Τσίπουρα, ούζα και ελληνικά ποτά: Κερδίζουν έδαφος, εντός κι εκτός

Το 2024 αποτέλεσε χρονιά επιστροφής στην ανάπτυξη για την ελληνική ποτοποιία και αποσταγματοποιία. Ωστόσο, η ανάκαμψη αυτή δεν ήρθε σε ουδέτερο περιβάλλον. Αντιθέτως, καταγράφηκε μέσα σε ένα πλαίσιο έντονων οικονομικών πιέσεων, αυξημένου κόστους παραγωγής, μεταβαλλόμενων καταναλωτικών προτύπων και γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με βάση όσα αναφέρει σε ανακοίνωσή του, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Παραγωγών Αποσταγμάτων Αλκοολούχων Ποτών (ΣΕΑΟΠ)

Παρά τις δυσκολίες, όπως αναφέρει ο Σύνδεσμος, η συνολική παραγωγή ανήλθε σε 21,4 εκατ. λίτρα καθαρής αλκοόλης, σημειώνοντας αύξηση +3,2% σε σχέση με το 2023. Την ίδια ώρα, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά +3%, ενώ η εγχώρια κατανάλωση ενισχύθηκε κατά +2%, καθώς διαφαίνεται μια στροφή σε εγχωρίως παραγόμενα ποτά, όπως π.χ. το τσίπουρο και το ούζο. Όπως αναφέρεται, τα στοιχεία αυτά αποτυπώνουν ανάκαμψη — αλλά και την ανάγκη διαρκούς προσαρμογής των επιχειρήσεων σε ένα απαιτητικό περιβάλλον.

Δομικές προκλήσεις του κλάδου

Ειδικότερα, η ελληνική ποτοποιία-αποσταγματοποιία, με περίπου 300 μονάδες παραγωγής — κυρίως μικρού και μεσαίου μεγέθους, οικογενειακού χαρακτήρα — δραστηριοποιείται σε ένα πλαίσιο αυξημένων επιβαρύνσεων. Πιο συγκεκριμένα, πέντε παράγοντες όπως:

• το υψηλό ενεργειακό κόστος,
• οι πληθωριστικές πιέσεις σε πρώτες ύλες και μεταφορές,
• το αυξημένο διοικητικό και γραφειοκρατικό βάρος,
• η φορολογική επιβάρυνση μέσω του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ),
• ο πολλαπλασιασμός ρυθμιστικών υποχρεώσεων,

επιφέρουν σημαντικές δυσκολίες. Οι παράγοντες αυτοί επηρεάζουν άμεσα την ανταγωνιστικότητα, ιδιαίτερα για τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις της περιφέρειας, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά του κλάδου.

Παραγωγή: Ανάκαμψη με αυξημένο κόστος

Ωστόσο ο κλάδος μετά την πίεση που δέχτηκε τα χρόνια της κρίσης ακόμη αντέχει έχοντας ισχυρή περιφερειακή διάσταση. Έτσι, μετά τη μικρή πτώση του 2023 (-2,3%), η παραγωγή επανήλθε σε θετική τροχιά το 2024. Σε ορίζοντα δεκαετίας (2015–2024), η συνολική αύξηση φτάνει το +20,1%.

Οπως αναφέρει ο ΣΕΑΟΠ, η αύξηση αυτή επιτεύχθηκε παρά

• την άνοδο του κόστους ενέργειας,
• τις αυξημένες τιμές πρώτων υλών,
• τη μεταβλητότητα της ζήτησης.

Μάλιστα, με βάση το ΣΕΑΟΠ, το γεγονός ότι πάνω από το 70% της παραγωγής αφορά προϊόντα με Γεωγραφική Ένδειξη ενισχύει την προστιθέμενη αξία, αλλά απαιτεί και αυστηρή συμμόρφωση με ποιοτικά και κανονιστικά πρότυπα.

Εγχώρια αγορά: Ανθεκτικότητα με εμφανείς πιέσεις

Αναλυτικά, η κατανάλωση εγχωρίως παραγομένων ποτών ανήλθε σε 7,3 εκατ. λίτρα καθαρής αλκοόλης (+2%). Σε βάθος δεκαετίας, η αύξηση φτάνει το +25,8%.

Ωστόσο, η εικόνα της αγοράς δεν είναι ανέφελη, με βάση τον ΣΕΑΟΠ καθώς, το αυξημένο κόστος καθιστά τα προϊόντα λιγότερο προσιτά στον μέσο καταναλωτή. Επίσης, παρατηρείται στροφή προς μη αλκοολούχα ή χαμηλόβαθμα προϊόντα, ενώ οι νεότερες γενιές (ιδίως η Γενιά Ζ) δηλώνουν πρόθεση μείωσης κατανάλωσης αλκοόλ. Όπως αναφέρεει ο ΣΕΑΟΠ. ξ κοινωνική ζωή μεταβάλλεται, με μεγαλύτερη έμφαση στην ψηφιακή αλληλεπίδραση

Σε αυτό το περιβάλλον, με βάση τον ΣΕΑΟΠ. οι επιχειρήσεις απαντούν με καινοτομία, νέα προϊόντα, διαφοροποίηση χαρτοφυλακίου και ενίσχυση marketing, όμως η εγχώρια ζήτηση παραμένει ευάλωτη σε εισοδηματικές και πληθωριστικές πιέσεις.

Εξαγωγές: Δυναμική με διεθνείς αβεβαιότητες

Την ίδια ώρα, η εξαγωγική δραστηριότητα αυξήθηκε κατά +3%, φτάνοντας τα 13,9 εκατ. λίτρα αλκοόλης. Η αξία των εξαγωγών, σύμφωνα με στοιχεία της EUROSTAT, ξεπέρασε για δεύτερη συνεχή χρονιά τα 100 εκατ. ευρώ (114,5 εκατ. €).

Σε βάθος δεκαετίας, οι εξαγωγές αυξήθηκαν κατά +16,6%, με τον δείκτη εξωστρέφειας να παραμένει στο υψηλό 65%. Περίπου το 78% των εξαγόμενων προϊόντων αφορά ποτά με Γεωγραφική Ένδειξη, στοιχείο που ενισχύει τη διεθνή ταυτότητα του ελληνικού αποστάγματος.

Πάντως, όπως τονίζεται, παρά τη θετική εικόνα, οι εξαγωγές λειτουργούν σε περιβάλλον, γεωπολιτικών εντάσεων, μεταβλητότητας συναλλαγματικών ισοτιμιών, αστάθειας εφοδιαστικών αλυσίδων, ενισχυμένου διεθνούς ανταγωνισμού

Θεσμικές και στρατηγικές εκκρεμότητες

Στο πλαίσιο αυτό, ο κλάδος υπογραμμίζει την ανάγκη εκσυγχρονισμού του νομοθετικού πλαισίου, μείωσης γραφειοκρατίας και διοικητικών επιβαρύνσεων, προσαρμογής του ΕΦΚ στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και υλοποίησης εθνικού προγράμματος προβολής ελληνικών αποσταγμάτων.

Χωρίς θεσμική υποστήριξη, η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας ενδέχεται να καταστεί δυσκολότερη τα επόμενα χρόνια αναφέει ο κλάδος. Έτσι, με βάση όσα τονίζει, μάλιστα, ο Πρόεδρος του ΣΕΑΟΠ κ. Μαυράκης:

«Η ελληνική ποτοποιία και αποσταγματοποιία βρίσκεται σε ένα περιβάλλον όπου οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις συνυπάρχουν. Το 2025 έκλεισε και ακόμη αναμένεται η ολοκλήρωση του εκσυγχρονισμού του θεσμικού πλαισίου και η λήψη μέτρων που θα στηρίξουν την εξωστρέφεια και τη βιωσιμότητα του κλάδου, ώστε οι επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις προκλήσεις του μέλλοντος.

Ωστόσο, το 2024 αποτέλεσε χρονιά ανάκαμψης και ενίσχυσης της παραγωγής και των εξαγωγών της ελληνικής ποτοποιίας. Παρά τις συνεχείς πιέσεις στο κόστος παραγωγής, τον υψηλό πληθωρισμό και τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις, η ελληνική παραγωγή για άλλη μια χρονιά , απέδειξε την ανθεκτικότητά της».