ΠΡΟΣ ΝΕΑ ΑΛΛΑΓΗ ΤΑ ΟΡΙΑ ΤΗΣ ΧΟΛΗΣΤΕΡΙΝΗΣ – OΙ ΝΕΟΙ ΔΕΙΚΤΕΣ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Οι καρδιαγγειακές παθήσεις παραμένουν η Νο1 αιτία θανάτου, μολονότι ανανεώνονται τακτικά οι συστάσεις για την πρόληψη και την αντιμετώπιση, βάσει των νεότερων ευρημάτων επιστημονικών ερευνών – που λαμβάνουν υπ’ όψιν και νέους παράγοντες.

Κάπως έτσι, στις ΗΠΑ καρδιολόγοι πιέζουν για νέες συστάσεις, ως προς την αντιμετώπιση της χοληστερόλης και των λιπών στο αίμα, που όταν αυξάνονται, κολλούν στα τοιχώματα των αρτηριών, με τα χρόνια γίνονται σαν πέτρα (πλάκα) και δυσκολεύεται να περάσει το αίμα. Έτσι προκύπτει το έμφραγμα (αν κλείνει η διαδρομή του αίματος προς την καρδιά) ή το εγκεφαλικό (αν κλείνει η διαδρομή του αίματος προς τον εγκέφαλο).

Οι αλλαγές προτείνονται από το Αμερικανικό Κολλέγιο Καρδιολογίας και η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία και δημοσιεύτηκαν στο American Journal of Preventive Cardiology.

Ο τίτλος ήταν «Η αλφάβητος της πρόληψης καρδιαγγειακών νοσημάτων», καθώς επανασυστηνόμαστε με τον κύριο εχθρό μας, με τις αλλαγές να εστιάζουν στην πιο εξατομικευμένη πρόληψη σε βάθος χρόνου, αντί της άμεσης επικινδυνότητας και του ποσοστού μείωσης μέσω στατινών, κάτι που ισχύει από το 2018, δίχως όμως, θαυμαστή επιτυχία.

Αντί δηλαδή, ο γιατρός να κοιτάει μόνο μια εξέταση, ασχολείται με το “φορτίο” χοληστερόλης που θα συσσωρεύσει ο οργανισμός σε βάθος δεκαετιών και αποφασίζει σχετικά.

Ας δούμε τις κυριότερες αλλαγές που θα αρχίσουν μεν, από τις ΗΠΑ, αλλά σιγά σιγά θα φτάσουν παντού.

Η προσοχή αρχίζει από τα 30

Την τελευταία οκταετία οι στατίνες προτείνονταν από τους επαγγελματίες υγείας, ακόμα και σε ανθρώπους που δεν είχαν ξεπεράσει τα όρια της συνολικής χοληστερόλης (ή επί μέρους της ‘καλής’ και της ‘κακής’), στο πλαίσιο της παγκόσμιας τακτικής να “πέσει” ο κίνδυνος, ενδεχομένως και πριν προκύψει.

Τώρα, στο επίκεντρο είναι η πρώιμη παρέμβαση, ώστε να έχουμε χαμηλότερη χοληστερόλη, για το μεγαλύτερο δυνατό χρονικό διάστημα.

Έτσι, προτείνεται η έναρξη θεραπείας ή αυστηρών αλλαγών στον τρόπο ζωής (κάπνισμα, διατροφή, άσκηση κλπ), από νεότερες ηλικίες. Ακόμα δηλαδή, και στα 30. Ο έλεγχος στα παιδιά με οικογενή υπερχοληστερολαιμία επίσης, προτείνεται να αρχίζει πολύ νωρίτερα -από τα 9.

Τονίζεται η σημασία των έγκαιρων προληπτικών εξετάσεων και δη για όσους έχουν οικογενειακό ιστορικό καρδιακών παθήσεων, όπως και πιο εξατομικευμένες εκτιμήσεις κινδύνου για όσους έχουν υποκείμενες παθήσεις.

Τα νέα όπλα κατά της χοληστερίνης – Δεν υπάρχουν μόνο στατίνες

Βάσει όσων προτείνονται και (καλώς εχόντων των πραγμάτων) θα εφαρμοστούν σύντομα κι εδώ, η αξονική τομογραφία καρδιάς για τη μέτρηση του ασβεστίου στις αρτηρίες χρησιμοποιείται πλέον, πιο συχνά για να αποφασιστεί αν ένας ασθενής με οριακό κίνδυνο πρέπει να ξεκινήσει στατίνη.

Παρεμπιπτόντως, οι οδηγίες αυξάνουν το ρόλο των μη στατινικών φαρμάκων για τη ρύθμιση της χοληστερόλης. Έμαθα για την ύπαρξη τους, κατά την εξέταση που λέγεται Stress Echo και γνωρίζουν όσοι έχουν θέματα με την καρδιά τους. Για να περάσει η ώρα, είπα στον καρδιολόγο πως δεν μπορεί να μην υπάρχει κάτι άλλο πέραν των στατινών.

Μου είπε πως υπάρχει και μάλιστα, έχει λιγότερες παρενέργειες, αλλά αυτά τα σκευάσματα είναι πολύ πιο ακριβά από τις στατίνες και για αυτό δεν τα έχουμε ακούσει όλοι.

Υπάρχουν διαθέσιμες δυο κατηγορίες ενέσιμων θεραπειών, ενώ ερευνώνται πολλές άλλες. Πρόκειται για

• τους PCSK9 Αναστολείς είναι μονοκλωνικά αντισώματα που δεσμεύουν την πρωτεΐνη PCSK9. Είναι αυτή που εμποδίζει το ήπαρ να απομακρύνει την LDL-C («κακή» χοληστερόλη) από το αίμα. Με την αναστολή του PCSK9, αυξάνεται η ικανότητα του ήπατος να μειώνει την LDL-C.

Υπάρχει ένεση που χορηγείται κάθε 2-4 εβδομάδες και άλλη που χορηγείται μια φορά τον μήνα. Αμφότερες μειώνουν την “κακή” χοληστερόλη κατά 50-70%. Σε ό,τι αφορά τις παρενέργειες, είναι ήπιες αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης, συμπτώματα γρίπης και, σπάνια, αλλεργικές αντιδράσεις ή πρόβλημα στο ήπαρ ή τα νεφρά.

• τη θεραπεία siRNA, που έχει βασιστεί στην τεχνογνωσία των εμβολίων για τον Covid-19. Δηλαδή, το RNA. Πρόκειται για μικρό παρεμβατικό RNA, το οποίο κάνει ό,τι και οι μονοκλωνικές ενέσεις: αναστέλλει την παραγωγή της PCSK9. Χορηγείται ωστόσο, με δυο ενέσεις σε 3 μήνες και από εκεί και πέρα, με μια κάθε εξάμηνο.

Στις παρενέργειες έχουν σημειωθεί ήπιες αντιδράσεις στο σημείο της ένεσης, πόνος στις αρθρώσεις ή συμπτώματα κρυολογήματος. Το κόστος είναι κάπως μεγαλύτερο των μονοκλωνικών.

Τα νέα όρια της “κακής” χοληστερίνης

Οι νέες οδηγίες δεν ασχολούνται με τη συνολική χοληστερόλη, αλλά με αυτήν της λιποπρωτεΐνης χαμηλής πυκνότητας (LDL, γνωστή ως “κακή”) και με άλλους τύπους λιπίδων ή λιπών που υπάρχουν στην κυκλοφορία του αίματος, με πρώτη και καλύτερη τη λιποπρωτεΐνη (α) ή Lp(a).

Σε ό,τι αφορά την LDL χοληστερόλη, παράγοντα κινδύνου για αθηροσκλήρωση (στένωση ή σκλήρυνση των αρτηριών), πριν από το 2018 ο χαμηλός κίνδυνος ήταν έως 160 mg/dL, ο μέτριος έως 130 mg/dL, ο υψηλός (πχ κληρονομικότητα) έως 100 mg/dL και ο πολύ υψηλός (πχ έπειτα από έμφαγμα) έως 70 mg/dL.

Τώρα,

• ο μέτριος κίνδυνος (πχ οικογενειακό ιστορικό, χρόνιες παθήσεις, μεταβολικό σύνδρομο, πρόωρη εμμηνόπαυση, ηψηλή Lp(a) και άλλα) έχει ως στόχο τα 100 mg/dL,
• ο υψηλός κίνδυνος (πχ διαβήτης τύπου 2, πολύ υψηλή LDL, χρόνια νεφρική νόσος, συνδυασμός πολλών παραγόντων, όπως κάπνισμα και ανεβασμένο ζάχαρο) έχει ως στόχο αριθμό κάτω από 70 mg/dL και
• ο πολύ υψηλός κίνδυνος (πχ μετά από έμφραγμα ή εγκεφαλικό, όσοι έχουν στεντ ή έχουν κάνει μπάϊπάς ή έχουν βουλωμένες αργηρίες στα πόδια) έχει για στόχο κάτι κάτω από 55 mg/dL.

Ο νέος τύπος χοληστερόλης που δείχνει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου

Μπορεί να μην κληρονόμησα σπίτια, αλλά κληρονόμησα από τους γονείς μου τις αιτίες θανάτου τους. Έτσι, έμαθα προ τριετίας για την λιποπρωτεΐνη (a) – Lp(a), τον νέο τύπο χοληστερόλης που ουσιαστικά, αποκαλύπτει τον κίνδυνο στεφανιαίας νόσου.

Είναι ένας γενετικός παράγοντας κινδύνου, που δεν επηρεάζεται από τη διατροφή και μπορεί να εξηγήσει γιατί κάποιοι άνθρωποι παθαίνουν εμφράγματα παρόλο που έχουν “καλή” χοληστερόλη.

Στην τελευταία μέτρηση, είχα τετραπλάσιο αριθμό, από το όριο.

Δεν υπάρχει ακόμα θεραπεία και το σύστημα υγείας της Ελλάδας δεν καλύπτει στα προληπτικά μέτρα, την μέτρηση της Lp(a) κάθε χρόνο. Έως τώρα, οι γιατροί πρότειναν τις στατίνες, ως… γενικό μέσο, αφού δεν ρίχνουν τα επίπεδα της λιποπρωτεΐνης (a).

Αν βρείτε καλό καρδιολόγο, θα σας δώσει άλλες επιλογές.

Εν πάση περιπτώσει, στις νέες συστάσεις στις ΗΠΑ υπάρχει, για πρώτη φορά, ο έλεγχος της Lp(a) από όλους τους ενήλικες, για έστω μία φορά στη ζωή τους.

Το νέο εργαλείο υπολογισμού κινδύνου εμφράγματος και εγκεφαλικού

Ο καρδιολόγος που έχω επιλέξει, με είχε ενημερώσει από την πρώτη μας συνάντηση για το PREVENT (Predicting Risk of Cardiovascular Disease EVENTs), ένα εργαλείο που αναπτύχθηκε το 2023 και μπορεί να υπολογίσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου για έως τα επόμενα 30 χρόνια. Λαμβάνει υπ’ όψιν πολλά διαφορετικά δεδομένα (πχ παράγοντες κινδύνου, τρόπο ζωής κ.α.)

Κρατήστε πως είναι το πρώτο εργαλείο κινδύνου που συνδυάζει καρδιαγγειακά, νεφρικά και μεταβολικά μέτρα υγείας, ώστε να καθοδηγήσει τις αποφάσεις θεραπείας που επικεντρώνονται στην πρωτογενή πρόληψη.

Στις νέες κατευθυντήριες γραμμές αντικαθιστά το Pooled Cohort Equations, εργαλείο που ήταν διαδεδομένο έως τώρα και “έβγαζε” τον κίνδυνο δεκαετίας, βάσει λιγότερων δεδομένων.

Ο πιο ακριβής δείκτης από την LDL

Πάντα σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες συστάσεις, καλό είναι να κάνουμε και μια μέτρηση ApoB, δηλαδή απολιποπρωτεΐνης Β, που πια θεωρείται πιο ακριβής δείκτη για το (σε απλά ελληνικά) πόσο “βρώμικο” είναι το αίμα μας, από σωματίδια που βουλώνουν τις αρτηρίες.

Πιο συγκεκριμένα, αν η LDL είναι το φορτίο (λίπος), η ApoB το όχημα που τη μεταφέρει. Οι επιστήμονες προτείνουν να δίνεται μεγαλύτερη σημασία στη μέτρηση της, ειδικά σε ασθενείς με διαβήτη ή παχυσαρκία, καθώς «θεωρείται πιο ακριβής δείκτης των «κακών» σωματιδίων από την απλή LDL».

Tώρα ξέρετε τι πρέπει να απαντήσετε, την επόμενη φορά που γιατρός θα προτείνει πρόχειρα στατίνη. Ξέρετε και τι είναι καλό να κάνετε, ώστε να βεβαιωθείτε για τον κίνδυνο και την πρόληψη που χρειάζεστε.