Τράπεζες: Τα “μαξιλάρια” που κρατούν όρθια τα δάνεια

Μπορεί η κρίση στη Μέση Ανατολή να φέρνει ανησυχία για «φρένο» στις επενδύσεις και στις νέες χρηματοδοτήσεις προς τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, όμως στα τραπεζικά επιτελεία επικρατεί προς το παρόν ψυχραιμία καθώς το εγχώριο πιστωτικό σύστημα έχει στη διάθεσή τους σημαντικά «μαξιλάρια» ικανά να απορροφούν τους κραδασμούς σε ότι αφορά στη χρηματοδότηση της πραγματικής οικονομίας.

Όπως εξηγούν υψηλόβαθμες τραπεζικές πηγές «το 2025 ήταν μια πολύ εξαιρετική χρονιά για τις τράπεζες σε επίπεδο χορηγήσεων. Αυτό σημαίνει ότι πολλά δάνεια έχουν ήδη εγκριθεί και συμφωνηθεί και τώρα απλώς εκταμιεύονται. Έτσι, ακόμη κι αν υπάρξει επιβράδυνση μέσα στο 2026, υπάρχει ήδη «δουλειά στο ταμείο» που κρατά την αγορά «ζεστή».

Το πρώτο μεγάλο «μαξιλάρι» είναι τα επιχειρηματικά δάνεια από το Ταμείο Ανάκαμψης. Μόνο πέρυσι υπεγράφησαν συμφωνίες άνω των 4 δισ. ευρώ, χρήματα που σε μεγάλο βαθμό θα πέσουν στην αγορά φέτος. Πρόκειται κυρίως για επενδυτικά σχέδια επιχειρήσεων που έχουν ήδη δρομολογηθεί και δύσκολα θα παγώσουν, εκτός αν η κρίση πάρει μεγάλες διαστάσεις.

Μέχρι το τέλος του 2025, είχαν ήδη υπογραφεί 542 συμβάσεις δανείων, συνολικού ύψους 7,8 δισ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 4 δισ. ευρώ έχουν αρχίσει να εκταμιεύονται, ενώ τα υπόλοιπα θα δοθούν σταδιακά, όσο προχωρούν τα έργα.

Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025, οι τράπεζες είχαν συμβασιοποιήσει έργα του Ταμείου Ανάκαμψης συνολικού ύψους 7,8 δισ. ευρώ. Πρόκειται για 542 συμβάσεις δανείων, εκ των οποίων περισσότερες από τις μισές αφορούσαν μεσαίες επιχειρήσεις. Οι υπογεγραμμένες συμβάσεις αντιστοιχούσαν σε εκταμιεύσεις δανείων ύψους 3,961 δισ. ευρώ, ποσό χαμηλότερο από το συνολικό ύψος των συμβασιοποιήσεων, καθώς οι εκταμιεύσεις ακολουθούν την πρόοδο των επενδυτικών έργων.

Σε επίπεδο τραπεζών, η Πειραιώς είχε έως το τέλος του 2025 τις υψηλότερες συμβασιοποιήσεις, ύψους 2,049 δισ. ευρώ. Ακολουθούσαν η Εθνική Τράπεζα με 1,949 δισ. ευρώ, η Eurobank με 1,919 δισ. ευρώ, η Alpha Bank με 1,467 δισ. ευρώ, η Optima bank με 277 εκατ. ευρώ και η Crediabank με 137 εκατ. ευρώ.

Αντίστοιχα, και στα στεγαστικά δάνεια, πολλές συμφωνίες τραπεζών με ιδιώτες που «έκλεισαν» το 2025 τώρα υλοποιούνται. Δηλαδή, όσοι έχουν ήδη εγκριθεί για δάνειο ή έχουν ξεκινήσει διαδικασίες αγοράς κατοικίας, κατά κανόνα θα προχωρήσουν κανονικά. Αυτό σημαίνει ότι η αγορά δεν πρόκειται να «στεγνώσει» άμεσα.

Ένα ακόμη σημαντικό «μαξιλάρι» προέρχεται από τα έσοδα των τραπεζών για το 2026 τα οποία και στηρίζονται σε μεγάλο βαθμό στην ισχυρή πιστωτική επέκταση του 2025, που έφτασε περίπου τα 17 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια, ακόμη κι αν κοπούν ταχύτητες φέτος, ένα μέρος των κερδών έχει ήδη «κλειδώσει».

Οι κίνδυνοι

Ωστόσο, το τραπεζικό περιβάλλον δεν είναι χωρίς κινδύνους. Η άνοδος των τιμών της ενέργειας και η γενικότερη αβεβαιότητα μπορεί να οδηγήσουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε πιο συγκρατημένες αποφάσεις με κύρια χρακτηριστικά και επιλογές λιγότερες νέες επενδύσεις, λιγότερα νέα δάνεια και φυσικά μεγαλύτερη προσοχή στα έξοδα.

Την ίδια στιγμή, το 2026 είναι χρονιά-ορόσημο για το Ταμείο Ανάκαμψης. Τα έργα και οι επενδύσεις θα πρέπει να έχουν προχωρήσει γρήγορα, καθώς υπάρχουν αυστηρά χρονοδιαγράμματα. Οι επιχειρήσεις πρέπει να υπογράψουν συμβάσεις με τις τράπεζες μέχρι το καλοκαίρι, διαφορετικά κινδυνεύουν να χάσουν τη χρηματοδότηση.

Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι το χρονοδιάγραμμα του Ταμείου έγινε πιο «σφιχτό». Αυτό σημαίνει ότι μόνο τα απολύτως ώριμα επενδυτικά σχέδια θα προλάβουν να πάρουν χρηματοδότηση. Πολλά άλλα έργα, αν και βρίσκονταν κοντά στην τελική έγκριση, κινδυνεύουν να μείνουν εκτός.

Σύμφωνα με τραπεζικές πηγές, δάνεια ύψους 1,5 έως 2 δισ. ευρώ βρίσκονται πλέον στον «αέρα». Δηλαδή, μπορεί να μην προχωρήσουν τελικά, ειδικά αν η αβεβαιότητα συνεχιστεί.

Και πάλι όμως σε αυτή την περίπτωση για τους ιδιώτες πελάτες των τραπεζών δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας. Τα δάνεια που έχουν ήδη εγκριθεί προχωρούν κανονικά και η αγορά συνεχίζει να κινείται. Ωστόσο, όσοι σκέφτονται να προχωρήσουν σε νέα χρηματοδότηση θα πρέπει να κινηθούν πιο γρήγορα και πιο προσεκτικά, καθώς οι συνθήκες μπορεί να αλλάξουν.

Για τις επιχειρήσεις όμως όποιος έχει ώριμο επενδυτικό σχέδιο, πρέπει να το «τρέξει» άμεσα για να προλάβει τις προθεσμίες και να εξασφαλίσει χρηματοδότηση.

Συνολικά, οι τράπεζες μπαίνουν στο 2026 με ισχυρή βάση, αλλά και με αυξημένη επιφυλακή. Τα «μαξιλάρια» υπάρχουν και στηρίζουν την αγορά, όμως αν η κρίση παραταθεί, οι ισορροπίες μπορεί να αλλάξουν γρήγορα.