Γιατί ο Μητσοτάκης πάει στην Τουρκία παρά όλους τους αρνητικούς οιωνούς

Ο κύβος ερρίφθη για την επόμενη συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν: Μετά από πολλές αναβολές το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας Ελλάδας- Τουρκίας θα πραγματοποιηθεί τελικά την Τετάρτη 11 Φεβρουαρίου.

Η ανακοίνωση όμως συνέπεσε με την επίθεση του τουρκικού υπουργείου Άμυνας κατά του πρωθυπουργού για τις πρόσφατες δηλώσεις του όσον αφορά στο δικαίωμα της χώρας μας να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα στα 12 ναυτικά μίλια.

Το ΑΣΣ Ελλάδας- Τουρκίας και η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν ανακοινώθηκαν επίσης στον απόηχο της πρωτοφανούς NAVTEX με την οποία η Άγκυρα δηλώνει ότι δεσμεύει επ’ αόριστον το μισό Αιγαίο. Αλλά και μετά από σειρά δηλώσεων και κινήσεων, με τις οποίες η Τουρκία έχει δείξει ότι επιμένει στις αναθεωρητικές της θέσεις και προσπαθεί να βάλει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων “γκρίζες ζώνες” και αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου.

Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρώην πρωθυπουργός, Κώστας Καραμανλής, απηύθυνε αυστηρές συστάσεις στην κυβέρνηση να αποφεύγει “επαμφοτερίζοντα μηνύματα που μπορεί να εκλαμβάνονται ως υποχωρητικότητα”. Ενώ ο πρώην πρωθυπουργός, Αντώνης Σαμαράς, χαρακτήρισε μία συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν “μεγάλο λάθος” κάτω από αυτές τις συνθήκες.

Η κυβέρνηση απάντησε εμμέσως δια του γραμματέα Διεθνών Σχέσεων της Νέας Δημοκρατίας Τάσου Χατζηβασιλείου ότι και ο κ.Σαμαράς ως πρωθυπουργός είχε μεταβεί στην Τουρκία για Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, ενώ τότε τα τουρκικά μαχητικά παραβίαζαν καθημερινά την κυριαρχία της χώρας.

Η πρώτη συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν μετά από 1,5 χρόνο

Πρόκειται για την πρώτη συνάντηση του πρωθυπουργού με τον πρόεδρο της Τουρκίας ύστερα από ενάμιση χρόνο. Τελευταία φορά είχαν συναντηθεί το Σεπτέμβριο του 2024 στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη και ενώ από τον Ιούλιο του 2024 τα “ήρεμα νερά” είχαν διαταραχθεί μετά τη παρενόχληση του ιταλικού ερευνητικού σκάφους levoli Relume από πέντε τουρκικά πολεμικά πλοία ενώ διεξήγαγε έρευνες για τον ποντισμό καλωδίου ανοιχτά της Κάσου.

Έκτοτε το ΑΣΣ Ελλάδας- Τουρκίας και άρα η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν πήγαινε από αναβολή σε αναβολή, με την Αθήνα να αποφεύγει τη διεξαγωγή του, ενώ η Άγκυρα φαινόταν να πιέζει για να κλειδώσει μία ημερομηνία. Γιατί όμως θα μεταβεί τώρα ο πρωθυπουργός στην Άγκυρα;

“Η Ελλάδα προσέρχεται με πίστη και αυτοπεποίθηση στον διάλογο, πάντοτε λαμβάνοντας υπόψη το Διεθνές Δίκαιο και χωρίς καμία απολύτως διάθεση υποχώρησης”, έλεγαν πάντως κυβερνητικές πηγές και τόνιζαν για μια ακόμη φορά ότι: “Με την Τουρκία έχουμε μια και μόνη διαφορά τον καθορισμό ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας και ουδέποτε θα βάλουμε στο τραπέζι ζητήματα κυριαρχίας και κόκκινων γραμμών.” 

Οι ίδιες πηγές έλεγαν ότι παρόλο που δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή σύγκλιση για την εκκίνηση της συζήτησης για τη διευθέτηση της μοναδικής διαφοράς μας που μπορεί να αχθεί ενώπιον διεθνούς δικαιοδοσίας, δηλαδή της οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας και ΑΟΖ στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, η Αθήνα προσβλέπει σε μια εποικοδομητική συζήτηση και στη διατήρηση του κλίματος ηρεμίας στις διμερείς σχέσεις. 

Εξάλλου, επικαλούνταν ότι το κλίμα αυτό έχει οδηγήσει σε σημαντικά κεκτημένα τα τελευταία δυόμισυ χρόνια, όπως τη μείωση της παραβατικότητας στον αέρα, την καλύτερη συνεργασία με την Τουρκία στο Μεταναστευτικό και τη συνολική μείωση των ροών, τη διευκόλυνση της χορήγησης βίζας σύντομης διάρκειας για τους Τούρκους πολίτες και τις οικογένειές τους σε 12 νησιά του Αιγαίου, την εμβάθυνση του διμερούς εμπορίου.

“Δεν διακρίνω σημαντικούς κινδύνους κλιμάκωσης”

Εκτιμούσαν δε ότι η συνάντηση Μητσοτάκη- Ερντογάν αναμένεται να υπογραμμίσει την αναγκαιότητα των ανοικτών διαύλων για την αποφυγή κρίσεων και την αποκλιμάκωση εντάσεων.

Ενώ ερωτηθείς σχετικά με την τελευταία πρωτοφανή NAVTEX της Τουρκίας ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, δήλωσε ότι κρατά από την ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΘΑ τη φράση για σεβασμό στο διεθνές δίκαιο. Επισήμανε όμως τις αντιφάσεις από την άλλη πλευρά. “Δεν μπορεί να μιλά κανείς για διεθνές δίκαιο και ταυτόχρονα για γαλάζια πατρίδα και γκρίζες ζώνες”, τόνισε ο κ.Μαρινάκης.

Ο ίδιος ο κ.Μητσοτάκης, σε συνέντευξη του στο περιοδικό “Foreign Policy” χθες δήλωσε: “Δεν διακρίνω σημαντικούς κινδύνους κλιμάκωσης” με την Τουρκία. Υπενθυμισε ότι πριν από τέσσερα ή πέντε χρόνια, η κατάσταση ήταν σαφώς πιο σύνθετη από ό,τι είναι σήμερα. Και προσθεσε με νόημα:

“Θεωρώ ότι και οι δύο είμαστε έμπειροι ηγέτες, αναφέρομαι στον εαυτό μου και στον Πρόεδρο Ερντογάν. Αναγνωρίζουμε ότι στην ευρύτερη περιοχή μας ήδη υπάρχουν αρκετά προβλήματα· δεν υπάρχει λόγος να προσθέσουμε βαθμούς πολυπλοκότητας.” 

Γιατί πηγαίνει τώρα στην Άγκυρα ο Μητσοτάκης

Ο λόγος όμως για τον οποίο ο πρωθυπουργός μετά τις απανωτές αναβολές πηγαίνει τώρα στην Άγκυρα φαίνεται ότι κρύβεται σε μία φράση από την προηγούμενη συνέντευξη του την περασμένη Δευτέρα στον ΣΚΑΪ.

Ειδικότερα καταρχάς δήλωσε ότι δεν συμμερίζεται τις ανησυχίες για παρέμβαση του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στα ελληνοτουρκικά, λόγω της προσωπικής του σχέσης με τον Ερντογάν. Και επισήμανε με νόημα αναφερόμενος στην επόμενη συνάντηση του με Ερντογάν: “Δεν θεωρώ ότι χρειαζόμαστε επιδιαιτητές ή μεσολαβητές για να συζητήσουμε”.

Σε αντίστοιχο μήκος κύματος, κυβερνητικά στελέχη έλεγαν χθες, μετά την ανακοίνωση της ημερομηνίας συνάντησης Μητσοτάκη- Ερντογάν ότι: “Αθήνα και Άγκυρα συμμερίζονται την άποψη ότι τα ζητήματα που αφορούν τις δύο χώρες θα πρέπει να συζητούνται σε διμερές επίπεδο και ότι η βελτίωση του κλίματος στις διμερείς σχέσεις είναι προς όφελος της σταθερότητας στην ευρύτερη περιοχή”. 

Με άλλα λόγια, ο κ.Μητσοτάκης πηγαίνει στην Άγκυρα για να μην κληθεί να πάει σε ένα τραπέζι διαπραγματεύσεων με διαιτητή τις ΗΠΑ και στόχο τη “μοιρασιά” στο Αιγαίο. Ένα σχέδιο που είχε περιγράψει ουσιαστικά ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπαράκ. Και το οποίο με δεδομένη την περιφρόνηση Τραμπ στο διεθνές δίκαιο δεν θα ήταν θετικό για την Ελλάδα.

Δεδομένου ότι η χώρα μας – όπως τόνισε και χθες ο κ.Μητσοτάκης- στις περιφερειακές γεωπολιτικές διαφορές της, προβάλλει πάντα τη θεμελιώδη αρχή ότι αυτές μπορούν να επιλυθούν μόνο με βάση το Διεθνές Δίκαιο, και ειδικότερα το Δίκαιο της Θάλασσας.