Κρίσιμη απόφαση του Αρείου Πάγου για 350.000 δανειολήπτες

Κρίσιμη απόφαση για 350.000 δανειολήπτες του Νόμου Κατσέλη αναμένεται να λάβει σήμερα η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, με αντικείμενο τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στα ρυθμισμένα δάνεια όσων δυσκολεύονται να εξυπηρετήσουν τις δόσεις τους.

Η απόφαση αφορά χιλιάδες νοικοκυριά που έχουν ενταχθεί στο καθεστώς δικαστικής προστασίας, αλλά και το σύνολο των funds και των εταιρειών διαχείρισης που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά.

Στην πράξη, το ανώτατο δικαστήριο καλείται να λύσει μια διαμάχη που κρατά εδώ και χρόνια και έχει δημιουργήσει αντικρουόμενες αποφάσεις από ειρηνοδικεία σε όλη τη χώρα. Το βασικό ερώτημα είναι απλό, αλλά οι συνέπειές του τεράστιες: οι τόκοι πρέπει να υπολογίζονται πάνω στο συνολικό ποσό του δανείου ή μόνο πάνω στη μηνιαία δόση που έχει ορίσει το δικαστήριο;

Δύο τρόποι υπολογισμού

Σήμερα, τα funds και οι servicers υποστηρίζουν ότι ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται επί ολόκληρου του ανεξόφλητου κεφαλαίου, όπως ακριβώς ίσχυε πριν από τη δικαστική ρύθμιση. Αντίθετα, πολλοί δανειολήπτες και δικαστικές αποφάσεις υποστηρίζουν ότι, μετά την ένταξη στον Νόμο Κατσέλη, ο τόκος πρέπει να υπολογίζεται μόνο επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο.

Για παράδειγμα ένα δάνειο 100.000 ευρώ με επιτόκιο 3% παράγει τόκους 3.000 ευρώ τον χρόνο, δηλαδή περίπου 250 ευρώ τον μήνα, αν ο τόκος υπολογίζεται στο συνολικό κεφάλαιο. Σε αυτή την περίπτωση, ο δανειολήπτης πληρώνει κάθε μήνα σημαντικό ποσό μόνο για τόκους, ανεξάρτητα από τη χαμηλή δόση που του έχει επιβάλει το δικαστήριο.

Αν όμως ο τόκος υπολογίζεται επί της δόσης, και η δόση έχει οριστεί – για παράδειγμα – στα 500 ευρώ τον μήνα, τότε με επιτόκιο 3% οι τόκοι διαμορφώνονται περίπου στα 15 ευρώ τον μήνα. Δηλαδή μόλις 180 ευρώ τον χρόνο. Η διαφορά είναι πολύ μεγάλη και, όπως λένε οι servicers, το δάνειο γίνεται σχεδόν «άτοκο».

Πού γέρνει η πλάστιγγα

Σύμφωνα με πληροφορίες, ο αντιπρόεδρος του Άρειου Πάγου, Σωτήρης Πλαστήρας, στην εισήγησή του προς την Ολομέλεια τάσσεται υπέρ των δανειοληπτών, προτείνοντας ο τόκος να υπολογίζεται με βάση τη μηνιαία δόση και όχι το συνολικό χρέος. Την ίδια κατεύθυνση είχε δείξει και η πρώην εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Γεωργία Αδειλίνη, η οποία είχε υπογραμμίσει ότι η δικαστική ρύθμιση δεν αποτελεί απλή τροποποίηση της αρχικής σύμβασης, αλλά δημιουργεί ένα νέο πλαίσιο αποπληρωμής. Όπως είχε επισημάνει, το δικαστήριο επανακαθορίζει πλήρως τη σχέση δανειστή – οφειλέτη και ορίζει τη μηνιαία δόση ως «οροφή» της υποχρέωσης, όχι ως βάση για πρόσθετες επιβαρύνσεις.

Τι σημαίνει για funds, τράπεζες και Δημόσιο

Μια απόφαση υπέρ των δανειοληπτών δεν αφορά μόνο τα νοικοκυριά. Επηρεάζει άμεσα και τα χαρτοφυλάκια τιτλοποιημένων δανείων του προγράμματος «Ηρακλής», τα λεγόμενα HAPS. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, ενδεχόμενη αλλαγή στον τρόπο εκτοκισμού μπορεί να προκαλέσει απώλειες έως και 1 δισ. ευρώ στις χρηματορροές των τιτλοποιήσεων, με συνέπειες και για τις κρατικές εγγυήσεις.

Οι εταιρείες διαχείρισης προειδοποιούν ότι μια τέτοια απόφαση θα δημιουργήσει δεδικασμένο και θα ενθαρρύνει παρόμοιες διεκδικήσεις και σε άλλες ρυθμίσεις, όπως στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Από την άλλη πλευρά, νομικοί κύκλοι επισημαίνουν ότι ο Νόμος Κατσέλη έχει ειδικό χαρακτήρα, καθώς η ρύθμιση προκύπτει από δικαστική απόφαση και όχι από ιδιωτική συμφωνία.

Ενα τελευταίο επιχείρημα των servicers είναι πως το σύνολο της αποπληρωμής των ενταγμένων δανειοληπτών στο Νόμο Κατσέλη έναντι της συνολικής αξίας του ενεχύρου έχει μειωθεί αισθητά αφού έχουν αυξηθεί πολύ οι τιμές των ακινήτων.

Τέλος ας σημειωθεί πως ο Νόμος Κατσέλη δεν έχει εφαρμοστεί στο σύνολό του ο οποίος μεταξύ άλλων προβλέπει να εκποιηθούν άλλα περιουσιακά στοιχεία των δανειοληπτών. Ήδη γι’ αυτή την πτυχή του Νόμου έχουν ξεκινήσει οι διαδικασίες εφαρμογής της.

Για τους ενταγμένους στον Νόμο Κατσέλη, η απόφαση του Αρείου Πάγου μπορεί να σημαίνει χαμηλότερους τόκους, μικρότερη συνολική επιβάρυνση και μεγαλύτερη βιωσιμότητα της ρύθμισης.