Φοροδιαφυγή – Διαφθορά: Νέο μοντέλο ελέγχων με τεχνητή νοημοσύνη

Με βασικό εργαλείο τα εξελιγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που αξιοποιεί η αμερικανική φορολογική υπηρεσία IRS, αλλά και τη δημιουργία του νέου Ενιαίου Μητρώου Υποθέσεων Διαφθοράς, η κυβέρνηση εντείνει τις προσπάθειες για περισσότερη διαφάνεια και αποτελεσματικό περιορισμό της φοροδιαφυγής.

Η στρατηγική εστιάζει στη μετάβαση από τους παραδοσιακούς δειγματοληπτικούς ελέγχους σε ένα σύστημα προληπτικής αξιολόγησης κινδύνου, βασισμένο σε αυτοματοποιημένες διαδικασίες και αλγόριθμους.

Ειδικότερα, κομβικό ρόλο στη νέα προσέγγιση παίζει η εκτεταμένη επεξεργασία δεδομένων μέσω εξειδικευμένων αλγορίθμων και οι αυτόματες διασταυρώσεις πληροφοριών, ώστε οι έλεγχοι να γίνονται πιο στοχευμένοι και ταχύτεροι.

Τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης έχουν τη δυνατότητα να αναλύουν τεράστιο όγκο φορολογικών δηλώσεων, να συγκρίνουν οικονομικές συμπεριφορές και να εντοπίζουν αποκλίσεις που υποδηλώνουν αυξημένο κίνδυνο φοροδιαφυγής. Κάθε υπόθεση αξιολογείται με βάση συγκεκριμένους δείκτες και λαμβάνει βαθμό επικινδυνότητας, γεγονός που καθορίζει την προτεραιότητα ελέγχου, αντί της τυχαίας επιλογής.

Οι “παραβατικοί” στο επίκεντρο

Ιδιαίτερη προσοχή στρέφεται σε ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις που εμφανίζουν ασυνήθιστα υψηλά έξοδα, επαναλαμβανόμενες ζημιογόνες χρήσεις ή σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στα δηλωθέντα εισοδήματα και την πραγματική οικονομική τους δραστηριότητα. Μέσα από την ανάλυση δεδομένων, οι αλγόριθμοι εντοπίζουν μοτίβα εκτός των συνηθισμένων ορίων του κλάδου και ενεργοποιούν ειδοποιήσεις για περαιτέρω διερεύνηση από τους ελεγκτές.

Παράλληλα, ενισχύονται οι αυτόματες διασταυρώσεις στοιχείων με δεδομένα από τράπεζες, ασφαλιστικές εταιρείες, επενδυτικά προϊόντα και διεθνείς οργανισμούς ανταλλαγής πληροφοριών. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζονται οι δυνατότητες απόκρυψης εισοδημάτων και ύποπτων συναλλαγών, ενώ δίνεται έμφαση στις υποθέσεις με το μεγαλύτερο φορολογικό ενδιαφέρον.

Το Ενιαίο Μητρώο Υποθέσεων Διαφθοράς

Ταυτόχρονα, προχωρά η σύσταση Ενιαίου Μητρώου Υποθέσεων Διαφθοράς, σε συνεργασία των υπουργείων Δικαιοσύνης, Εθνικής Οικονομίας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Το Μητρώο θα λειτουργεί ως κεντρική βάση καταγραφής για την εξέλιξη όλων των σχετικών δικογραφιών, από το στάδιο της αρχικής διερεύνησης έως την τελεσίδικη ολοκλήρωση κάθε υπόθεσης.

Σύμφωνα με τη σχετική πρόβλεψη, στο Μητρώο θα καταγράφονται αδικήματα όπως δωροδοκία και δωροληψία πολιτικών και δημοσίων υπαλλήλων, απάτη και υπεξαίρεση εις βάρος του Δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατάχρηση εξουσίας, νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες, καθώς και χειραγώγηση αθλητικών αγώνων. Θα καταχωρούνται, επίσης.υποθέσεις που σχετίζονται με επιχορηγήσεις, διασυνοριακή απάτη και ευθύνη νομικών προσώπων.

Ποια αδικήματα θα καταχωρούνται στο Μητρώο;

Συγκεκριμένα στο Μητρώο θα καταχωρούνται:

• η δωροληψία πολιτικών προσώπων
• η δωροδοκία πολιτικών προσώπων
• η πλαστογραφία σε βάρος του δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από πολιτικό πρόσωπο ή από υπάλληλο
• η υπόθαλψη – παρεμπόδιση δικαιοσύνης, από πολιτικό πρόσωπο ή υπάλληλο
• η δωροληψία υπαλλήλου
• η δωροδοκία υπαλλήλου
• η δωροληψία και η δωροδοκία δικαστικών λειτουργών
• η εμπορία επιρροής – μεσάζοντες
• η κατάχρηση εξουσίας
• η ψευδής βεβαίωση σε βάρος του δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από πολιτικό πρόσωπο ή υπάλληλο
• η δωροληψία και η δωροδοκία στον ιδιωτικό τομέα
• η υπεξαίρεση σε βάρος του δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από πολιτικό πρόσωπο ή υπάλληλο
• η απάτη σε βάρος του δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από πολιτικό πρόσωπο ή υπάλληλο
• η απάτη σχετικά με τις επιχορηγήσεις, από πολιτικό πρόσωπο ή υπάλληλο
• η απιστία σε βάρος του δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, από πολιτικό πρόσωπο ή υπάλληλο
• η δωροληψία και η δωροδοκία υπαλλήλου σχετική με τα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
• η διασυνοριακή απάτη
• οι επικουρικές διατάξεις για την ποινική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης
• η δωροδοκία – δωροληψία για αλλοίωση αποτελέσματος αγώνα
• κάθε άλλο αδίκημα για το οποίο συντρέχουν σωρευτικά τα ακόλουθα κριτήρια: α) στρέφεται σε βάρος του δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, β) τελείται από πολιτικό πρόσωπο ή υπάλληλο γ) τελείται με σκοπό τον προσπορισμό περιουσιακού οφέλους του ιδίου ή τρίτου ή την πρόκληση βλάβης σε βάρος του δημοσίου ή των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δ) τιμωρείται με ποινή στερητική της ελευθερίας, της οποίας το ελάχιστο όριο είναι άνω των τριών μηνών
• η νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες
• η ευθύνη νομικών προσώπων και οντοτήτων για αδικήματα δωροδοκίας

Ως Φορέας Επιχειρησιακής Διαχείρισης και Λειτουργίας του Μητρώου ορίζεται το Υπουργείο Δικαιοσύνης, ενώ το Μητρώο θα εποπτεύεται από τριμελή επιτροπή, η οποία θα συγκροτείται από τον εκάστοτε Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος ή έναν εισαγγελικό λειτουργό εκ των υπηρετούντων στο Γραφείο του Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος, τον Προϊστάμενο του Αυτοτελούς Τμήματος Συλλογής και Επεξεργασίας Δικαστικών Στατιστικών Στοιχείων του Υπουργείου Δικαιοσύνης και τον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Έργων Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης.

Τα δεδομένα θα εισάγονται από δικαστικές αρχές, ελεγκτικούς μηχανισμούς και αρμόδιες υπηρεσίες, μεταξύ των οποίων η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, η Εθνική Αρχή Διαφάνειας και οι εισαγγελικές αρχές. Κάθε υπόθεση θα λαμβάνει μοναδικό αριθμό καταγραφής, ενώ τα στοιχεία που θα τηρούνται θα είναι ανωνυμοποιημένα.

Να σημειωθεί ότι μέσω του Μητρώου θα συντάσσονται και στατιστικές αναλύσεις για τις καθυστερήσεις, τα είδη των αδικημάτων και τα αποτελέσματα των ελέγχων, με στόχο τον εντοπισμό αδυναμιών και την πρόταση διορθωτικών μέτρων.