ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΜΑΡΤΥΡΟΥΝ ΠΩΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΔΕΝ ΞΕΡΟΥΝ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΠΡΟΦΥΛΑΚΤΙΚΟ

Σήμερα είναι Διεθνής Ημέρα Προφυλακτικού και αν αναρωτιέσαι “ποιος ο λόγος;”, θα σου ζητήσω λίγο χρόνο από τη ζωή σου, αφού η λίστα των “γιατί” είναι μεγάλη.

Για αρχή, όπως δείχνουν μελέτες, ποσοστό από 30 έως 50% των χρηστών το χρησιμοποιούν λάθος, ακόμα και όταν νομίζουν πως κάνουν σωστή χρήση και αυτό έχει παίξει το ρόλο του, στη ραγδαία και ανησυχητική αύξηση των Σεξουαλικώς Μεταδιδόμενων Νοσημάτων (ΣΜΝ) και στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια.

Υπάρχει διπλασιασμός κρουσμάτων σύφιλης, από το 2020 έως το 2025, υπετριπλασιασμός αυτών της γονόροιας, ενώ μόνο το 2024 καταγράφηκαν 550 νέα περιστατικά HIV λοίμωξης. Πολύ ψηλά παραμένουν και τα χλαμύδια.

Α, και όλα αυτά δεν αφορούν μόνο τους νέους, στους οποίους η αύξηση είναι μεγάλη. Επεκτείνεται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, που θα έλεγες πως πρέπει να ξέρουν καλύτερα. Βέβαια, αν υπήρχε σωστή εκπαίδευση, θα ήξεραν καλύτερα και οι νέοι.

Μήπως τώρα, βλέπεις τη λογική της Διεθνούς Ημέρας Προφυλακτικού;

Ποιος εμπνεύστηκε την ημέρα προφυλακτικού;

Η AIDS Healthcare Foundation (AHF), μη κερδοσκοπική οργάνωση που δραστηριοποιείται στην καταπολέμηση του HIV/AIDS και την προώθηση της σεξουαλικής υγείας, επέλεξε το 2009 την 13η Φεβρουαρίου για Διεθνή Ημέρα Προφυλακτικού, επειδή… προηγείται της 14ης (φευ), δηλαδή του Αγίου Βαλεντίνου.

Άρα, έκρινε πως είναι η παραμονή του Βαλεντίνου είναι η πλέον ενδεδειγμένη στιγμή να ενημερωθεί ο κόσμος επί της υπεύθυνης σεξουαλικής συμπεριφοράς, με την πρωτοβουλία να υποστηρίζεται πια και από οργανισμός, όπως ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας.

“Δεν με εμπιστεύεσαι;”, αυτή η μάστιγα

Έχουν γίνει πολλές διεθνείς, αλλά και εθνικές μελέτες επί των λόγων που αναφέρουν όσοι άνδρες αρνούνται πεισματικά να χρησιμοποιήσουν προφυλακτικό.

Στο Νο1 της λίστας βρίσκεται διαχρονικά το “είμαστε καιρό μαζί, σε εμπιστεύομαι” και όλες οι πιθανές παραλλαγές, με κορυφαία το ενοχικό “Δεν με εμπιστεύεσαι;”. Στην Ελλάδα το moto των μακροχρόνιων σχέσεων κέρδισε το ποσοστό του 62%. Ξέρεις τι είναι πιο ασφαλές; Να έχει προηγηθεί τεστ.

Στο Νο2 (πολύ κοντά με το Νο1) είναι το “μειώνει την απόλαυση” (κυκλοφορεί και ως “δεν νιώθω τίποτα” ή “με σφίγγει” ή “μου χαλάει την στύση”), με ποσοστό από 20 έως 40%, ανάλογα με τη χώρα.

Το ΤΟΡ3 συμπληρώνει το “δεν είναι απαραίτητο”, αφού “ξέρω ποια είσαι και τι έχεις κάνει”, άρα “δεν χρειάζεται”. Παρατηρείται πως το εμβόλιο για τον HIV έχει συμβάλλει στην πτώση της χρήσης προφυλακτικών, τα τελευταία χρόνια. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αποκάλυψε σε μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2024 πως το 30% των εφήβων της Ευρώπης δεν έκαναν χρήση».

Πάντα έχει τους οπαδούς του το “δεν έχω μαζί μου” (32% των νέων στην Ελλάδα”), το “μυρίζει περίεργα”, όπως και το “θα τραβηχτώ” (29% σε ελληνική έρευνα για το περιστασιακό σεξ). Οι γυναίκες αναφέρουν πολύ και το “αρνείται ο σύντροφος μου” ως λόγο.

Για όλα αυτά, έχω να αναφέρω το εξής: μετά την πανδημία οι διαγνώσεις σύφιλης αυξήθηκαν κατά 65%.

Όλα αρχίζουν πριν… αρχίσουν

Η ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη είναι κάτι που μπορεί να διαχειριστεί το προφυλακτικό. Παράλληλα όμως, μας προφυλάσσει από τον ιό HIV και των Σωματικώς Μεταδιδόμενων Νοσημάτων, που αν δεν φροντιστούν μπορούν να εξελιχθούν σε καρκίνο.

Για την ιστορία, τα νοσήματα που μεταδίδονται κυρίως με τη σεξουαλική επαφή είναι, μεταξύ άλλων, η σύφιλη, η γονόρροια, οι χλαμυδιακές λοιμώξεις, ο έρπητας των γεννητικών οργάνων, οι λοιμώξεις από τριχομονάδες και η HIV λοίμωξη.

Έχω τώρα, την προσοχή σου;

Ας το εκμεταλλευτώ, δίνοντας τα βασικά SOS της σωστής χρήσης του ανδρικού προφυλακτικού, όπως παρουσιάζονται στις οδηγίες οργανισμών (πχ WHO).

Ακολουθεί πληθυντικός ευγενείας, αφού οι κατ’ αρχάς οδηγίες αφορούν όλους τους τύπους προφυλακτικών.

Στην αγορά επιλέγουμε το σωστό μέγεθος και τον σωστό τύπο. Υπάρχει από λάτεξ, πολυουρεθάνη, χωρίς λάτεξ για τυχόν αλλεργίες -οπότε δεν έχουμε δικαιολογία.

Ελέγχουμε την ημερομηνία λήξης και την ακεραιότητα της συσκευασίας -να μην είναι σκισμένη ή να μην έχει ξεφουσκώσει.

Όταν έχεις το προφυλακτικό στο πορτοφόλι σου (ενδεχομένως για μέρες -ή και μήνες) υπάρχει μεγάλος κίνδυνος να αλλοιωθεί το λάτεξ και να γίνει αναποτελεσματικό.

Το αυτό ισχύει όταν δέχεται θερμότητα -είτε είναι μέσα στον ήλιο, είτε στην τσέπη σου ή το κρατάμε σε χαμηλές θερμοκρασίες.

Το προφυλακτικό που έχει λήξει ή/και έχει αποθηκευτεί λάθος ή/και έχει εκτεθεί σε έλαια που το διαβρώνουν (θα μιλήσουμε σε λίγο για τα σωστά λιπαντικά), έχει μειωμένη αντοχή και μπορεί να σπάσει.  

Έρχεται η ώρα της χρήσης

Kαι σε ρωτώ: ποια είναι η σωστή στιγμή για τη χρήση; Πολύ σωστά: όταν έχουμε πλήρη στύση, πριν την κυρίως πράξη. Δεν εξυπηρετεί κάπου να τοποθετηθεί το προφυλακτικό, την όποια άλλη στιγμή, αφού θυμίζουμε πως ζητούμενο δεν είναι μόνο η αποφυγή της ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, αλλά και τα ΣΜΝ.

• Αν τοποθετήσουμε λανθασμένα το προφυλακτικό, αυξάνουμε τις πιθανότητες να σπάσει.
• Δεν ανοίγουμε τη συσκευασία με τα δόντια, τα νύχια ή με ψαλίδι, γιατί υπάρχει ο κίνδυνος να σκίσουμε το προφυλακτικό. Τι κάνουμε; Χρησιμοποιούμε με τα χεράκια μας, την εγκοπή στο περιτύλιγμα.
• Ελέγχουμε ποια είναι η σωστή πλευρά. Αν δεν ξεδιπλώνεται εύκολα -σαν καπέλο- από την κορυφή είναι ανάποδα. Δεν το γυρίζουμε. Το πετάμε και παίρνουμε ένα άλλο.
• Παρατηρούμε αν υπάρχει φθορά (πχ τρυπίτσες) στην κορυφή (το “εξόγκωμα”). Αν όλα είναι καλά, πιάνουμε με τα δάχτυλα, ώστε να αφαιρεθεί ο αέρας και να χρησιμοποιηθεί ο χώρος αυτός από το σπέρμα.
• Τοποθετούμε, κρατώντας την άκρη, ξεδιπλώνοντας μέχρι κάτω.
• Η χρήση λιπαντικού -για μείωση της τριβής- γίνεται εξωτερικά. Προτιμάμε υδατοδιάλυτο -όχι λάδι, βαζελίνη ή κρέμα χεριών, καθώς όλα αυτά καταστρέφουν το προφυλακτικό.
• Όσοι πιστεύουν πως η χρήση δυο προφυλακτικών αυξάνει την ασφάλεια, ήλθε η ώρα να μάθουν ότι αυτό που αυξάνει, είναι ο κίνδυνος του σκισίματος.

Έρχεται η ώρα της αφαίρεσης

Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, αποσυρόμαστε, κρατώντας το προφυλακτικό στη βάση του -για να μη φύγει, όπως φεύγουμε. Όλα αυτά γίνονται, πριν χαλαρώσει η στύση.

Αυτομάτως, απορρίπτουμε στα σκουπίδια -και όχι στη λεκάνη, γιατί μπορεί να “βουλώσει” το σύστημα.

ΠΡΟΦΑΝΩΣ και δεν επαναχρησιμοποιούμε.

Οδηγίες χρήσης για το προφυλακτικό γυναικών

Στην περίπτωση με το προφυλακτικό γυναικών, το πρώτο στάδιο (τι προσέχουμε πρωτίστως) είναι ίδιο με αυτό για τους άνδρες. Όταν φτάσει η ώρα της χρήσης, αν θέλουμε να βάλουμε λιπαντικό, πρέπει να έχουμε υπ’ όψιν μας πως το προφυλακτικό έχει ήδη, ωστόσο αν προσθέσουμε κάτι, πρέπει να είναι υδατοδιάλυτο. Το τοποθετούμε εκτός, για καλύτερη άνεση και λιγότερο θόρυβο από την τριβή.

Η τοποθέτηση γίνεται με τον τρόπο που μια γυναίκα εναποθέτει το ταμπόν. Το κρατάμε από το κλειστό άκρο (τον εσωτερικό δακτύλιο) και συμπιέζουμε τις πλευρές, με τον αντίχειρα και το δείκτη, για να γίνει μακρύ και στενό. Βάζουμε στον κόλπο τον συμπιεσμένο εσωτερικό δακτύλιο, έως τον τράχηλο -πάνω και πίσω.

Ο εξωτερικός δακτύλιος μένει έξω από τον κόλπο -καλύπτει τα χείλη.

Ελέγχουμε τη σωστή τοποθέτηση, τοποθετώντας ένα δάχτυλο μέσα στο προφυλακτικό, ώστε να σπρώξουμε τον εσωτερικό δακτύλιο, εφόσον χρειαστεί. Δεν πρέπει να είναι στριμμένο το προφυλακτικό.

Μετά, βεβαιωνόμαστε πως το πέος μπαίνει μέσα στο προφυλακτικό -και όχι δίπλα ή κάτω από τον εξωτερικό δακτύλιο.

Στην περίπτωση που γλιστρήσει ή βγει ο εξωτερικός δακτύλιος, διορθώνουμε.

Για να αφαιρέσουμε, όπως είμαστε ξαπλωμένοι στρίβουμε 2-3 φορές τον εξωτερικό δακτύλιο, ώστε να κλείσει και να μην αποδράσει το σπέρμα. Τραβάμε απαλά προς τα έξω, κρατώντας τον εξωτερικό δακτύλιο και πετάμε στη λεκάνη.

ΔΕΝ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΜΕ και τα δυο είδη προφυλακτικού μαζί, γιατί αυξάνεται το ρίσκο να σκιστούν.