Τράπεζες: Αγώνας δρόμου για τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης

Σε καθεστώς έντονης πίεσης βρίσκονται τις τελευταίες ημέρες τα τμήματα εταιρικών χορηγήσεων των τραπεζών, καθώς η προθεσμία της 29ης Μαΐου για τη σύναψη δανειακών συμβάσεων στο πλαίσιο των χαμηλότοκων δανείων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας πυροδοτεί ένα νέο κύμα αιτήσεων από επιχειρήσεις.

Οι τράπεζες κάνουν «αγώνα δρόμου» για να προλάβουν να συμβασιοποιήσουν όσα περισσότερα δάνεια ΤΑΑ μπορέσουν μέχρι τη λήξη του Ταμείου στις 29 Μαΐου, αν και ο αρχικός στόχος των 3 δισ. που είχαν, με το δεδομένο ότι το Ταμείο έληγε στις 31 Αυγούστου, προφανώς και δεν πρόκειται να πιαστεί.

Όπως επισημαίνουν τραπεζικές πηγές, «μετά από ένα διάστημα σχετικής επιβράδυνσης, το πρόγραμμα επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, και αυτό γιατί το νέο εμπροσθοβαρές χρονοδιάγραμμα κινητοποιεί, όπως είναι φυσικό, επιχειρήσεις που επιδιώκουν να εξασφαλίσουν ευνοϊκή χρηματοδότηση πριν εκπνεύσει η προθεσμία. Η ανησυχία ότι ενδέχεται να μείνουν εκτός της φθηνής ρευστότητας που προσφέρει το ΤΑΑ ενισχύει τον συνωστισμό, ιδίως σε κλάδους με έντονη επενδυτική δραστηριότητα, όπως ο τουρισμός» καταλήγουν οι ίδιες πηγές.

Την ίδια στιγμή ενισχυτικά του μεγάλου ενδιαφέροντος λειτουργεί και η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή, καθώς εντείνει τους φόβους για ενδεχόμενη άνοδο των επιτοκίων και του κόστους δανεισμού. Υπό αυτές τις συνθήκες, πολλές επιχειρήσεις σπεύδουν να «κλειδώσουν» χαμηλό κόστος χρηματοδότησης, αξιοποιώντας τα διαθέσιμα εργαλεία του Ταμείου Ανάκαμψης.

Οι τράπεζες, από την πλευρά τους, έχουν ήδη ενισχύσει τα αρμόδια τμήματα με εξειδικευμένα στελέχη, προκειμένου να ανταποκριθούν στον αυξημένο όγκο αιτήσεων. Ωστόσο, οι εκκρεμότητες παραμένουν σημαντικές με εκατοντάδες επενδυτικά σχέδια από σημαντικούς κλάδους της ελληνικής οικονομίας να πρέπει να εξεταστούν σε ασφυκτικά χρονικά πλαίσια.

Τον προβληματισμό των επιχειρήσεων επιτείνει και ο συνολικός χρόνος που απαιτείται για την έγκριση του επενδυτικού σχεδίου, καθώς εκτός της αξιολόγησης από τις τράπεζες, μετά την έγκριση ενός δανείου, απαιτείται επιπλέον χρόνος – συνήθως δύο έως τρεις εβδομάδες – για την ολοκλήρωση της διαδικασίας από τους ανεξάρτητους αξιολογητές, γεγονός που συρρικνώνει ακόμη περισσότερο τα χρονικά περιθώρια μέχρι την καταληκτική ημερομηνία.

Στο πλαίσιο αυτό, τραπεζικά στελέχη εκτιμούν ότι το αίτημα για σύντομη παράταση της προθεσμίας είναι θέμα χρόνου να κατατεθεί, προκειμένου να ολοκληρωθούν ομαλά οι διαδικασίες και να μην χαθούν ώριμα επενδυτικά σχέδια.

Την ίδια ώρα, η μεταφορά πόρων ύψους 2 δισ. ευρώ προς την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με στόχο τη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, περιορίζει τη διαθέσιμη «δεξαμενή» για μεσαίες και μεγάλες επιχειρήσεις. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τον ανταγωνισμό για τα εναπομείναντα κεφάλαια και καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την έγκαιρη υποβολή και έγκριση των αιτήσεων.

Οι «πρωταθλητές» της χρηματοδότησης

Μέχρι σήμερα πάντως καταγράφεται σημαντική διοχέτευση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας προς την πραγματική οικονομία, με τις ελληνικές τράπεζες να ενισχύουν ουσιαστικά τη ρευστότητα επιχειρήσεων και επενδυτικών σχεδίων.

Μέχρι σήμερα έχουν καταρτιστεί 605 συμβάσεις χρηματοδότησης μέσω ΤΑΑ, με πάνω από το 50% να αφορά μικρομεσαίες επιχειρήσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει τη στροφή των τραπεζών προς τη στήριξη της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας.

Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα καταγράφει από τις υψηλότερες επιδόσεις στην Ευρωζώνη στη χρηματοδότηση επιχειρήσεων. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης των πιστώσεων διαμορφώνεται στο 11,5%, έναντι μόλις 2,9% στον μέσο όρο της Ευρωζώνης.

Οι τρεις βασικοί «πυλώνες» επενδύσεων

Τα δάνεια του ΤΑΑ κατευθύνονται κυρίως σε τρεις στρατηγικούς κλάδους που συγκεντρώνουν πάνω από το 80% των χρηματοδοτήσεων:

• Ενέργεια (34,6%): 137 έργα με συνολικές επενδύσεις 6,1 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 2,8 δισ. ευρώ προέρχονται από δάνεια ΤΑΑ
• Τουρισμός (27,2%): 241 έργα συνολικού ύψους 4,9 δισ. ευρώ, με 2,2 δισ. ευρώ δανεισμό
• Βιομηχανία (23,5%): 141 έργα με επενδύσεις 5,1 δισ. ευρώ και 1,9 δισ. ευρώ δάνεια

Η κατανομή αυτή αποτυπώνει τη στρατηγική κατεύθυνση των τραπεζών προς κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας και εξωστρέφειας, με έμφαση στην πράσινη μετάβαση, τον τουρισμό και την παραγωγική ανασυγκρότηση.

Τα δάνεια του Ταμείου Ανάκαμψης αποτελούν ένα από τα πιο ελκυστικά χρηματοδοτικά εργαλεία της αγοράς, καθώς παρέχονται με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος:

• 1% επιτόκιο για μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις
• 0,35% επιτόκιο για μικρές επιχειρήσεις

Το μοντέλο χρηματοδότησης προβλέπει έως 50% κάλυψη από το ΤΑΑ, 20% ίδια συμμετοχή και 30% τραπεζικό δανεισμό, με τη συμμετοχή τραπεζών όπως η Τράπεζα Πειραιώς, η Εθνική Τράπεζα, η Eurobank, η Alpha Bank, η CrediaBank και η Optima Bank.

Επενδύσεις άνω των 21,5 δισ. ευρώ

Μέχρι στιγμής, μέσω του τραπεζικού συστήματος έχουν κινητοποιηθεί επενδύσεις ύψους 19,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 8,1 δισ. ευρώ προέρχονται από το δανειακό σκέλος του ΤΑΑ. Εάν συνυπολογιστούν και τα δάνεια από διεθνείς οργανισμούς, όπως η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, το συνολικό ύψος των επενδύσεων που έχουν ενεργοποιηθεί φτάνει τα 21,58 δισ. ευρώ.

Το βασικό στοίχημα πλέον για τις τράπεζες είναι η επιτάχυνση των εκταμιεύσεων, ώστε να αξιοποιηθούν πλήρως οι διαθέσιμοι πόροι πριν τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα του Ταμείου, διατηρώντας τη δυναμική χρηματοδότησης της οικονομίας.