Γιατί η Ελλάδα μένει μακριά από τα Στενά του Ορμούζ

Σε σύμπλευση με τους εταίρους της ΕΕ, η Ελλάδα λέει “όχι”  σε αποστολή πολεμικών πλοίων στα στενά του Ορμούζ και σε εμπλοκή στον πόλεμο κατά του Ιράν. 

Κάτι που απαίτησε ευθαρσώς ο Ντόναλντ Τραμπ από χώρες παραδοσιακά συμμάχους των ΗΠΑ, ακόμη και από γεωπολιτικούς αντιπάλους, όπως η Κίνα. Αν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ δεν είχε ενημερώσει βέβαια το ΝΑΤΟ ή τον ΟΗΕ πριν επιτεθεί μαζί με το Ισραήλ στο Ιράν.

Επίθεση, η οποία όχι μόνο δεν είχε τα γρήγορα αποτελέσματα αλλαγής καθεστώτος στην Τεχεράνη που ήλπιζε η Ουάσινγκτον, αλλά φέρνει και τις ΗΠΑ και βέβαια όλο τον πλανήτη αντιμέτωπες με τον κίνδυνο μίας άνευ προηγούμενου οικονομικής κρίσης.

Η Ευρώπη μοιάζει – προς το παρόν τουλάχιστον- να σηκώνει κάπως ανάστημα απέναντι στον Τραμπ. Και όχι μόνο ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, που εξαρχής είχε αντιταχθεί στα σχέδια των ΗΠΑ. Αλλά και ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μέρτς. Ακόμη και ο Βρετανός πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, παρότι το Ηνωμένο Βασίλειο ακολουθούσε πάντα πρόθυμα τις ΗΠΑ σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μέση Ανατολή.

Ενώ παρότι ο Γάλλος πρόεδρος, Εμμανουέλ Μακρόν, είχε κάνει λόγο από την Κύπρο μία εβδομάδα πριν για μία ευρωπαϊκή αποστολή στα στενά του Ορμούζ για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, τήρησε χθες στάση σιωπής. Σημειωτέον δε ότι προηγουμένως μαζί με την Ιταλία είχε ξεκινήσει επαφές με το Ιράν με στόχο μία συμφωνία ελεύθερης διέλευσης από τα στενά του Ορμούζ.

Έτσι την ώρα που ο Τραμπ με “επική οργή” απειλεί ουσιαστικά με αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, το Ιράν καλεί τις υπόλοιπες χώρες της Δύσης και όχι μόνο σε συνεννόηση για τη διέλευση από τα στενά του Ορμούζ. Και εάν συμβεί αυτό, θα πρόκειται για νομιμοποίηση του καθεστώτος της Τεχεράνης και μεγάλη διπλωματική ήττα των ΗΠΑ.

Άλλο Κύπρος, άλλο στενά του Ορμούζ

Αλλά ο βασικός λόγος που η Ελλάδα και συνολικά η ΕΕ δεν δείχνει καμία διάθεση να συρθεί πίσω από τις ΗΠΑ σε μία επιχείρηση στα στενά του Ορμούζ, είναι πως ενέχει ιδιαίτερα υψηλό κίνδυνο και δεν μπορεί να αιτιολογηθεί πολιτικά στην ελληνική και ευρωπαϊκή κοινή γνώμη. Πολλώ δε μάλλον, εφόσον δεν είναι υπό την αιγίδα του ΟΗΕ ή στα πλαίσια του ΝΑΤΟ.

Και το γεγονός ότι ο Τραμπ εισπράττει αρνήσεις από όλους τους συμμάχους και διεθνείς παίκτες, αλλά και ότι υπάρχει μία ομοθυμία στην ΕΕ για το θέμα συμμετοχής σε επιχείρηση στα στενά του Ορμούζ, προσφέρει την ιδανική δικαιολογία και κάλυψη στη χώρα μας, που δεν θέλει βέβαια ούτε να εξοργίσει το Λευκό Οίκο.

Η χώρα μας είχε συμμετάσχει το 2003 με πλοία στην ΝΑΤΟϊκή αποστολή στον Περσικό Κόλπο κατά του Ιράκ. Όμως πρώτον, ήταν μία ΝΑΤΟϊκή αποστολή και δεύτερον το Ιράκ δεν είχε ούτε την ίδια στρατηγική επιθέσεων κατά πάντων στην περιοχή, ούτε την ίδια επιχειρησιακή δυνατότητα.

Το Ιράν διαθέτει βαλλιστικούς πυραύλους κοντά στις ακτές του Κόλπου και τη δυνατότητα να κλείσει με θαλάσσιες νάρκες τα στενά του Ορμούζ. Ο βαθμός επικινδυνότητας επομένως για τα στελέχη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων που θα συμμετείχαν σε μία επιχείρηση στα στενά του Ορμούζ είναι ιδιαίτερα υψηλός. Και κανείς στην κυβέρνηση δεν θα ήθελε να πάρει την ευθύνη για τις ζωές Ελλήνων αξιωματικών. 

Είναι άλλωστε διαφορετικό να στέλνει η χώρα μας τις φρεγάτες “Κίμων” και “Ψαρά” στην Κύπρο, κάτι που προκάλεσε “πατριωτική υπερηφάνεια” στο κοινό της Νέας Δημοκρατίας, από μία αποστολή υψηλού κινδύνου στα στενά του Ορμούζ για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας.

Τα ξεκάθαρα μηνύματα της Αθήνας και η απόφαση της ΕΕ

Για αυτό χθες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, ήταν κάθετος στο briefing. “Δεν υπάρχει ζήτημα εμπλοκής της χώρας μας σε επιχείρηση στα Στενά του Ορμούζ”, ξεκαθάρισε ερωτηθείς για το ενδεχόμενο επέκτασης της επιχείρησης “Ασπίδες” στα στενά του Ορμούζ.

“Σε καμία περίπτωση δεν έχουμε πρόθεση να εμπλακούμε στον πόλεμο”, δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Τόνισε μάλιστα ότι αυτή η απόφαση δεν αλλάζει, ανεξαρτήτως των συνθηκών.

“Δεν είναι στην πρόθεση της Ελλάδας να εμπλακεί στον πόλεμο”, διαμηνύε εν τω μεταξύ φτάνοντας στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ στις Βρυξέλλες, ο υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης. Κάλεσε δε το Ιράν να σεβαστεί τους κανόνες του διεθνούς δικαίου της θάλασσας.

Οι υπουργοί Εξωτερικών της ΕΕ εξέφρασαν στη συνέχεια «σαφή επιθυμία» να ενισχυθεί η ευρωπαϊκή ναυτική αποστολή EUNAVFOR ASPIDES στην Ερυθρά Θάλασσα, χωρίς ωστόσο να υπάρχει προς το παρόν διάθεση για επέκταση της εντολής της στα στενά του Ορμούζ.

«Στις συζητήσεις μας υπήρξε σαφής επιθυμία να ενισχυθεί αυτή η επιχείρηση (ΑΣΠΙΔΕΣ), αλλά προς το παρόν δεν υπήρχε καμία διάθεση για αλλαγή της εντολής της», ανέφερε ειδικότερα η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ, Κάγια Κάλας, λίγο μετά το πέρας του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων. Παραδέχθηκε βέβαια εμμέσως πλην σαφώς ότι συζητήθηκε και αυτό το ενδεχόμενο, κάνοντας λόγο για χαρτογράφηση των πιθανών επιλογών. Αλλά υπογράμμισε ότι τα κράτη-μέλη της ΕΕ εμφανίζονται απρόθυμα να εμπλακούν ενεργά σε μια στρατιωτική σύγκρουση.

«Αυτός δεν είναι πόλεμος της Ευρώπης. Κανείς δεν θέλει να εμπλακεί ενεργά σε αυτόν τον πόλεμο. Όλοι οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν μια διπλωματική λύση», δήλωσε μάλιστα η κ. Κάλλας.

Ο Μερτς έπαθε… Σάντσεθ

Αίσθηση είχαν προκαλέσει νωρίτερα τα αιχμηρά μηνύματα του κ.Μερτς στις ΗΠΑ, ο οποίος δήλωσε ότι «δεν τίθεται θέμα» συμμετοχής της Γερμανίας σε επιχείρηση στα στενά του Ορμούζ. Ο Γερμανός καγκελάριος μάλιστα προειδοποίησε ότι μια αλλαγή καθεστώτος μέσω βομβαρδισμών «πιθανότατα δεν θα επιτύχει». Έκρουσε δε τον κώδωνα του κινδύνου για διολίσθηση της Μέσης Ανατολής  σε έναν επ’ αόριστον πόλεμο με απροσδιόριστους στόχους.

Ξεκαθάρισε άλλωστε ότι για τη συμμετοχή της Γερμανίας σε μία πολυεθνική αποστολή στα στενά του Ορμούζ θα απαιτείτο εντολή του ΟΗΕ και της ΕΕ. Ενώ διαμήνυσε στον Τραμπ ότι: “Από την πρώτη στιγμή ήταν σαφές ότι αυτός ο πόλεμος δεν αφορά το ΝΑΤΟ. Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ δεν διαβουλεύθηκαν μαζί μας πριν από τον πόλεμο”. 

Σημειωτέον ότι σήμερα ο κ.Γεραπετρίτης θα βρίσκεται στο Βερολίνο, όπου θα συναντηθεί με τον Γερμανό ομόλογο του, Γιόχαν Βάντεφουλ. Εν τω μεταξύ ο υπουργός Άμυνας, Νίκος Δένδιας, έχει σήμερα συνάντηση στο Λονδίνο με τον Βρετανό ομόλογο του Τζον Χίλι.