Γεωπολιτικός “ιός” απειλεί την οικονομία – Καμπανάκι της ΕΚΤ

“Σήμα” κινδύνου για τις επιπτώσεις της γεωπολιτικής αβεβαιότητας στην οικονομία και ειδικά στα κράτη – μέλη που αντιμετωπίζουν υψηλό δείκτη χρέους/ΑΕΠ, όπως π.χ. η Ελλάδα, εκπέμπουν με ανακοίνωσή τους η  Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Συστημικού Κινδύνου (ΕΣΣΚ).

Πιο συγκεκριμένα στην κοινή έκθεση με τίτλο «Κίνδυνοι χρηματοπιστωτικής σταθερότητας από τον γεωοικονομικό κατακερματισμό», που δημοσίευσαν την περασμένη Πέμπτη 22/1 συνοδευόμενη από τεχνικό παράρτημα αναφέρουν ότι γεωπολιτικοί κίνδυνοι δημιουργούν προσκόμματα ανάπτυξης και ενισχύουν τους  κινδύνους επιβράδυνσης για την πραγματική οικονομία. Παράλληλα η αβεβαιότητα σε γεωπολιτικό επίπεδο αυξάνει την χρηματοπιστωτική πίεση.

Σε μια περίοδο, συνεπώς, που η κατάσταση στο μέτωπο του Ιράν, στα εσωτερικά των ΗΠΑ (έκρηξη βίας, διχασμός με φαινόμενα όπως αυτά στη Μινεάπολη), αλλά και στις σχέσεις ΕΕ- ΗΠΑ χαρακτηρίζεται από έντονη μεταβλητότητα κι ένταση οι συστάσεις αυτές αποκτούν από την ΕΚΤ και τον ΕΣΣΚ ιδιαίτερη σημασία.

Όπως αναφέρουν, τα γεωπολιτικά γεγονότα μπορούν να μεταβάλλουν σημαντικά την αλληλεξάρτηση μεταξύ ομολόγων, εμπορευμάτων, μετοχών και συναλλαγματικών ισοτιμιών.  Επίσης σημειώνουν ότι ο αντίκτυπος των γεωπολιτικών κλυδωνισμών είναι ετερογενής μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ, όπου οι πιο ανοιχτές οικονομίες και εκείνες με υψηλότερα ποσοστά δημόσιου χρέους τείνουν να είναι πιο ευάλωτες σε φαινόμενα ενίσχυσης.

Η έκθεση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο η κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων και η αυξημένη αβεβαιότητα επηρεάζουν τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα τόσο στη ζώνη του ευρώ όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά.

Αναλυτικά, σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, οι γεωπολιτικοί κραδασμοί και η πολιτική αβεβαιότητα συνδέονται με αυστηρότερες χρηματοπιστωτικές συνθήκες, αυξημένες πιέσεις στις αγορές, υψηλότερα ασφάλιστρα κινδύνου και επιβράδυνση της πιστωτικής επέκτασης.

Η έκθεση καταγράφει ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι έχουν αυξηθεί αισθητά από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, με έντονη επιτάχυνση το 2024 και το 2025. Παρά την εξέλιξη αυτή, η αστάθεια στις χρηματοπιστωτικές αγορές παραμένει μέχρι στιγμής περιορισμένη ή παροδική.

Παράλληλα, οι αναλύσεις δείχνουν ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι επιβαρύνουν τις προοπτικές οικονομικής ανάπτυξης, ενισχύοντας τους καθοδικούς κινδύνους για την πραγματική οικονομία και αυξάνοντας τη χρηματοπιστωτική πίεση. Τα γεωπολιτικά γεγονότα μπορούν, επίσης, να μεταβάλουν ουσιαστικά τις σχέσεις μεταξύ βασικών κατηγοριών περιουσιακών στοιχείων, όπως ομόλογα, εμπορεύματα, μετοχές και συναλλαγματικές ισοτιμίες.

Ο αντίκτυπος των γεωπολιτικών σοκ δεν είναι ομοιόμορφος μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ. Οι πιο ανοιχτές οικονομίες, καθώς και εκείνες με υψηλότερα επίπεδα δημόσιου χρέους, εμφανίζονται πιο ευάλωτες σε φαινόμενα ενίσχυσης των πιέσεων.

Σε επίπεδο χρηματοπιστωτικού συστήματος, η έκθεση σημειώνει ότι οι τράπεζες και οι μη τραπεζικοί χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί αντιδρούν στα γεωπολιτικά σοκ περιορίζοντας τον δανεισμό, ιδίως τις διασυνοριακές τους εκθέσεις. Αν και η στρατηγική αυτή μειώνει την έκθεση σε εξωτερικούς κινδύνους, περιορίζει ταυτόχρονα τη διεθνή διαφοροποίηση.

Σε ένα περιβάλλον επιταχυνόμενου γεωοικονομικού κατακερματισμού και επίμονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, η ΕΚΤ και το ΕΣΣΚ υπογραμμίζουν τη σημασία της ανάπτυξης πιο ολοκληρωμένων και εναρμονισμένων συνόλων δεδομένων, καθώς και της χρήσης συμπληρωματικών αναλύσεων σεναρίων. Όπως επισημαίνεται, τα ευρήματα της έκθεσης μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της έγκαιρης αναγνώρισης και αξιολόγησης των γεωπολιτικών κινδύνων και στη στοχευμένη προσαρμογή των μακροπροληπτικών πολιτικών για τη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.