Οι πέντε “νάρκες” για την οικονομία και το επενδυτικό κενό

Σε κλοιό πέντε κινδύνων βρίσκεται η Ελλάδα αλλά και η Ευρώπη, με βάση όσα τόνισε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, στο πλαίσιο συζήτησης που πραγματοποιήθηκε κατά την ετήσια εκδήλωση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Την ίδια ώρα και ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Εurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης  υπογράμμισε ότι πλέον είναι κανονικότητα το “απρόβλεπτο και το αβέβαιο” τονίζοντας τη σημασία των μεταρρυθμίσεων, αλλά και την ανάγκη για παρεμβάσεις σε ευρωπαϊκή κλίμακα.

Αναλυτικά, ο κ. Στουρνάρας, αφού επισήμανε ότι η Ελλάδα –όπως και άλλες χώρες που βρέθηκαν σε πρόγραμμα– εμφανίζει καλύτερες επιδόσεις από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, καταγράφοντας πραγματική σύγκλιση στο κατά κεφαλήν ΑΕΠ τόνισε ότι «δεν υπάρχει περιθώριο εφησυχασμού», καθώς το διεθνές περιβάλλον παραμένει ιδιαίτερα απαιτητικό.

Οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι

Στην πρώτη γραμμή των απειλών, όπως είπε ο Διοικητής της ΤτΕ, είναι η γεωπολιτική αστάθεια. «Δεν γνωρίζεις τι μπορεί να φέρει η επόμενη ημέρα», ανέφερε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας ένα περιβάλλον στο οποίο οι εξελίξεις μπορούν να ανατρέψουν ισορροπίες σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.

«Το μεγαλύτερο πρόβλημα που υπάρχει αυτή τη στιγμή στο γεωπολιτικό και το γεωοικονομικό πεδίο είναι το ότι έχει υπεισέλθει μια μείωση της προβλεψιμότητας. Σε αυτό, λοιπόν, πρέπει να κινηθούμε. Είναι ένας μεγάλος καμβάς πάνω στον οποίο πρέπει να κινηθούμε με δεδομένο ότι ζούμε σε έναν εκθετικό κόσμο, με πολλές τεχνολογικές αλλαγές, με πολλές αλλαγές σε κάθε πεδίο της ζωής μας συνολικότερα» πρόσθεσε ο Υπουργός Οικονομικών.

Φούσκα η ΤΝ;

Επίσης ο κ. Στουρνάρας περιέγραψε ως κίνδυνο το τι συμβαίνει με τις επενδύσεις και τις αποτιμήσεις στις αγορές με αιχμή εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης. Όπως σημείωσε, αρκετοί αναλυτές εκφράζουν ανησυχίες για το κατά πόσο οι προσδοκίες γύρω από την Τενχητή Νοημοσύνηαντικατοπτρίζονται ρεαλιστικά στις αποτιμήσεις, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο διορθωτικών κινήσεων.

Τρίτος παράγοντας αβεβαιότητας παραμένουν οι δασμοί, οι οποίοι –όπως υπογράμμισε– ενέχουν στασιμοπληθωριστικούς κινδύνους. Παρότι μέχρι στιγμής οι επιπτώσεις τους αποδείχθηκαν ηπιότερες σε σχέση με τις αρχικές προβλέψεις, «οι δασμοί δεν αποτελούν ποτέ καλή οικονομική πολιτική».

Παράλληλα ως τέταρτο κίνδυνο ο κ. Στουρνάρας περιέγραψε τις δημοσιονομικές ανισορροπίες που αναπτύσσονται σε Ευρώπη και Ηνωμένες Πολιτείες με αιχμή τα ελλείμματα κτλ, σημειώνοντας, ωστόσο, ότι η Ελλάδα δεν εντάσσεται σε αυτή την κατηγορία, καθώς διανύει περίοδο δημοσιονομικής σταθερότητας.

Πέμπτος και ιδιαίτερα κρίσιμος κίνδυνος αφορά τις αμφισβητήσεις που διατυπώνονται αναφορικά με την ανεξαρτησία των Κεντρικών Τραπεζών. Ουσιαστικά, “φωτογράφισε” το τι εκτυλίσσεται στις ΗΠΑ με τις επιθέσεις του προέδρου Τραμπ, στον επικεφαλής της FED Τζ. Πάουελ ή το τι είχε γίνει παλαιότερα στη γειτονική Τουρκία με τις πιέσεις του προέδρου Ερντογάν στη διοίκηση της Κεντρικής Τράπεζας για μειώσεις επιτοκίων. Όπως τόνισε, η διεθνής εμπειρία μετά τον πληθωρισμό της δεκαετίας του ’70 έχει καταδείξει ότι η ανεξαρτησία τους συνδέεται με χαμηλότερο πληθωρισμό, ευνοϊκότερη σχέση πληθωρισμού-ανεργίας και χαμηλότερα επιτόκια. Στο ίδιο πλαίσιο, σημείωσε ότι η σημερινή ελληνική κυβέρνηση σέβεται πλήρως την ανεξαρτησία της ΤτΕ, στο πλαίσιο μιας θεσμικής και παραγωγικής συνεργασίας.

Το επενδυτικό στοίχημα

Πέρα από τους βραχυπρόθεσμους κινδύνους, ο Διοικητής της ΤτΕ επανέφερε στο προσκήνιο το διαρθρωτικό ζήτημα των επενδύσεων. Όπως σημείωσε, παρά τη σημαντική πρόοδο στην Ελλάδα, με τις επενδύσεις να αυξάνονται στο 17% του ΑΕΠ από 11% το 2019, το επενδυτικό κενό σε σχέση με την ευρωζώνη εξακολουθεί να υφίσταται, καθώς ο ευρωπαϊκός μέσος όρος διαμορφώνεται στο 21%-22%.

Όπως είπε ο κ. Στουρνάρας, “¨η περαιτέρω ενίσχυση των επενδύσεων είναι καθοριστική για τη μελλοντική πορεία της οικονομίας, και δη, την αλλαγή του αναπτυξιακού προτύπου με έμφαση στην καινοτομία και την ενίσχυση της παραγωγικότητας, τον προσανατολισμό προς εξωστρεφείς εμπορεύσιμες δραστηριότητες, καθώς και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη διευκόλυνση της πράσινης μετάβασης” τόνισε και συμπλήρωσε: “Η αύξηση της παραγωγής διεθνώς εμπορεύσιμων αγαθών και υπηρεσιών οδηγεί στην αύξηση των εξαγωγών, σε υποκατάσταση εισαγωγών και άρα στη μείωση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Οι επενδυτικές δαπάνες μπορούν να στηρίξουν την οικονομική ανάπτυξη, είτε αφορούν βελτιώσεις στις υποδομές, την εκπαίδευση και την υγεία, είτε επενδύσεις σε παραγωγικό εξοπλισμό, μηχανήματα, καθώς και σε άυλα στοιχεία ενεργητικού και σε τεχνολογίες αιχμής, περιλαμβανομένων αυτών που προωθούν τον πράσινο μετασχηματισμό του ενεργειακού τομέα. Υπάρχουν σημαντικές συνέργειες μεταξύ των επενδύσεων σε υλικό και άυλο κεφάλαιο, οι οποίες θα πρέπει να αξιοποιηθούν πλήρως”.

“Ειδικότερα, η ταυτόχρονη επένδυση σε νέες τεχνολογίες και σε ανθρώπινο κεφάλαιο με ψηφιακές δεξιότητες οδηγεί σε υψηλότερους ρυθμούς αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας μακροχρόνια” συμπλήρωσε.

Το κενό με την ΕΕ

Σε επίπεδο Ευρώπης, όπως τόνισε ο κ. Στουρνάρας περιγράφοντας το επενδυτικό κενό, οι επενδύσεις ανέρχονται πλέον στο 22,5% του ΑΕΠ, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών. Ωστόσο, το πρόβλημα δεν είναι ποσοτικό αλλά ποιοτικό, καθώς η Ευρώπη συνεχίζει να επενδύει κυρίως σε παραδοσιακούς κλάδους, υστερώντας σε Τεχνητή Νοημοσύνη, ψηφιακές και προηγμένες τεχνολογίες.

Ταυτόχρονα, η Ευρώπη αποταμιεύει περισσότερα από όσα επενδύει, με αποτέλεσμα σημαντικά κεφάλαια να κατευθύνονται εκτός των ευρωπαϊκών συνόρων. Για την αντιστροφή αυτής της τάσης απαιτείται, όπως ανέφερε, η άρση του έντονου οικονομικού κατακερματισμού, η εμβάθυνση της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και η δημιουργία πανευρωπαϊκών «ασφαλών» επενδυτικών εργαλείων, ιδίως για τη χρηματοδότηση κοινών αγαθών όπως η άμυνα.

Πιερρακάκης: Μεταρρυθμίσεις και ευρωπαϊκή κλίμακα

Από την πλευρά του, ο κ. Πιερρακάκης εστίασε στην ανάγκη παρεμβάσεων σε επίπεδο ΕΕ καθώς οι προκλήσεις είναι πολλαπλές. 

Έτσι υπογράμμισε ότι «σε ευρωπαϊκό πεδίο οι μεγάλες ατζέντες για τις οποίες μιλάμε είναι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η άρση των εμποδίων που υπάρχουν ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε., η θεμελίωση του ψηφιακού ευρώ, η ψηφιοποίηση, δηλαδή, του νομισματικού μας συστήματος και όλα αυτά βέβαια σε πλαίσιο δημοσιονομικής σταθερότητας και δημοσιονομικής υγείας.

Γιατί, αυτή τη στιγμή ο κόσμος είναι λίγο ανάποδα σε σχέση με δέκα χρόνια πριν. Εάν δει κανείς τα δημοσιονομικά στοιχεία χωρών όπως η δική μας ή τα συγκρίνουμε με άλλες χώρες νιώθεις εάν κάποιος κοιμόταν το 2015 και ξυπνούσε το 2025 ή το 2026 ότι ο κόσμος έχει γυρίσει τούμπα».

Μεταρρυθμίσεις στην Ευρωζώνη

Εστίασε δε στην ατζέντα του που προτάσσει ως πρόεδρος της Ευρωομάδας. «Να πω καταρχήν ότι η θεμελιώδης μεταρρύθμιση είναι η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων που περιλαμβάνει μέσα την κεφαλαιακή και τραπεζική ένωση και περιλαμβάνει την άρση όλων αυτών των εμποδίων για να μπορέσει μία επιχείρηση να αποκτήσει κλίμακα στην Ευρώπη.

Το μεγάλο στοίχημα της γενιάς μας στην Ευρώπη είναι να πετύχει αυτή η μεταρρύθμιση που έχει καθυστερήσει πολύ.

Αυτός είναι ο μεγάλος καταλύτης για όλες τις χώρες . Μετά, ο καθένας μας από κάθε χώρα έχει τις δικές του εθνικές ιδιαιτερότητες. Τα προβλήματα της κάθε χώρας είναι σε πολλές περιπτώσεις  καλυμμένες ευκαιρίες από την άλλη πλευρά του νομίσματος».

Μεταρρυθμίσεις στην Ελλάδα

Περνώντας στα “καθ΄ημας” σημείωσε ότι ένας νέος κύκλος μεταρρυθμίσεων είναι απαραίτητος. «Στην Ελλάδα για παράδειγμα για πολλά χρόνια υπήρχε η εκκρεμότητα της ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων, είχαμε μνημόνιο…

Δεν υπάρχει εδώ μία αλλαγή που τα αλλάζει όλα. Οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις είναι πάρα πολλές και είναι σε κάθε πτυχή της οικονομικής, κοινωνικής και πολιτικής δραστηριότητας της χώρας. Είναι κάτι που έχουμε ξεκινήσει, τονίζοντας ότι η ψηφιοποίηση, οριζοντίωση είναι ένας πολύ μεγάλος καταλύτης αλλαγών σε θέματα όπως η Δικαιοσύνη, που αυτό είναι κάτι που πρέπει σίγουρα να γίνουν περισσότερες αλλαγές στην πορεία. Σίγουρα, παίζει ρόλο να μπορεί κανείς να έχει μία πολύ δομημένη στρατηγική για τη χωροταξία.

Η στρατηγική αυτή βέβαια ενθυλακώνεται στη νομολογία του  Συμβουλίου της Επικρατείας. Πρέπει να ξέρεις τι πας και πως μπορείς να το κάνεις εν τέλει».

«Κλειδί» οι επενδύσεις

Οι  “επενδύσεις” είναι η λέξη-κλειδίσυμπλήρωσε ο κ. Πιερρακάκης και τόνισε ότι: «Όταν ανέλαβε το 2019 η κυβέρνηση Μητσοτάκη, οι επενδύσεις ήταν στο 11% του ΑΕΠ με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο να είναι κάπου στο 21%-22%. Τώρα, πάμε για 17%. Αυτό περιλαμβάνει μέσα και δημόσιες επενδύσεις. Χρειαζόμαστε περισσότερες ιδιωτικές επενδύσεις και υπογραμμίζω την λέξη διασυνοριακές. Πρέπει να μην φοβηθούμε να αναπτύξουμε κλίμακα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να δεχτούμε ξένους Ευρωπαίους πρωταθλητές στη χώρα μας περισσότερο και να μην φοβηθούμε να δεχτούμε εκείνους από εμάς που μπορούν να παίξουν αυτόν τον κομβικό ρόλο και να αποκτήσουμε αυτή την ευρωπαϊκή κλίμακα».

Μετά το Ταμείο Ανάκαμψης

Παράλληλα ο κ. Πιερρακάκης αναφέρθηκε την επόμενη μέρα του Ταμείου Ανάκαμψης. «Υπάρχει το διακύβευμα και το ερώτημα που ακούμε πολύ συχνά στα τηλεοπτικά πάνελ και στη Βουλή “μετά το RRF τι;”.

Άρα, πρώτον πρέπει να ολοκληρωθεί καλά το Ταμείο Ανάκαμψης, να διαπιστωθεί και να επιβεβαιωθεί ότι ο πολλαπλασιαστής αυτών των έργων είναι όντως αυτός που πιστεύουμε και στο τέλος αυτή τη φιλοσοφία του να χτίσουμε κλίμακα, να βελτιώσουμε την παραγωγικότητα, να κάνουμε μεταρρυθμίσεις όλα αυτά τα οποία έχουμε ξεκινήσει να κάνουμε πολύ απλά θέλουμε περισσότερα και γρηγορότερα.

Θεμελιώθηκε ότι μπορούμε. Τώρα είναι η ώρα να θεμελιώσουμε ότι μπορούμε γρηγορότερα και το ότι σίγουρα δεν θα οπισθοδρομήσουμε διότι πάρα πολύ απλά δεν έχουμε αυτή την πολυτέλεια».