Τράπεζες: Σταθερή αύξηση των καταθέσεων

Σε υψηλό πολλών ετών, τουλάχιστον δεκαετίας, έχουν ανέλθει οι καταθέσεις στο ελληνικό τραπεζικό σύστημα, με τα χρήματα που διατηρούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις στις τράπεζες να φθάνουν πλέον τα 207 δισ. ευρώ.

Μάλιστα, από το τέλος του 2020 έως και το 2025, οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν κατά 43,7 δισ. ευρώ.

Όπως επισημαίνουν τραπεζικά στελέχη «η εικόνα αυτή αποτυπώνει αφενός τη βελτίωση των εισοδημάτων και αφετέρου τη διάθεση των πολιτών να κρατούν «μαξιλάρι» ασφαλείας, μετά από μια δεκαετία οικονομικής αβεβαιότητας. Παράλληλα, όμως, δείχνει και μια σταδιακή αλλαγή στη συμπεριφορά των αποταμιευτών, καθώς όλο και περισσότεροι αναζητούν εναλλακτικές λύσεις πέρα από τον απλό τραπεζικό λογαριασμό».

Σύμφωνα με τα στοιχεία, οι καταθέσεις παρέμειναν πάνω από τα 200 δισ. ευρώ για έκτο συνεχόμενο μήνα μέσα στο 2025, γεγονός που δείχνει ότι η άνοδος δεν είναι συγκυριακή. Παράλληλα, σημαντικά ποσά κατευθύνονται και σε άλλες μορφές αποταμίευσης, όπως ομόλογα, Αμοιβαία Κεφάλαια και προϊόντα συγκεκριμένης διάρκειας (target maturity), που προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις σε σχέση με τους απλούς καταθετικούς λογαριασμούς. Αυτό σημαίνει ότι, αν δεν υπήρχαν αυτές οι εναλλακτικές επιλογές, οι καταθέσεις στις τράπεζες θα ήταν ακόμη υψηλότερες.

Πως αυξήθηκαν οι καταθέσεις

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος, η αύξηση των καταθέσεων ξεκίνησε μετά το σοκ της πανδημίας και ενισχύθηκε τα επόμενα χρόνια, καθώς η οικονομία σταθεροποιήθηκε και επανήλθε σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης.

Η άνοδος των μισθών, η μείωση της ανεργίας, τα μέτρα στήριξης της πολιτείας και η ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος έδωσαν τη δυνατότητα σε πολλά νοικοκυριά να βάζουν στην άκρη χρήματα. Παράλληλα, αρκετές επιχειρήσεις διατήρησαν υψηλά τα ταμειακά τους διαθέσιμα, είτε ως «ασπίδα» απέναντι στην αβεβαιότητα είτε για να χρηματοδοτήσουν μελλοντικές επενδύσεις.

Τον Νοέμβριο, οι καταθέσεις νοικοκυριών και επιχειρήσεων ήταν αυξημένες κατά 3,3 δισ. ευρώ σε σύγκριση με τον Δεκέμβριο του 2024. Τη μεγαλύτερη συμβολή στην άνοδο είχαν τα νοικοκυριά και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Τράπεζα της Ελλάδος, οι καταθέσεις αυτής της κατηγορίας έφθασαν τον Νοέμβριο στα 152,43 δισ. ευρώ.

Οι καταθέσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν κατά περισσότερα από 2 δισ. ευρώ από την αρχή του 2025 και παραμένουν σταθερά πάνω από τα 150 δισ. ευρώ για πέντε συνεχόμενους μήνες. Τα δεδομένα αυτά δημιουργούν προσδοκίες για νέο ρεκόρ το επόμενο διάστημα, καθώς στα στοιχεία του Δεκεμβρίου θα ενσωματωθούν και τα ποσά από τα δώρα Χριστουγέννων που λαμβάνουν οι μισθωτοί.

Στον αντίποδα, οι καταθέσεις των μη χρηματοπιστωτικών επιχειρήσεων εμφανίζουν μεγαλύτερες διακυμάνσεις. Από τις αρχές του 2025 έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 1 δισ. ευρώ, ωστόσο τον Νοέμβριο διαμορφώθηκαν στα 50,2 δισ. ευρώ, περίπου 2,3 δισ. ευρώ χαμηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα του Σεπτεμβρίου. Παρ’ όλα αυτά, παραμένουν πάνω από τα 50 δισ. ευρώ για τρίτο συνεχόμενο μήνα, κάτι που δείχνει ότι οι επιχειρήσεις διατηρούν ένα βασικό «μαξιλάρι» ρευστότητας.

Συνολικά, αν συνυπολογιστούν και τα repos, το άθροισμα καταθέσεων ξεπέρασε για δεύτερη φορά μέσα στο 2025 τα 240 δισ. ευρώ, μετά τον Σεπτέμβριο. Από την αρχή του έτους έως και τον Νοέμβριο, η συνολική αύξηση των καταθέσεων ανήλθε σε 3,5 δισ. ευρώ.

Σε μηνιαία βάση, οι καταθέσεις του ιδιωτικού τομέα αυξήθηκαν τον Νοέμβριο κατά 1,03 δισ. ευρώ, έναντι μεγάλης μείωσης τον προηγούμενο μήνα. Ο ετήσιος ρυθμός αύξησης υποχώρησε ελαφρώς στο 4,9%, παραμένει όμως σταθερά πάνω από το 4% καθ’ όλη τη διάρκεια του 2025. Ειδικά για τα νοικοκυριά, η μηνιαία αύξηση έφθασε τα 941 εκατ. ευρώ, με τον ετήσιο ρυθμό ανόδου να διαμορφώνεται στο 3,6%.

Μεγάλες δυσκολίες αποταμίευσης

Την ίδια ώρα, ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τη συνταξιοδοτική αποταμίευση. Η Insurance Europe, σε έρευνα που δημοσιοποιήθηκε και στην Ελλάδα μέσω της Ένωσης Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος, καταγράφει ότι 6 στους 10 Έλληνες δεν αποταμιεύουν για τη σύνταξή τους. Το 44% δηλώνει ότι θα ήθελε να αποταμιεύει αλλά δεν έχει τη δυνατότητα, ενώ αρκετοί αναφέρουν ότι δεν διαθέτουν επαρκή ενημέρωση.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι, παρά τη σαφή άνοδο των τραπεζικών καταθέσεων, η αποταμίευση παραμένει δύσκολη για μεγάλο μέρος των νοικοκυριών, ειδικά σε βάθος χρόνου. Ωστόσο, η σταθερή αύξηση των καταθέσεων τα τελευταία χρόνια αποτελεί ένα θετικό σήμα για την πορεία της οικονομίας και για τη σταδιακή ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας των πολιτών.

Τα λεφτά «κάθονται» στους λογαριασμούς

Παρά το αυξημένο απόθεμα καταθέσεων, οι περισσότεροι Έλληνες δεν επιλέγουν να δεσμεύσουν τα χρήματά τους. Περίπου το 76% των καταθέσεων βρίσκεται σε λογαριασμούς μίας ημέρας, δηλαδή σε απλούς λογαριασμούς όψεως και ταμιευτηρίου.

Μόνο στο πρώτο δεκάμηνο του 2025, τα υπόλοιπα αυτών των λογαριασμών αυξήθηκαν κατά 5,5 δισ. ευρώ. Αντίθετα, οι προθεσμιακές καταθέσεις μειώθηκαν κατά 2,3 δισ. ευρώ, καθώς τα επιτόκια υποχώρησαν αισθητά. Με απλά λόγια, πολλοί πολίτες διαπιστώνουν ότι «κλειδώνοντας» τα χρήματά τους για μήνες ή και χρόνια κερδίζουν ελάχιστα, ενώ χάνουν την ευελιξία να τα χρησιμοποιήσουν όποτε χρειαστεί.

Σε ετήσια βάση, οι καταθέσεις μίας ημέρας «τρέχουν» με ρυθμό σχεδόν 8%, ενώ οι προθεσμιακές πέρασαν σε αρνητικό έδαφος, φτάνοντας έως και το -1,8%.

Η στροφή στα αμοιβαία κεφάλαια

Σε αυτό το περιβάλλον, δεν προκαλεί έκπληξη η στροφή προς τα αμοιβαία κεφάλαια. Σύμφωνα με την Ένωση Θεσμικών Επενδυτών, από τις αρχές του 2023 έως και τον Νοέμβριο του 2025, τα αμοιβαία κεφάλαια προσέλκυσαν εισροές 12,5 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ενεργητικό στα 28,7 δισ. ευρώ.

Ιδιαίτερα δημοφιλή είναι τα ομολογιακά αμοιβαία κεφάλαια τακτής λήξης, τα οποία για πολλούς λειτουργούν ως «αντικατάστατο» των προθεσμιακών καταθέσεων. Ο επενδυτής δεσμεύει τα χρήματά του για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και μπορεί να πετύχει αποδόσεις κοντά στο 2%, όταν οι προθεσμιακές μετά βίας πλησιάζουν το 1%.