ΕΕ – Ινδία: Τι σηματοδοτεί η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου – Ο ρόλος της Ελλάδας

Η Ινδία και η Ευρωπαϊκή Ένωση επισημοποιούν σήμερα (27/1) την υπογραφή μιας εκτεταμένης συμφωνίας ελεύθερου εμπορίου, βάζοντας τέλος σε έναν μακρύ κύκλο διαπραγματεύσεων που διήρκεσε περισσότερα από είκοσι χρόνια. Ο Ινδός πρωθυπουργός, Ναρέντρα Μόντι, χαρακτήρισε τη συμφωνία «τη συμφωνία των συμφωνιών», υπογραμμίζοντας ότι αναμένεται να δημιουργήσει πολυάριθμες ευκαιρίες και για τις δύο πλευρές.

Η υπογραφή πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με τις Βρυξέλλες και το Νέο Δελχί να επιδιώκουν την ενίσχυση της οικονομικής τους ανθεκτικότητας απέναντι στον κινεζικό ανταγωνισμό, αλλά και στις επιπτώσεις του συνεχιζόμενου δασμολογικού πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου Ινδίας – ΕΕ προβλέπει τη σταδιακή μείωση των τελωνειακών δασμών σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, με στόχο τη σημαντική τόνωση των εμπορικών ροών. Σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το 2024 οι εμπορικές ανταλλαγές μεταξύ των δύο πλευρών ανήλθαν σε 120 δισ. ευρώ σε αγαθά, καταγράφοντας αύξηση σχεδόν 90% μέσα σε μία δεκαετία, ενώ το εμπόριο υπηρεσιών διαμορφώθηκε στα 60 δισ. ευρώ.

Η ινδική οικονομία

Η συμφωνία έρχεται σε μια περίοδο έντονης οικονομικής δυναμικής για την Ινδία. Βάσει των προβλέψεων του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η χώρα των περίπου 1,5 δισεκατομμυρίων κατοίκων αναμένεται εντός του έτους να ξεπεράσει την Ιαπωνία και να αναδειχθεί η τέταρτη μεγαλύτερη οικονομία παγκοσμίως, μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα και τη Γερμανία. Η ινδική οικονομία κατέγραψε ετήσια ανάπτυξη 8,2% το τελευταίο τρίμηνο, ενώ η κυβέρνηση εκτιμά ότι η χώρα θα μπορούσε να ανέβει ακόμη ψηλότερα στην παγκόσμια οικονομική κατάταξη πριν από το 2030.

“Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα” για την ΕΕ

Για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η συμφωνία θεωρείται ιστορικής σημασίας, καθώς προσφέρει ενισχυμένη πρόσβαση σε μια παραδοσιακά προστατευμένη αγορά. «Η ΕΕ θα επωφεληθεί από το υψηλότερο επίπεδο πρόσβασης που έχει δοθεί ποτέ σε εμπορικό εταίρο», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, εκφράζοντας την προσδοκία ότι οι ευρωπαϊκές εξαγωγές θα μπορούσαν να διπλασιαστούν.

Όπως επισήμανε, η συμφωνία παρέχει ουσιαστικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα κυρίως στη βιομηχανία και στον αγροδιατροφικό τομέα. Στο πλαίσιο των ανταλλαγμάτων, η Ινδία αναμένεται να ανοίξει περαιτέρω την αγορά της στα ευρωπαϊκά οχήματα και τα κρασιά, ενώ η ΕΕ θα βελτιώσει την πρόσβαση για ινδικά υφαντουργικά προϊόντα και φαρμακευτικά σκευάσματα.

Συνεργασία σε κινητικότητα, άμυνα και ασφάλεια

Πέρα από το εμπορικό σκέλος, Νέο Δελχί και Βρυξέλλες προχωρούν και σε ευρύτερη θεσμική συνεργασία, σχεδιάζοντας την υπογραφή συμφωνιών που αφορούν τη μετακίνηση εποχικών εργαζομένων, τις ανταλλαγές φοιτητών, ερευνητών και εξειδικευμένων επαγγελματιών, καθώς και ένα σύμφωνο ασφάλειας και άμυνας.

«Η Ινδία και η Ευρώπη έκαναν μια ξεκάθαρη επιλογή: τη στρατηγική σύμπραξη, τον διάλογο και το άνοιγμα», ανέφερε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε ανάρτησή της στο X, σημειώνοντας ότι «σε έναν κατακερματισμένο κόσμο, ένας άλλος δρόμος είναι εφικτός».

Στον τομέα της άμυνας, η Ινδία έχει ήδη αρχίσει να διαφοροποιεί τις προμήθειες στρατιωτικού εξοπλισμού, απομακρυνόμενη σταδιακά από τη Ρωσία, ενώ και η Ευρώπη ακολουθεί αντίστοιχη στρατηγική, επιδιώκοντας μεγαλύτερη αυτονομία από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Φον ντερ Λάιεν: “Ζώνη ελεύθερου εμπορίου 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων”

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε σήμερα ότι η εμπορική συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, την οποία συνήψε με την Ινδία, θα επιτρέψει να δημιουργηθεί μια «ζώνη ελεύθερου εμπορίου 2 δισεκατομμυρίων ανθρώπων».

«Η Ευρώπη και η Ινδία έγραψαν ιστορία σήμερα. Συνάψαμε τη μητέρα όλων των συμφωνιών. Δημιουργήσαμε μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου δύο δισεκατομμυρίων ανθρώπων, από την οποία θα επωφεληθούν και οι δύο πλευρές», έγραψε η φον ντερ Λάιεν στο X.

Σύμφωνα με ανακοίνωση της ΕΕ, η εν λόγω συμφωνία προβλέπει δραστική μείωση των ινδικών δασμών σχεδόν στο σύνολο των ευρωπαϊκών εισαγωγών, ιδιαίτερα των δασμών στα οχήματα, το κρασί και τα ζυμαρικά. Οι ινδικοί δασμοί στα οχήματα πρόκειται έτσι να μειωθούν από 110% σε 10%, αυτοί στα κρασιά να μειωθούν από 150% σε 20% ενώ αυτοί στα ζυμαρικά ή τη σοκολάτα, που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο 50%, θα καταργηθούν τελείως, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, οι οποίες υπολογίζουν σε 4 δισεκατομμύρια ευρώ το ετήσιο ποσό μείωσης των δασμών που καταβάλλουν.

Η Ελλάδα

Στο νέο αυτό χάρτη η Ελλάδα έχει προοπτικές να παίξει σημαντικό ρόλο. Ήδη, με την Ινδία η χώρα έρχεται πιο κοντά από μεταφορική άποψη καθώς ξεκίνησε από την περασμένη Παρασκευή η απευθείας γραμμή της αεροπορικής IndiGo που συνδέει το Ν. Δελχί τη Βομβάη και την Αθήνα ενώ επίκεται και ανάλογη εκκίνηση πτήσεων τον Μάρτιο από την Aegean.

Όπως χαρακτηριστικά τόνισε, στη σχετική παρουσίαση, την περασμένη Παρασκευή ο κ. Pieter Elbers, διευθύνων σύμβουλος της IndiGo, η Αθήνα αναμένεται να αποτελέσει “πύλη” για την Ευρώπη για την Ινδία, τονίζοντας το ότι η σύνδεση αυτή “φέρνει κοντά την αρχαιότερη δημοκρατία του κόσμου, με τη μεγαλύτερη δημοκρατία του πλανήτη”.

“Είναι μία ιστορική στιγμή η πρώτη απευθείας σύνδεση με την Ινδία” δήλωσε ο κ. Γιάννης Παράσχης, διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Αερολιμένα Αθηνών (ΔΑΑ). “Τόσο ως αεροδρόμιο της Αθήνας αλλά και συνολικά όλο το αεροπορικό οικοσύστημα αισθανόμαστε τυχεροί και περήφανοι γι΄αυτήν την εξέλιξη, δεδομένου ότι ανοίγονται νέοι επιχειρηματικοί δρόμοι αλλά και μία μεγάλη ευκαιρία για τον τουριστικό κλάδο”.

Να σημειωθεί ότι συστηματικά τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα επιχειρεί να χτίσει, παρά τα ζητήματα κύρια με τις βίζες, “γέφυρες” με την Ινδία. Μάλιστα, ήδη ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει επισκεφθεί τη μεγάλη αυτή χώρα ενώ και ο Ν. Μόντι έχει επισκεφθεί την Ελλάδα. Περιβάλλον κι ενέργεια είναι τα βασικά σημεία ανάπτυξης των διμερών σχέσεων με την Ινδία με βάση όσα, χαρακτηριστικά, είχε δηλώσει τη Δευτέρα 12/5 ο κ. Δημήτρης Σκάλκος, Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας του Υπουργείου Εξωτερικών, στο 13ο Συνέδριο Περιφερειακής Ανάπτυξης (RGC), που διοργανώσε η εφημερίδα «Πελοπόννησος» στο Συνεδριακό και Πολιτιστικό Κέντρο του Πανεπιστημίου Πατρών, από τις 12 έως τις 14 Μαΐου.

‘Ηδη, έχει συσταθεί και συνεδριάσει το Επιχειρηματικό Συμβούλιο Ινδίας – Ελλάδας – Κύπρου (IGC) με πρωτοβουλία και της Eurobank που προσβλέπει στην ανάπτυξη στις περιοχές της Εγγύς Ανατολής. Το συμβούλιο σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των οικονομικών δεσμών στις τρεις χώρες. Η πρωτοβουλία-ορόσημο ακολουθεί την υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) μεταξύ της Eurobank και του Ινδικού Εμπορικού Επιμελητηρίου (ICC) τον Σεπτέμβριο 2024.

Το νεοσύστατο Επιχειρηματικό Συμβούλιο IGC στοχεύει στην επιτάχυνση του εμπορίου, των επενδύσεων και της στρατηγικής συνεργασίας σε διάφορους τομείς, όπως οι υποδομές, η ναυτιλία, η τεχνολογία, οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και οι ΜμΕ και στη δημιουργία μιας ισχυρής πλατφόρμας για επιχειρήσεις από τις τρεις αυτές χώρες προκειμένου να συνεργαστούν και να ευδοκιμήσουν.

Με την Ινδία να αναδεικνύεται σε παγκόσμια οικονομική δύναμη και την Ελλάδα και την Κύπρο να λειτουργούν ως στρατηγικές πύλες προς την Ευρώπη, το Επιχειρηματικό Συμβούλιο IGC, όπως έχει αναφερθεί από τη Eurobank, φιλοδοξεί να προωθήσει την περαιτέρω συνεργασία μέσω εμπορικών αποστολών, χάραξης πολιτικής και διευκόλυνσης των επενδύσεων. Η πρωτοβουλία αυτή συνάδει επίσης με το διερευνώμενο παγκόσμιο αποτύπωμα της Ινδίας και τη δέσμευσή της για την προώθηση βαθύτερων διεθνών συνεργασιών.

Το Συμβούλιο

Το Επιχειρηματικό Συμβούλιο IGC επικεντρώνεται, συγκεκριμένα, στην προώθηση της βιώσιμης οικονομικής ανάπτυξης σύμφωνα με τις παγκόσμιες προτεραιότητες, όπως εκείνες του ψηφιακού μετασχηματισμού, των περιβαλλοντικά έξυπνων επενδύσεων και των ανθεκτικών εμπορικών οικοσυστημάτων. Η πρωτοβουλία στηρίζει, επίσης, τις ΜμΕ και τις αναδυόμενες επιχειρήσεις, διασφαλίζοντας έτσι ότι οι επιχειρήσεις κάθε μεγέθους θα επωφεληθούν από τον ενισχυμένο οικονομικό διάδρομο μεταξύ των τριών χωρών.

Ενέργεια

Στο πλαίσιο αυτό της ανάπτυξης των διμερών σχέσεων εντάσσεται και η πρωτοβουλία για έναν ενεργειακό διάδρομο Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), που προτάσσεται ως εναλλακτική οδός, στην πρωτοβουλία Belt and Road (BRI) της Κίνας. Η Ελλάδα θεωρείται σημαντικός κόμβος του διαδρόμου, με την προγραμματισμένη διαδρομή να εκτείνεται από την Ινδία, μέσω των ΗΑΕ, της Σαουδικής Αραβίας, του Ισραήλ και τελικά στην Ελλάδα

Παρά τις μεγάλες γεωπολιτικές, οικονομικές και τεχνικές προκλήσεις που έχει το σχέδιο IMEC στοχεύει στην ενίσχυση της σχέσης μεταξύ της Ινδίας και των χωρών του Κόλπου, ιδιαίτερα των ΗΑΕ και της Σαουδικής Αραβίας.

Όπως έχουν αναφέρει αναλυτές, το ενδιαφέρον της ΕΕ για το IMEC συνδέεται πρωτίστως με τις επενδύσεις πράσινου υδρογόνου στην Ινδία και τις δυνατότητες των χωρών του Αραβικού Κόλπου να μεταφέρουν και να παράγουν πράσινο και μπλε υδρογόνο. Η IMEC θα μπορούσε να διευκολύνει έναν αγωγό υδρογόνου, προσφέροντας μια πιο αποτελεσματική και λιγότερο δαπανηρή εναλλακτική λύση στη ναυτιλία. Ωστόσο, η κατασκευή ενός τέτοιου αγωγού και η εξασφάλιση των απορριπτικών για το υδρογόνο θέτουν σημαντικές προκλήσεις.

Η πλήρης αξιοποίηση του δυναμικού του IMEC είναι πιθανό να διαρκέσει 8 έως 10 χρόνια. Βραχυπρόθεσμα έως μεσοπρόθεσμα, η ΕΕ θα πρέπει να επικεντρωθεί στον καθορισμό οροσήμων και στην επαναξιολόγηση της βιωσιμότητας του έργου, δεδομένης της τρέχουσας περιφερειακής αστάθειας. Τα πιθανά σενάρια περιλαμβάνουν μια σταδιακή προσέγγιση, δίνοντας προτεραιότητα στο ανατολικό σκέλος του διαδρόμου ή προσαρμόζοντας το δυτικό σκέλος για να παρακάμψει την Ιορδανία και το Ισραήλ