Μπορεί η Ευρώπη να ανταγωνιστεί το δολάριο των ΗΠΑ;

Η άνοδος του ευρώ ξυπνά τους ευρωπαίους υπεύθυνους πολιτικής στις αδυναμίες ενός στόχου που επιθυμούν εδώ και καιρό: να κάνουν το κοινό νόμισμα παγκόσμιο αποθεματικό που θα ανταγωνίζεται το δολάριο των ΗΠΑ.

Το δολάριο έχει την ιδιότητα του παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, όταν αντικατέστησε την βρετανική λίρα. Αυτή η ιδιαίτερη κατάσταση σημαίνει ότι είναι το νόμισμα στο οποίο πραγματοποιείται το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου και στο οποίο οι κυβερνήσεις παγκοσμίως κρατούν τα περισσότερα από τα συναλλαγματικά τους αποθέματα. Η ζήτηση για το δολάριο έχει επιτρέψει στην κυβέρνηση των ΗΠΑ και στους Αμερικανούς να δανείζονται φθηνότερα για δεκαετίες.

Η έλξη για χαμηλότερο κόστος δανεισμού, πιο σταθερό νόμισμα και προστασία από κυρώσεις των ΗΠΑ είναι οι λόγοι για τους οποίους οι Ευρωπαίοι υπεύθυνοι πολιτικής διατηρούν την επιθυμία τους να υπερισχύσουν του δολαρίου. Ωστόσο, οι κυβερνήσεις και οι επενδυτές δεν θα κρατήσουν το ευρώ, αν δεν είναι ισχυρό και δεν υπόσχεται να παραμείνει έτσι. Και ένα ισχυρό ευρώ — το οποίο ξεπέρασε το 1,20 δολάριο για πρώτη φορά εδώ και τέσσερα χρόνια — ήδη απειλεί το μοντέλο ανάπτυξης προσανατολισμένο στις εξαγωγές της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης, της Γερμανίας.

«Παρακολουθώ την εξέλιξη της ισοτιμίας του δολαρίου με ανησυχία για αρκετό καιρό», δήλωσε ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς την Τετάρτη σε δημοσιογράφους στο Βερολίνο. «Η ισοτιμία του δολαρίου αποτελεί επιπλέον βάρος για τη γερμανική εξαγωγική βιομηχανία».

Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, ανέφερε την πιθανότητα ενός σπάνιου «παγκόσμιου ευρώ στιγμιότυπου» το καλοκαίρι, καθώς άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές στην κυριαρχία του δολαρίου. Ενώ οι ξένοι επενδυτές έχουν κρατήσει πίστη στις αμερικανικές αγορές μετοχών και ομολόγων, φαίνεται πως έχουν προστατευτεί ενεργά από τον κίνδυνο πτώσης του ίδιου του δολαρίου — κάτι που συνέβαλε στην άνοδο της αξίας του ευρώ.

Το δολάριο εξακολουθεί να αποτελεί περίπου το 57% όλων των παγκόσμιων αποθεμάτων, σε σύγκριση με το ευρώ, το οποίο κατέχει τη δεύτερη θέση με περίπου 20%.

«Αν θέλεις το νόμισμά σου να γίνει παγκόσμιο αποθεματικό, πρέπει να αποδεχτείς ότι θα ενισχυθεί», δήλωσε ο Κάρστεν Μπρέτσκι, επικεφαλής της παγκόσμιας μακροοικονομίας στην ING.«Αν η ΕΚΤ παραμείνει πιστή στη ‘παγκόσμια στιγμή του ευρώ’, θα πρέπει να αποδεχτεί αυτή την αντιπαροχή».

Η ανησυχία του Μερτς είναι ότι ένα ισχυρό ευρώ θα κάνει τις ευρωπαϊκές εξαγωγές πολύ ακριβές για τους ξένους αγοραστές, οι οποίοι θα στραφούν σε φθηνότερα αγαθά από άλλες χώρες, πλήττοντας την οικονομία της ΕΕ. Επίσης, συνήθως καθιστά φθηνότερες τις κινεζικές εισαγωγές στην Ευρώπη, καθώς το Πεκίνο προσπαθεί γενικά να διατηρεί τη συναλλαγματική του ισοτιμία με το δολάριο σταθερή. Το ευρώ πλησιάζει το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 12 ετών έναντι του γουάν.

Δεν είναι μόνο οι κυβερνήσεις της ΕΕ που ανησυχούν. Και οι υπεύθυνοι της ΕΚΤ ανησυχούν επίσης. Λίγες ώρες μετά την υπέρβαση του ευρώ στο 1,20 δολάριο, οι κεντρικοί τραπεζίτες άρχισαν να προειδοποιούν ότι ίσως χρειαστεί να δράσουν για να αποτρέψουν την πτώση του πληθωρισμού κάτω από το 2%.

«Παρακολουθούμε στενά αυτήν την εκτίναξη του ευρώ», δήλωσε την Τετάρτη ο Γάλλος επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Φρανσουά Βιλλερουά ντε Γκάλχω, σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, επαναλαμβάνοντας παρόμοιες προειδοποιήσεις από τον Αυστριακό ομόλογό του, Μάρτιν Κόχερ.

«Αυτός είναι ένας από τους παράγοντες που θα καθοδηγήσουν την νομισματική μας πολιτική και τις αποφάσεις μας για τα επιτόκια τους επόμενους μήνες», δήλωσε ο Γάλλος.

Οι εξαγωγείς της Ευρώπης ήταν σε κακή κατάσταση τα τελευταία δύο χρόνια, λόγω υψηλών εγχώριων παραγωγικών δαπανών, φθηνότερου κινεζικού ανταγωνισμού και, τελευταία, λόγω των δασμών εμπορίου των ΗΠΑ, οι οποίοι λειτουργούν σαν φόρος στις αμερικανικές αγορές προϊόντων της ευρωζώνης. Οτιδήποτε τους καθιστά ακόμα πιο ακριβούς στην πιο σημαντική αγορά του κόσμου θα έρθει σε πολύ κακή στιγμή.