ΧΩΡΙΣ ΒΙΤΡΙΝΑ: ΤΑ ΚΑΛΑ ΚΡΥΜΜΕΝΑ ΜΑΓΑΖΙΑ ΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ
Σε μια πόλη όπου τα ενοίκια των ισόγειων καταστημάτων ανεβαίνουν συνεχώς, κάποιες μικρές επιχειρήσεις με vintage χαρακτήρα επιλέγουν να κρυφτούν σε ορόφους, στοές και ημιυπόγεια. Ο περαστικός δεν θα μπει τυχαία – χρειάζεται λίγη περιέργεια και διάθεση για ανακάλυψη. Και ακριβώς αυτή η μικρή περιπέτεια είναι που τις κάνει για κάποιους ακόμη πιο ξεχωριστές.
«Ιδανικά, όταν ανοίγεις ένα κατάστημα θέλεις να έχεις και μια βιτρίνα. Αλλά σίγουρα δεν θέλεις να δώσεις και ένα εξωφρενικό ποσό γι’ αυτήν». Βέρα Εξαρχειώτισσα, η Άννα Τερζή θυμάται την οδό Ιπποκράτους να είναι στα πάνω της μεταξύ ’80 και ’90. Η επόμενη περίοδος κατά την οποία ο δρόμος έγινε ξανά πιο δραστήριος εμπορικά ήταν λίγο μετά την πρώτη και λίγο πριν από τη δεύτερη καραντίνα του κορονοϊού. Τότε άνοιξε κι εκείνη το κατάστημά της, ενώ παράλληλα εμφανίστηκαν και άλλα καινούργια γύρω της. «Όταν πια τελείωσε η πανδημία, άρχισαν να ανεβαίνουν πάλι τα ενοίκια και να κλείνουν μαγαζιά».
Η διακοσμήτρια εσωτερικών χώρων είχε δημιουργήσει αρχικά σε μια αποθήκη ένα εργαστήριο, μέσα στο οποίο έμαθε να ανακατασκευάζει και να συντηρεί μόνη της όλα εκείνα τα παλιά αντικείμενα που μάζευε, δίνοντάς τους μια δεύτερη ευκαιρία. Όταν αποφάσισε ότι θα κάνει επάγγελμα αυτό που την ευχαριστούσε στον ελεύθερό της χρόνο, δημιούργησε το Ντεμοντέ στην Ιπποκράτους. Μόνο που στον πρώτο εκείνο χώρο προσπαθούσε να χωρέσει την πραμάτεια της σε μόλις 28 τετραγωνικά. Έψαχνε λοιπόν έναν μεγαλύτερο, ακόμη κι αν δεν είχε την «πολυτέλεια» της βιτρίνας.
Παρέμεινε στα Εξάρχεια, μετακομίζοντας στην οδό Ερεσού και σε έναν ημιυπόγειο χώρο που οι περισσότεροι προσπερνούσαν, παρότι ήταν διαθέσιμος για πολύ καιρό – το ενοικιαστήριό του είχε πέσει στο πεζοδρόμιο όταν τον έκλεισε. Πια πληρώνει τα ίδια χρήματα που έδινε τον μήνα για 28 τετραγωνικά με βιτρίνα, μόνο που τώρα έχει 35 περίπου τετραγωνικά παραπάνω στη διάθεσή της.
Στον νέο ημιυπόγειο –αλλά κατά τύχη φωτεινό– χώρο ένιωσε να αναπνέει. Αξιοποιεί όλα τα «κόλπα» του Google ώστε να εμφανίζεται ψηλά στα αποτελέσματα και έτσι τη βρίσκουν και τουρίστες, ενώ πριν ακόμη βάλει τη φωτεινή της επιγραφή οι περαστικοί άρχισαν να μπαίνουν στο μαγαζί.
«Το να πρέπει να κατέβεις σκαλιά προκαλεί περιέργεια – θέλεις να δεις τι υπάρχει από κάτω. Η κίνηση στο μαγαζί όμως έχει να κάνει και με το κοινό αυτών των αντικειμένων. Νομίζω πως στους ανθρώπους που αναζητούν οτιδήποτε vintage αρέσει η ιδέα ότι θα μπουν σε ένα ημιυπόγειο ή θα ανέβουν σε έναν όροφο για να βρουν αυτό που θέλουν. Υπάρχει μια κοινότητα που ψάχνεται με τα πράγματα και δεν τα θέλει όλα να είναι “μασημένη τροφή” – αυτή την αίσθηση έχω».
Τα περισσότερα αντικείμενα και τα έπιπλα του Ντεμοντέ έρχονται από τις δεκαετίες του ’60 και του ’70, δηλαδή από την περίοδο κατά την οποία το design άνθισε. Ειδικεύεται στους καθρέφτες –ακόμη και σε εκείνους που υπήρχαν κάποτε στα εξωτερικά μπάνια των σπιτιών– στα μικρά βοηθητικά τραπέζια, τα λεγόμενα “coffee tables” που έχουν επανέλθει στη μόδα, και στα φωτιστικά «που μπορούν να δώσουν αμέσως κάτι άλλο σε έναν χώρο και να τον αλλάξουν».
Εκεί συναντά κανείς φορμάικες που είναι πια είδος προς εξαφάνιση, διάφορα διακοσμητικά και χρηστικά αντικείμενα με τιμές που ξεκινούν από 5 ευρώ, ενώ υπάρχουν ακόμη και τα γράμματα ενός ανεπίδοτου έρωτα από τα ’60s που βρέθηκαν κρυμμένα στη θήκη ενός παλιού σεσουάρ, τυλιγμένα σε ένα μαντήλι με κεντημένο μονόγραμμα.
Στο μικρό κομμάτι της οδού Αιόλου που αγγίζει την Ομόνοια, σε μια στοά που πολλοί Αθηναίοι προσπερνούν, κάποιοι άλλοι κατευθύνονται έχοντας σκυμμένο το κεφάλι στο κινητό τους και το Google Maps προκειμένου να βρουν ένα πολύχρωμο σύμπαν που γνώρισαν μέσω Instagram, κρυμμένο μέσα σε μια γκρίζα και παρακμάζουσα πολυκατοικία του κέντρου.
Η ιδέα του Memorabilia Lovers προέκυψε από την αγάπη της Μαρίας Ιγνάτη-Νικητοπούλου και του Μάριου Ράμμου για τη vintage αισθητική και τις αναμνήσεις – για όλα αυτά τα patterns, τις τεχνικές και τις πρακτικές μιας άλλης εποχής που πάντα τους γοήτευαν. Το showroom τους βρίσκεται στον ημιώροφο εντός της Στοάς Φιξ, στα αλλοτινά Χαυτεία.
Γιατί όμως επέλεξαν έναν χώρο δίχως βιτρίνα; «Θέλαμε να μας επισκέπτεται ο κόσμος που θα ξέρει και θα έχει διαβάσει για εμάς. Ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να ρωτήσει τη γειτονιά πού βρισκόμαστε, να αναζητήσει την ταμπέλα μας, να μπει σε μια διαδικασία που δεν τη συνηθίζει πια, μιας και όλα είναι βιτρίνα ή, πολύ απλά, με ένα κλικ έρχονται μπροστά σου».
Φυσικά έχουν υπάρξει άνθρωποι που δυσκολεύτηκαν να τους βρουν. Η μουσική που ακούγεται από τον χώρο, οι ταμπέλες, αλλά και τα χρωματιστά αντικείμενα που βάζουν και βγάζουν στη στοά λειτουργούν σαν «κράχτες» για το showroom τους.
Όσοι ανεβαίνουν τελικά τη σκάλα στον αριθμό 102 της Αιόλου συναντούν vintage και second hand ρούχα από τη δεκαετία του ’60 έως και τα ’00s και αξεσουάρ φτιαγμένα από τους ίδιους.
«Όλα τα ρούχα είναι διαλεγμένα από ελληνικές αποθήκες και βιοτεχνίες ρούχων που έχουν κλείσει ή από μοδιστράδικα και ντουλάπες ανθρώπων. Σίγουρα δεν έχουμε τη λογική της μαζικής αγοράς vintage ρούχων και της μεταπώλησής τους. Κάθε ρούχο για εμάς είναι μοναδικό και ψάχνει τον “μοναδικό” αγοραστή του».
Τα προϊόντα τους ξεκινούν από τα 7 ευρώ και φτάνουν τα 70 ευρώ, ενώ διοργανώνουν συχνά εκπτωτικά μπαζάρ με τιμές από 1 έως 7 ευρώ. Ωστόσο, συνήθως χρειάζεται κάποιος να ενημερωθεί μέσω των social media τους για να τα επισκεφθεί.
«Σίγουρα η λογική της βιτρίνας έχει έναν vintage αέρα. Οι κούκλες με τις περούκες, το μακιγιάζ και τις παράξενες πόζες τους που αλλάζουν ρούχα. Οι βιτρίνες προαναγγέλλουν την άφιξη της κάθε εποχής και υπαγορεύουν τις τάσεις της μόδας. Κάποτε πηγαίναμε βόλτα σε αυτές για να δούμε τι έχουν και πώς είναι διακοσμημένες. Θα θέλαμε να χαζεύει ο περαστικός τη δική μας χρωματιστή βιτρίνα. Όμως όλοι αυτοί οι κρυμμένοι χώροι που υπάρχουν πια στην Αθήνα σηματοδοτούν μια νέα τάση στην αγορά. Πιστεύουμε ότι ο χώρος μας λειτουργεί σαν μια κρυφή ντουλάπα που όποιος την ανακαλύψει μεταμορφώνεται και ζει μια μοναδική εμπειρία».
Στην ίδια περιοχή, σε έναν διαφορετικό όροφο της Ομόνοιας, η Χλόη Χαρίρι διατηρεί το Ιts Clofie. Η επιλογή του ορόφου δεν ήταν καθόλου τυχαία για εκείνη. «Δεν ήθελα έναν χώρο που να λειτουργεί σαν ένα τυπικό κατάστημα με βιτρίνα. Ήθελα να είναι κάτι πιο προσωπικό, σχεδόν σαν μια γκαρνταρόμπα που ανακαλύπτεις. Έναν χώρο που να δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας και εξερεύνησης, όχι απλώς κατανάλωσης».
Όταν έψαχνε το σημείο για να ανοίξει το δικό της κατάστημα με vintage ρούχα, κοιτούσε χώρους σε κεντρικά σημεία της πόλης και με εύκολη πρόσβαση, τόσο για το κοινό όσο και για την ίδια. «Τα ενοίκια στο κέντρο όμως είναι υψηλά, σε όποια περιοχή κι αν πας, οπότε από ένα σημείο και μετά με ενδιέφερε περισσότερο να βρω έναν χώρο που να είναι λειτουργικός και πρακτικός για τη δουλειά μου. Και το να έχω τελικά ένα μαγαζί σε όροφο, σε ένα κτίριο όπου γύρω μου υπάρχουν κυρίως επαγγελματικοί χώροι και γραφεία, μου προσφέρει περισσότερη ησυχία και ιδιωτικότητα».
Τελικά, η διαδρομή μέχρι τον χώρο του Ιts Clofie είναι μέρος της εμπειρίας. «Όταν κάποιος ανεβαίνει τα σκαλιά και μπαίνει μέσα, νιώθει σαν να έχει ανακαλύψει κάτι που δεν είναι προφανές για όλους. Δημιουργείται μια πιο προσωπική σχέση με τον χώρο. Οι επισκέπτες συνήθως παρατηρούν, αγγίζουν, ρωτούν. Δεν υπάρχει η βιασύνη που συχνά υπάρχει σε ένα κατάστημα δρόμου».
Σε αυτό το κρυμμένο κατάστημα της οδού Πανεπιστημίου μπορεί κανείς να βρει επιλεγμένα vintage ρούχα και αξεσουάρ, κυρίως από τη δεκαετία του 1990 έως τις αρχές του 2000. Οι τιμές ξεκινούν από περίπου 25-30 ευρώ, ενώ πιο ιδιαίτερα ή σπάνια κομμάτια μπορεί να φτάσουν τα 150-250 ευρώ, ανάλογα με τη σπανιότητα και την κατάστασή τους.
Τρεις ενδυματολόγοι, η Σοφία Κοτσίκου, ο Τάσος Δήμος και η Κατερίνα Χαλιώτη, αποφάσισαν το 2020 να ανοίξουν το King Kong Athens – ακριβώς μια μέρα πριν αποφασιστεί και η έναρξη της πρώτης καραντίνας. Έφτιαξαν τον χώρο τους στην οδό Κολοκοτρώνη, αρχικά σε έναν μικρό χώρο που κάποτε είχε αξιοποιηθεί ως γραφείο και έπειτα σε έναν μεγαλύτερο, πάντα στον ίδιο κεντρικό δρόμο.
Επέλεξαν να φτιάξουν το κατάστημά τους σε όροφο και χωρίς βιτρίνα στον δρόμο για δύο λόγους. Αφενός γιατί αυτή είναι η δεύτερη δουλειά τους –το King Kong Athens παραμένει κλειστό την Κυριακή και τη Δευτέρα ενώ τις υπόλοιπες μέρες λειτουργεί 12:00 με 17:00. Σε ένα ισόγειο κατάστημα με βιτρίνα θα ήταν δύσκολο να υποστηριχθεί ένα τέτοιο ωράριο. Έπειτα υπήρχε και ένας ακόμη πρακτικός λόγος: «Ήταν πολύ δύσκολο για εμάς να ανταποκριθούμε στα ποσά που ζητούνται για τα ισόγεια καταστήματα στο κέντρο της Αθήνας. Θα δίναμε τα τριπλάσια χρήματα από αυτά που πληρώνουμε τώρα αν δεν είχαμε επιλέξει τον όροφο».
Αρχικά τους έβρισκαν πιο εύκολα οι ξένοι επισκέπτες της Αθήνας. «Αν σε ενδιαφέρει το vintage, πριν επισκεφθείς μια πόλη στο εξωτερικό γκουγκλάρεις πού μπορείς να το βρεις», κατά τη Σοφία. Οι Αθηναίοι τούς γνώρισαν κυρίως μέσω των events στα οποία συμμετείχαν, όταν δηλαδή έβγαιναν για λίγο από την «κρυψώνα» τους και επικοινωνούσαν τη δουλειά τους έξω από τον όροφό τους.
«Παρόλα αυτά, μπορούμε να πούμε ότι τα περισσότερα σχόλια που δεχόμαστε για την τοποθεσία μας είναι θετικά. Σε κάποιους αρέσει η ιδέα ότι θα ανακαλύψουν θησαυρούς κρυμμένους σε έναν όροφο που δεν έχει δει οποιοσδήποτε περνώντας μπροστά από μια βιτρίνα στον δρόμο».
Τα περισσότερα ρούχα στο King Kong Athens είναι από τις δεκαετίες των ’80s, ’90s και ’00s, ενώ υπάρχουν και κάποια κομμάτια από τα ’50s, ’60s και ’70s. Οι τρεις τους διαλέγουν τα ρούχα που θα φιλοξενήσουν στον χώρο τους ένα-ένα, ώστε να μην είναι ταλαιπωρημένα και να έχουν πραγματική vintage αξία. Δεν θα βάλουν στις κρεμάστρες τους κάποιο fast fashion και μεταχειρισμένο κομμάτι.
Απευθύνονται σίγουρα σε όσους έχουν αδυναμία στα πανωφόρια, μια και διαθέτουν άφθονα και διαφόρων ειδών: δερμάτινα, καστόρινα, κολλεγιακού στυλ και άλλα. Όσο για τις τιμές, μπορεί να βρει κάποιος ρούχα από 15 ευρώ μέχρι designer items που φτάνουν τα 600 ευρώ. Αρκεί να εντοπίσει το κουδούνι τους στον αριθμό 62 της Κολοκοτρώνη και να έχει την όρεξη και τον χρόνο να εξετάσει πολλά και διαφορετικά μεταξύ τους κομμάτια – όχι ρούχα κατανεμημένα ανά χρώμα και νούμερο, όπως συμβαίνει στις αλυσίδες μαζικής ένδυσης που φιγουράρουν στους πιο κεντρικούς δρόμους της Αθήνας με τις μεγάλες τους βιτρίνες.
Ντεμοντέ, Ερεσού 10, Εξάρχεια, 211 7155928
Memorabilia Lovers, Aιόλου 102, Ομόνοια
Its Clofie, Πανεπιστημίου 64, Ομόνοια
King Kong Athens, Κολοκοτρώνη 62, Μοναστηράκι, 211 118 5880