“Εξοικονομώ” μέσω λογαριασμών ρεύματος – Οι πάροχοι ενέργειας στο επίκεντρο της νέας “αρχιτεκτονικής”

Σε τροχιά υλοποίησης μπαίνει ένα νέο μοντέλο ενεργειακής αναβάθμισης κατοικιών, που αναδεικνύει κομβικό ρόλο των παρόχων ηλεκτρικής ενέργειας στα προγράμματα τύπου «Εξοικονομώ».

Ήδη από το περασμένο καλοκαίρι, η κυβέρνηση είχε προαναγγείλει – στο πλαίσιο της παρουσίασης του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου – την εμπλοκή των εταιρειών προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας, με στόχο την απλοποίηση των διαδικασιών και τη διεύρυνση των δικαιούχων, ιδίως μεταξύ των οικονομικά και ενεργειακά ευάλωτων νοικοκυριών. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να τεθεί σε εφαρμογή σταδιακά από το 2026, επιχειρώντας, όπως αναφέρεται, να θεραπεύσει χρόνιες παθογένειες των υφιστάμενων προγραμμάτων, όπως η γραφειοκρατία και οι καθυστερήσεις.

Χρηματοδότηση δισ. ευρώ και εκατοντάδες χιλιάδες ωφελούμενοι

Το σχέδιο εντάσσεται στο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικού ύψους 4,78 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 3,7 δισ. προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους. Περίπου 2 δισ. ευρώ κατευθύνονται στον κτιριακό τομέα, με στόχο να ωφεληθούν πάνω από 300.000 νοικοκυριά.

Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν:

• ενεργειακές αναβαθμίσεις κατοικιών,
• αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης ορυκτών καυσίμων με αντλίες θερμότητας,
• εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων και άλλων λύσεων εξοικονόμησης ενέργειας.

Οι πάροχοι καλύπτουν το κόστος – Πληρωμή μέσω λογαριασμού

Κομβικό στοιχείο του νέου μοντέλου αποτελεί η αξιοποίηση Συμβάσεων Ενεργειακής Απόδοσης (ESCO). Στην πράξη, οι πάροχοι ενέργειας ή άλλοι ιδιώτες θα μπορούν να χρηματοδοτούν εξ ολοκλήρου τις παρεμβάσεις – από τα υλικά έως την εγκατάσταση.

Η αποπληρωμή θα γίνεται σταδιακά μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος (on-bill repayment), με βάση την εξοικονόμηση ενέργειας που επιτυγχάνεται σε κάθε ακίνητο. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να αρθεί το βασικό εμπόδιο συμμετοχής, δηλαδή η έλλειψη αρχικού κεφαλαίου από τα νοικοκυριά.

Στο μεταξυ στα μέσα Μαρτίου, δέσμη 25 παρεμβάσεων συνολικού ύψους 5,3 δισ. ευρώ για την ενίσχυση 1,5 εκατ. ευάλωτων νοικοκυριών και 70.000 πολύ μικρών επιχειρήσεων προκειμένου να προχωρήσουν σε επενδύσεις ενεργειακής αναβάθμισης κτιρίων, την κοινωνική στέγαση και τις δημόσιες και ιδιωτικές μεταφορές παρουσίασαν σε κοινή συνέντευξη Τύπου ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης.

Πρόκειται για δράσεις που περιλαμβάνουν μεταξύ άλλων προγράμματα «Εξοικονομώ» για ενεργειακή αναβάθμιση 62.000 κατοικιών και 10.000 μικρών επιχειρήσεων, εγκατάσταση 280.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων σε κατοικίες, ανέγερση 2.350 κατοικιών που θα στεγάσουν ευάλωτα νοικοκυριά, αύξηση έως και 100 ευρώ το χρόνο του επιδόματος θέρμανσης.

Επίσης, προμήθεια νέων ηλεκτρικών λεωφορείων και συρμών μετρό, «κοινωνικό leasing» (με χαμηλό μίσθωμα) ηλεκτρικών οχημάτων για νοικοκυριά με αυξημένες μεταφορικές ανάγκες, επιδοτούμενη αγορά ή μίσθωση ηλεκτρικών επαγγελματικών οχημάτων (ΙΧ, VAN, μεσαία και βαρέα οχήματα) για μικρές επιχειρήσεις και 100% επιδότηση για ατομικά μέσα μετακίνησης ατόμων με αναπηρία.

Σε διαβούλευση το νέο πλαίσιο

Καθοριστικό βήμα για όλα αυτά αποτελεί η δημόσια διαβούλευση που άνοιξε η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), η οποία προτείνει τροποποιήσεις στον Κώδικα Προμήθειας Ηλεκτρικής Ενέργειας.

Η πρόταση εισάγει νέο άρθρο που:

• επιτρέπει συμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης μεταξύ πελατών και παρόχων,
• δίνει τη δυνατότητα αποπληρωμής μέσω λογαριασμών ρεύματος,
• διασφαλίζει ότι η μη πληρωμή των σχετικών χρεώσεων δεν οδηγεί σε διακοπή ηλεκτροδότησης,
• κατοχυρώνει το δικαίωμα αλλαγής παρόχου χωρίς περιορισμούς.

Η διαβούλευση θα παραμείνει ανοικτή έως τις 22 Απριλίου 2026.

Το στοίχημα της επόμενης ημέρας

Το νέο μοντέλο φιλοδοξεί να μετατρέψει τους παρόχους ενέργειας σε βασικούς «παίκτες» της ενεργειακής μετάβασης των κατοικιών, μειώνοντας τα εμπόδια πρόσβασης και επιταχύνοντας τις επενδύσεις στην εξοικονόμηση ενέργειας.

Αντιδράσεις

Πάντως, ήδη, καταγράφονται αντιδράσεις από τον κλάδο μηχανικών αλλά και επιχειρήσεων που ασχολούνται με τις ενεργειακές αναβαθμίσεις. Συγκεκριμενα, εκφράζονται φόβοι για δημιουργία ολιγοπωλιακών ή και καρτελικών συνθηκών στην αγορά. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται ότι δημιουργούνται συνθήκες έμμεσου αποκλεισμού μικρότερων επιχειρήσεων, με τους ενεργειακούς παρόχους να αποκτούν προνομιακή πρόσβαση στη χρηματοδότηση.

Με το νέο μοντέλο, όπως αναφέρεται, υπάρχει ο φόβος ότι οι τεχνικές λύσεις θα ενταχθούν σε «κλειστά πακέτα» των παρόχων, η τεχνική κρίση θα υποκατασταθεί από εμπορικά κριτήρια και η αγορά θα γίνει πιο συγκεντρωτική και λιγότερο ευέλικτη.

Επίσης, αναφέρεται, ότι μέχρι σήμερα, ο μηχανικός λειτουργούσε ως ανεξάρτητος σύμβουλος και βασικός σχεδιαστής των παρεμβάσεων. Με το νέο μοντέλο, υπάρχει ο φόβος ότι οι τεχνικές λύσεις θα ενταχθούν σε «κλειστά πακέτα» των παρόχων, η τεχνική κρίση θα υποκατασταθεί από εμπορικά κριτήρια και η αγορά θα γίνει πιο συγκεντρωτική και λιγότερο ευέλικτη.