“Σπίτι μου ΙΙ”: Η πορεία υλοποίησης και οι επόμενες κινήσεις

Με ορίζοντα ολοκλήρωσης το καλοκαίρι του 2026 προχωρά το πρόγραμμα «Σπίτι μου ΙΙ», το οποίο, σύμφωνα με τη διευθύνουσα σύμβουλο της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας (ΕΑΤ) Ισμήνη Παπακυρίλλου, έχει ήδη συμβάλει στην απόκτηση πρώτης κατοικίας από περίπου 11.500 νοικοκυριά. Το ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε πάνω από το 70% των διαθέσιμων πόρων του προγράμματος.

Κατά τη διάρκεια συνάντησης με δημοσιογράφους, με αφορμή τη συμπλήρωση δύο ετών στη διοίκηση της τράπεζας, η κ. Παπακυρίλλου εξέφρασε αισιοδοξία ότι το πρόγραμμα θα ολοκληρωθεί εντός χρονοδιαγράμματος. Ωστόσο, δεν παρέλειψε να επισημάνει ως βασικό «αγκάθι» τις αργές διαδικασίες υλοποίησης ένεκα των διαδικασιών σύνταξης συμβολαίων κτλ. 

Παράλληλα βέβαια θα πρέπει να σημειωθεί και ότι ειδικά σε περιοχές με διείσδυση από βραχυχρόνιες μισθώσεις και Golden Visa, όπου και οι τιμές έχουν εκτοξευθεί, υπάρχει δυσκολία ανεύρεσης κατοικίας. Υπενθυμίζεται ότι το πρόγραμμα έχει δεχθεί κριτική καθώς, όπως αναφέρουν στελέχη της αγοράς ακινήτων αλλά και της τραπεζικής, “τροφοδοτεί” τη ζήτηση κι όχι το κομμάτι της προσφοράς με αποτέλεσμα να έχει “ωθήσει” τις τιμές προς τα πάνω.

Οι επιδόσεις

Πάντως, με βάση την ΕΑΤ, έχουν εγκριθεί δάνεια ύψους 1,44 δισ. ευρώ, ενώ 1 δισ. ευρώ έχει περάσει στο στάδιο της συμβασιοποίησης, με απότύπωση της “ταυτότητας ακινήτου”, δηλαδή έχει γίνει συμφωνία επί συγκεκριμένων ακινήτων.

Παρά τις δυσκολίες, τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα θεωρούνται από το οικονομικό επιτελείο θετικά σε μια περίοδο έντονης στεγαστικής κρίσης. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι η πλειονότητα των αγορών κατοικιών πραγματοποιείται εκτός Αττικής και Νοτίου Αιγαίου, όπου καταγράφονται οι μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών. Ιδιαίτερα σημαντικό κρίνεται το γεγονός ότι αρκετές οικογένειες έχουν αποκτήσει κατοικία στον Έβρο, ενισχύοντας δημογραφικά μια κρίσιμη παραμεθόρια περιοχή.

Υποτονικό ενδιαφέρον για το «Αναβαθμίζω το σπίτι μου»

Πέρα το «Σπίτι μου ΙΙ», το πρόγραμμα «Αναβαθμίζω το σπίτι μου» χαρακτηρίστηκε υποτονικό, καθώς δεν προσέλκυσε το αναμενόμενο ενδιαφέρον. Ως αποτέλεσμα, ο προϋπολογισμός του από το Ταμείο Ανάκαμψης μειώθηκε στα 60 εκατ. ευρώ από τα αρχικά 300 εκατ., ώστε να αποφευχθεί η αχρησιμοποίητη δέσμευση πόρων.

Μέχρι σήμερα, οι εγκεκριμένες αιτήσεις αντιστοιχούν σε περίπου 20% του προβλεπόμενου προϋπολογισμού. Η χαμηλή απορρόφηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στον ανταγωνισμό από προγράμματα όπως το «Εξοικονομώ», τα οποία προσφέρουν επιδοτήσεις αντί για άτοκα δάνεια, αλλά και το ότι τα ποσά δανειοδότησης συνδυαστικά με τις απαιτήσεις (τιμολόγια κτλ) δεν έδιναν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στο πρόγραμμα..

Το συνολικό αποτύπωμα της ΕΑΤ

Από το 2019, πάντως, έως σήμερα, η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα έχει διοχετεύσει στην αγορά 14,5 δισ. ευρώ μέσω χρηματοδοτικών εργαλείων, στηρίζοντας περισσότερες από 60.000 επιχειρήσεις. Τα ενεργά προγράμματα που διαχειρίζεται σήμερα διαθέτουν συνολικό προϋπολογισμό 4,4 δισ. ευρώ.

Οι πόροι αυτοί θεωρούνται ιδιαίτερα σημαντικοί, καθώς ακόμη και αν δεν απορροφηθούν πλήρως, ανακυκλώνονται σε νέα χρηματοδοτικά εργαλεία. Σε αντίθεση με τις απλές επιχορηγήσεις, τα συγχρηματοδοτούμενα δάνεια επιστρέφουν στο σύστημα και επαναχρησιμοποιούνται, ενισχύοντας διαρκώς την πραγματική οικονομία.  Πάντως για φέτος αναμένεται να “τρέξουν” προγράμματα ανάλογου ύψους με πέρυσι.

Χαρακτηριστικό πρόγραμμα είναι και το «Παράγουμε εδώ» για πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της μεταποίησης και σε συναφείς κλάδους, όπου η εγχώρια προσφορά υπολείπεται της ζήτησης.

Το πρόγραμμα, προϋπολογισμού 200 εκατ. ευρώ, προβλέπει επιδότηση 50% ενώ εκτιμάται ότι θα στηρίξει 5.000 – 6.000 επιχειρήσεις, με δυνατότητα διεύρυνσης σε περίπτωση αυξημένου ενδιαφέροντος. Έτσι, μία επιχείρηση που θέλει να προχωρήσει στην υλοποίηση ενός επενδυτικού σχεδίου ύψους 180.000 ευρώ, θα λάβει επιδότηση ύψους 90.000 ευρώ.

Όπως τόνισε πριν λίγες μέρες ο αναπληρωτής Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Νίκος Παπαθανάσης μιλώντας στο Ertnews, η επιχείρηση θα έχει τη δυνατότητα «να συμπληρώσει το υπόλοιπο ποσό ή μέρους του ποσού με ένα δάνειο από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα με επιδότηση επιτοκίου 40%».

Προς πιστοποίηση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Με την ολοκλήρωση, δε, της διαδικασίας πιστοποίησης (pillar assessment), τα διαθέσιμα κονδύλια αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω.

Πιο συγκεκριμένα, η ΕΑΤ βρίσκεται στη διαδικασία του pillar assessment, που θα της επιτρέψει να αναβαθμιστεί σε πιστοποιημένο οργανισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας, θα μπορεί να διαχειρίζεται απευθείας ευρωπαϊκά κονδύλια — επιχορηγήσεις, εγγυήσεις και χρηματοδοτικά μέσα —  όπως αυτά του Ταμείου Ανάκαμψης ή νέων “εργαλείων”..

Η πιστοποίηση αυτή θα δώσει στην ΕΑΤ άμεση πρόσβαση στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και τη δυνατότητα διοχέτευσης πρόσθετων πόρων στην ελληνική οικονομία. Όπως ανέφερε η κ. Παπακυρίλλου, με την ολοκλήρωση της αξιολόγησης η τράπεζα θα είναι ο πρώτος ελληνικός οργανισμός με τη συγκεκριμένη πιστοποίηση.

Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, εντός της εβδομάδας ολοκληρώνεται το πρώτο επίπεδο ελέγχου και στη συνέχεια θα συνταχθεί η τελική έκθεση, με στόχο η πιστοποίηση να έχει εξασφαλιστεί πριν από το καλοκαίρι.

Έμφαση σε καινοτομία, scale-up και άμυνα

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε προγράμματα που αφορούν την καινοτομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, τομείς κρίσιμους για την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Παράλληλα, υλοποιούνται δράσεις για τη στήριξη επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται σε τομείς άμυνας και τεχνολογικής καινοτομίας.  Επίσης έμφαση δίνεται στο πρόγραμμα των μικροδανείων, όπου ήδη έχουν διατεθεί 13 εκατομμύρια από τα 80 του προγράμματος.

Ωστόσο, τα σχετικά προγράμματα δεν εμφανίζουν ακόμη την επιθυμητή απορρόφηση, καθώς πολλές μικρές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να υλοποιήσουν τόσο εξειδικευμένες επενδύσεις. Εκφράζεται πάντως η εκτίμηση ότι η ζήτηση θα αυξηθεί μεσοπρόθεσμα, καθώς τέτοιου είδους εργαλεία συχνά αποκτούν δυναμική σε δεύτερο χρόνο.

Νέος ρόλος στη χρηματοδότηση της οικονομίας

Σύμφωνα με τη διοίκηση της ΕΑΤ, η τράπεζα αναμένεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη νέα προγραμματική περίοδο της ΕΕ, όπου ενισχύεται η χρήση χρηματοδοτικών εργαλείων με μόχλευση αντί για απλές επιδοτήσεις, ακόμη και στον αγροτικό τομέα. Πάντως, για το ρόλο της ΕΑΤ με αιχμή και το Ταμείο Ανάκαμψης υπήρξε η άποψη ότι έπρεπε να λειτουργήσει ως βασικός “μοχλός” αξιοποίησής του μια και έχει τη δυνατότητα διείσδυσης σε κλάδους, που οι τράπεζες “αγνοούν”.

Η τεχνητή νοημοσύνη

Κεντρική προτεραιότητα για την ΕΑΤ αποτελεί ο ψηφιακός μετασχηματισμός, τόσο εσωτερικά όσο και στις υπηρεσίες προς τους πολίτες και τις επιχειρήσεις. Στο πλαίσιο αυτό, η τράπεζα σχεδιάζει να προκηρύξει διαγωνισμό εντός του 2026 για την ανανέωση του πληροφοριακού της συστήματος, ώστε να γίνει πιο αποδοτικό και φιλικό προς τους χρήστες.

Παράλληλα, εξετάζεται σταδιακά και η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργικότητας και της ταχύτητας εξυπηρέτησης.