ΥΠΕΘΟ: Στα “σκαριά” αλλαγές στα πρόστιμα για εκπρόθεσμες μηδενικές δηλώσεις

Αλλαγές στα ύψη των προστίμων για εκπρόθεσμες μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις προτείνει, σύμφωνα με πληροφορίες, η Επιτροπή Φορολογικής Πολιτικής του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Πιο συγκεκριμένα μετά το κύμα αντιδράσεων από επαγγελματίες και επιχειρήσεις η Επιτροπή φέρεται να κινείται σε μια πιο ήπια κατεύθυνση ως προς το πλαίσιο για τα πρόστιμα. Ο λόγος για τα πρόστιμα των 250 και 500 ευρώ, τα οποία διαφοροποιούνται ανάλογα με το λογιστικό σύστημα που τηρεί ο φορολογούμενος (απλογραφικό ή διπλογραφικό) και επιβάλλονται για εκπρόθεσμες δηλώσεις ΦΠΑ και παρακρατούμενων φόρων, ακόμη και στις περιπτώσεις όπου δεν προκύπτει φόρος προς πληρωμή.

Η ίδια η Επιτροπή επισημαίνει ότι η επιβολή αυξημένων προστίμων σε μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις εγείρει ζήτημα αναλογικότητας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η αναδρομική εφαρμογή τους εντείνει την ανασφάλεια δικαίου με αποτέλεσμα να μην εισπράττονται. Όπως τονίζεται, η αυστηροποίηση του πλαισίου δεν φαίνεται να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης, όταν δεν υπάρχει δημοσιονομική απώλεια.

Ήδη από τον Νοέμβριο του 2025, η Επιτροπή είχε καταθέσει αναλυτικό υπόμνημα προς την πολιτική ηγεσία του υπουργείου και τη διοίκηση της Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων, ζητώντας την επανεξέταση του ισχύοντος καθεστώτος. Στο υπόμνημα υπογραμμίζεται ότι τα πρόστιμα, όπως εφαρμόζονται σήμερα, προκαλούν υπέρμετρη επιβάρυνση σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ιδίως σε περιόδους περιορισμένης ρευστότητας.

Στο πλαίσιο αυτό η ομάδα Φορολογικής Πολιτικής του υπουργείου Οικονομικών προτείνει:

• Εξαίρεση των περιπτώσεων όπου η δήλωση είναι μηδενική ή πιστωτική, εφόσον δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής φόρου.
• Μείωση προστίμων σε περιπτώσεις πολλαπλών εκπρόθεσμων μηδενικών δηλώσεων με όριο συνολικού προστίμου, ώστε να μην μπορεί να υπερβαίνει το ποσό των … ευρώ (π.χ. 1.000 ευρώ).
• Εφαρμογή του κανόνα μη επιβολής προστίμου σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής δήλωσης όταν το επιπλέον ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή σε σχέση με την αρχική δήλωση, ή όταν το ποσό φόρου που προκύπτει προς καταβολή, είναι έως 100 ευρώ.

Οι αντιδράσεις

Υπενθυμίζεται ότι το θέμα ανέδειξε η Ένωση Φοροτεχνικών Ελευθέρων Επαγγελματιών Αττικής (Ε.Φ.Ε.Ε.Α.), σε συνέντευξη τύπου, που έδωσε το μεσημέρι της Πέμπτης 12/2. Η Ε.Φ.Ε.Ε.Α. έκανε λόγο για τα βαριά πρόστιμα που δυσανάλογα επιβάλλονται, ακόμη και για ήσσονος σημασίας παραβάσεις. Όπως σημειώθηκε στον πλάνο της ΑΑΔΕ έχει εγγραφεί ποσό της τάξης του 1,13 δισεκ. ευρώ από πρόστιμα φέτος.

Όπως ανέφερε, “τα πρόστιμα δεν πρέπει να έχουν τιμωρητικό χαρακτήρα, αλλά να στοχεύουν στη συμμόρφωση, με σεβασμό στην αρχή της αναλογικότητας. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη το ύψος του προστίμου σε σχέση με τη δυνατότητα της επιχείρησης. Ωστόσο, σήμερα: Τα πρόστιμα επιβάλλονται με βάση την κατηγορία των βιβλίων (απλογραφικά/διπλογραφικά) και όχι τον τζίρο, δημιουργώντας αδικίες. Υφίστανται υπέρογκα πρόστιμα υπολογισμένα ως 15% του μέσου όρου του τζίρου των τελευταίων 3 ετών, με ελάχιστα ποσά 10.000€ για απλογραφικά και 30.000€ για διπλογραφικά, ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης. Η προσέγγιση αυτή ενισχύει μια επιθετική πολιτική επιβολής προστίμων (προστιμολαγνεία), με αντιεπιχειρηματικές συνέπειες.”