Τράπεζες: Πρωτόγνωρη ζήτηση για “φθηνή” ρευστότητα από τις ΜμΕ μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων

Πρωτόγνωρη χαρακτηρίζουν τα τραπεζικά επιτελεία τη ζήτηση που καταγράφεται το τελευταίο διάστημα από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις για τη «φθηνή» ρευστότητα που διατίθεται μέσω των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων.

Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, πρόκειται για κεφάλαια που προέρχονται είτε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων είτε από την Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, τα οποία διοχετεύονται στην αγορά μέσω των εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων.

Η δυναμική των συγκεκριμένων προγραμμάτων είναι τέτοια, ώστε σήμερα πάνω από το 60% του συνόλου των εταιρικών χρηματοδοτήσεων του τραπεζικού συστήματος να κατευθύνεται προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Πρόκειται για τον βασικό κορμό της ελληνικής οικονομίας, καθώς αντιπροσωπεύουν περίπου το 95% του επιχειρηματικού ιστού της χώρας.

Γιατί «τρέχουν» μαζικά οι επιχειρήσεις στα ευρωπαϊκά δάνεια

Η έντονη στροφή των επιχειρήσεων στα συγκεκριμένα χρηματοδοτικά εργαλεία δεν είναι τυχαία. Τα δάνεια που προέρχονται από ευρωπαϊκούς πόρους προσφέρουν πρόσβαση σε ιδιαίτερα χαμηλό κόστος δανεισμού, ενώ συνοδεύονται και από σημαντικές εγγυήσεις, γεγονός που μειώνει δραστικά τις απαιτήσεις για εμπράγματες εξασφαλίσεις.

Οι εγγυήσεις που παρέχονται μέσω των ευρωπαϊκών προγραμμάτων καλύπτουν από 50% έως και 80% του δανείου, στοιχείο που λειτουργεί καταλυτικά τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για τις τράπεζες. Από τη μία πλευρά, οι ΜμΕ αποκτούν πρόσβαση σε ρευστότητα που μέχρι πρότινος ήταν δύσκολο να εξασφαλίσουν, και από την άλλη οι τράπεζες μπορούν να αναλάβουν μεγαλύτερο όγκο χρηματοδοτήσεων με σαφώς μειωμένο ρίσκο.

Εξίσου κρίσιμο πλεονέκτημα αποτελεί το επιτόκιο. Το spread στα δάνεια που χορηγούνται μέσω ευρωπαϊκών κονδυλίων κυμαίνεται από περίπου 1,5% στα δάνεια της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας έως και 3% στα δάνεια του EIF, πάνω από το Euribor (περί το 2%). Αντίθετα, τα αμιγώς τραπεζικά δάνεια χορηγούνται με διπλάσια επιτοκιακά περιθώρια, γεγονός που καθιστά τα ευρωπαϊκά εργαλεία σαφώς πιο ελκυστικά.

«Ανάρπαστο» το ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ

Ιδιαίτερα εντυπωσιακές είναι οι επιδόσεις του προγράμματος ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, το οποίο χωρίζεται σε Ταμείο Δανείων και Ταμείο Εγγυοδοσίας. Το Ταμείο Δανείων εξάντλησε τον αρχικό προϋπολογισμό των 200 εκατ. ευρώ μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες, δημιουργώντας συνολικό χαρτοφυλάκιο δανείων περίπου 450 εκατ. ευρώ.

Ακολούθησε επέκταση κατά 100 εκατ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2024 και επανενεργοποίηση του προγράμματος τον Φεβρουάριο του 2025 με πρόσθετο χαρτοφυλάκιο 280 εκατ. ευρώ, το οποίο εξαντλήθηκε μέσα σε οκτώ ημέρες. Τον Αύγουστο του 2025 οι πόροι αυξήθηκαν εκ νέου κατά 100 εκατ. ευρώ, ανεβάζοντας τον συνολικό προϋπολογισμό του Ταμείου Δανείων στα 400 εκατ. ευρώ. Η τρίτη φάση του προγράμματος, που ενεργοποιήθηκε τον Νοέμβριο του 2025, με εκτιμώμενο χαρτοφυλάκιο 240 εκατ. ευρώ, εξαντλήθηκε σε επίπεδο εγκρίσεων μέσα σε μόλις έξι ημέρες.

Στο Ταμείο Εγγυοδοσίας του ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, ο προϋπολογισμός ανήλθε σε 300 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 230 εκατ. ευρώ κατευθύνθηκαν στο Υποταμείο «Γενική Επιχειρηματικότητα», δημιουργώντας μέσω μόχλευσης χαρτοφυλάκιο 1,642 δισ. ευρώ, ενώ τα υπόλοιπα αφορούσαν το Υποταμείο «Επιχειρηματικότητα Νεοσύστατων Επιχειρήσεων», με χαρτοφυλάκιο 150 εκατ. ευρώ.

Θετικά κινείται και το Ταμείο Μικροπιστώσεων ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, με προϋπολογισμό 60 εκατ. ευρώ, το οποίο, με τη μόχλευση, αναμένεται να δημιουργήσει χαρτοφυλάκιο περίπου 80 εκατ. ευρώ, ενισχυόμενο και από τη συμμετοχή του ΤΜΕΔΕ.

Ισχυρή επιτάχυνση της τραπεζικής χρηματοδότησης

Την εικόνα αυτή επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος. Σύμφωνα με την Ενδιάμεση Έκθεση Νομισματικής Πολιτικής 2025, τα δάνεια προς τις επιχειρήσεις αυξήθηκαν με ρυθμό 16% στο δεκάμηνο Ιανουαρίου – Οκτωβρίου 2025, έναντι 8,5% την αντίστοιχη περίοδο του 2024.

Η ακαθάριστη ροή δανείων προς τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 11,2%, ενώ τον Μάιο του 2025 ο ετήσιος ρυθμός χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις έφτασε στο 17,4%, το υψηλότερο επίπεδο από τις αρχές του 2009.

Τρία νέα Ταμεία το 2026

Πέρα από το ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ, που ενισχύθηκε επανειλημμένα λόγω της εκρηκτικής ζήτησης, εντός του 2026 η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα δρομολογεί τη λειτουργία τριών νέων Ταμείων. Πρόκειται για το Ταμείο Αγροτικής Επιχειρηματικότητας με προϋπολογισμό έως 170 εκατ. ευρώ, το Ταμείο Εγγυοδοσίας DeLFI Plus με πόρους έως 500 εκατ. ευρώ και το Patent Fund – Ταμείο Ευρεσιτεχνιών με προϋπολογισμό περίπου 41 εκατ. ευρώ.

Τα νέα αυτά εργαλεία στοχεύουν στη στήριξη του πρωτογενούς τομέα, της αγροδιατροφής, των επενδυτικών σχεδίων των ΜμΕ και της καινοτομίας, καλύπτοντας χρηματοδοτικά κενά που παραμένουν διαχρονικά στην ελληνική αγορά. Η εικόνα που διαμορφώνεται, σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, δείχνει ότι η «φθηνή» ευρωπαϊκή ρευστότητα θα συνεχίσει να αποτελεί βασικό μοχλό ανάπτυξης για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και τα επόμενα χρόνια.