσουν”.

Οι μαθητές ζητούν ακόμα και να αναπαραστήσουν προφορικά σκηνές από την καθημερινότητά τους ώστε να γίνουν όσο το δυνατόν πιο αυτόνομοι γίνεται. Να μάθουν πώς μπορούν να μιλήσουν σε μία υπηρεσία ή στην τράπεζα, να είναι ευγενικοί και ταυτόχρονα ανεξάρτητοι.

Η ίδια αναδεικνύει την ανάγκη για ανθρώπινο δυναμικό και καταλήγει αποσαφηνίζοντας πως δεν χρειάζεται κάποιος να είναι δάσκαλος ή κάτι σχετικό για να ενταχθεί στην ομάδα του Κυριακάτικου Σχολείου Μεταναστών.