“Η γυναικοκτονία ξεκινά στη σιωπή” – Οργή και συγκίνηση στην Ευρωβουλή

Συγγενείς θυμάτων των γυναικοκτονιών, που συνεχίζουν να παλεύουν για τη νομική αναγνώριση του όρου και ξεπερνούν τον προσωπικό τους Γολγοθά ζητώντας δικαιοσύνη, μίλησαν στο Ευρωκοινοβούλιο και συγκεκριμένα στην εκδήλωση “Γυναικοκτονίες: 8+1 Ιστορίες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο”, που διοργάνωσε και συντόνισε ο Αντιπρόεδρος της Αριστεράς (The Left) και ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστας Αρβανίτης, σε συνεργασία με τον Μη Κερδοσκοπικό Οργανισμό «Γίνε Άνθρωπος».

Γονείς που έχασαν τις κόρες τους, παιδιά που έχασαν τη μητέρα τους, ζωντανεύουν τη φωνή των νεκρών τους για να σώσουν άλλες γυναίκες και να υπογραμμίσουν την ανάγκη πολιτικής δράσης, πλαισίου κοινωνικής προστασίας και νομική αναγνώριση των γυναικοκτονιών ως διακριτό έγκλημα.

Εκτός από το χέρι που σηκώθηκε και αφαίρεσε τη ζωή των γυναικών, οι συγγενείς επισημαίνουν τη σημασία της κρατικής αδράνειας, τη σιωπή της κοινωνίας αλλά και την πατριαρχική αντίληψη που κρίνει ως “υπερβολή” τον φόβο των γυναικών, ως στοιχεία που συμβάλλουν στις γυναικοκτονίες.

“Η γυναικοκτονία ξεκινά στη σιωπή, στην ανοχή”

Για τη διαδοχική αποτυχία του κράτους – πριν τη δολοφονία, κατά τη διάρκεια και μετά – μίλησαν ο Γιάννης Τοπαλούδης και η Κούλα Αρμουτίδου, γονείς της Ελένης Τοπαλούδη, που δολοφονήθηκε στη Ρόδο και η σορός της πετάχτηκε στη θάλασσα.

Η γυναικοκτονία δεν ξεκινά τη στιγμή του θανάτου. Ξεκινά πολύ νωρίτερα – στη σιωπή, στην ανοχή, τόνισε η Κούλα Αρμουτίδου, που μίλησε για την “αθέατη τραγωδία” που ξεκίνησε για την οικογένεια μετά τη δολοφονία της Ελένης. “Αυτό που έχουμε ονομάσει οικογενειοκτονία. Γιατί όταν δολοφονείται μια γυναίκα, δεν πεθαίνει μόνο εκείνη. Πεθαίνει η οικογένειά της λίγο-λίγο”.

Η μητέρα της Ελένης επισήμανε την τριπλή αδράνεια και αποτυχία του Κράτους: πριν – γιατί δεν έμαθε να βλέπει τη βία ως προειδοποίηση, κατά – γιατί δεν στάθηκε καθαρά απέναντι στο έγκλημα, και μετά – γιατί εγκατέλειψε τις οικογένειες. “Αν δεν αλλάξει ριζικά ο τρόπος που το κράτος και η Ευρώπη αντιμετωπίζουν τη βία κατά των γυναικών – πριν, κατά τη διάρκεια και μετά – τότε θα συνεχίσουμε να μετράμε όχι μόνο δολοφονημένες γυναίκες, αλλά και οικογένειες που δεν έμαθαν ποτέ πώς να ξαναζούν”.

«Τα τελευταία λόγια της Ελένης μας πριν την πετάξουν στη θάλασσα ήταν “θα σας βρει ο πατέρας μου”», είπε ο Γιάννης Τοπαλούδης, πατέρας της Ελένης, και ζήτησε την καθιέρωση του όρου “γυναικοκτονία”, όχι για διαφορετική ποινή, αλλά για ηθική, κοινωνική και πολιτική αναγνώριση των εγκλημάτων κατά γυναικών λόγω φύλου, καθώς και την καθιέρωση του όρου “οικογενειοκτονία”. Τονίζοντας ότι η οικογένειά βιώνει καθημερινή ψυχική δολοφονία μέσα στις δικαστικές αίθουσες, επισήμανε ότι χρειάζεται πραγματικά ανεξάρτητη δικαιοσύνη, όχι δικαιοσύνη της πολιτικής και των πολιτικών. “Κάθε 10 λεπτά δολοφονείται μια γυναίκα και πρέπει να δράσουμε άμεσα” τόνισε.

“Όταν περιμένουμε από τις γυναίκες να φτάσουν στο σημείο της καταγγελίας για να τις πιστέψουμε, πολλές δεν προλαβαίνουν. Η Γαρυφαλλιά δεν πρόλαβε”, τόνισε η Αλεξάνδρα Μάκου, μητέρα της Γαρυφαλλιάς Ψαρράκου, που δολοφονήθηκε από τον σύντροφό της ενώ έκανε διακοπές στη Φολέγανδρο. “Όπως αναγνωρίζουμε τα εγκλήματα με ρατσιστικό κίνητρο, έτσι πρέπει να ονομάζουμε και τα εγκλήματα λόγω φύλου, για να μπορούμε να τα δούμε, να τα καταγράψουμε και να τα προλάβουμε”, πρόσθεσε, ζητώντας τη θεσμική αναγνώριση της γυναικοκτονίας και κοινό ευρωπαϊκό πλαίσιο πρόληψης, καταγραφής και ευθύνης.

“Ο χωρισμός δεν είναι προστασία· είναι η περίοδος υψηλότερου κινδύνου για τις γυναίκες, κι όμως κανένας μηχανισμός δεν ενεργοποιείται για να τις προστατεύσει”, είπε η Ελένη Κρεμαστιώτη, μητέρα της Ερατούς Μανωλακέλλη, που δολοφονήθηκε από τον πρώην σύζυγό της, ενώ είχε προσπαθήσει να φύγει αναζητώντας προστασία. Ζήτησε ευρωπαϊκές πολιτικές που να αφαιρούν όπλα όταν υπάρχει ρήξη και απειλή και που να προστατεύουν τα παιδιά των δολοφονημένων γυναικών. “Κανείς γονιός δεν πρέπει να ζει με το φόβο ότι η κόρη ή η γυναίκα του θα σκοτωθεί επειδή πήρε την απόφαση να φύγει από έναν βίαιο σύντροφο”, τόνισε.

“Η Πολυξένη δεν δολοφονήθηκε μόνο από έναν άντρα. Δολοφονήθηκε από ένα σύστημα που του έδωσε όπλο, δεν τον αφαίρεσε από την υπηρεσία, δεν τον αξιολόγησε ως επικίνδυνο, δεν προστάτευσε τη γυναίκα του. Και μετά τη δολοφονία της, άφησε πίσω δύο παιδιά”, τόνισε η Αγγελική Μπέρδου, μητέρα της Πολυξένης Μπέρδου, που δολοφονήθηκε από τον σύντροφό της μέσα στο σπίτι της. Ζήτησε να θεσπιστεί ευρωπαϊκό πλαίσιο υποχρεωτικής αφαίρεσης όπλων από ένστολους όταν υπάρχουν ενδείξεις ενδοοικογενειακής βίας, απειλών ή σοβαρών συγκρούσεων. Να υπάρξει ανεξάρτητος μηχανισμός ελέγχου και καταγγελιών για ένστολους, ώστε η βία να μη θάβεται μέσα στην ιεραρχία. Να καθιερωθεί υποχρεωτική ψυχοκοινωνική αξιολόγηση όσων φέρουν όπλο στο πλαίσιο της υπηρεσίας τους — ουσιαστική και επαναλαμβανόμενη. Επίσης, τόνισε την ανάγκη να αναγνωριστούν τα παιδιά των θυμάτων γυναικοκτονίας ως θύματα κρατικής αποτυχίας, με μακροχρόνια ψυχολογική και οικονομική στήριξη.

Η Ρόζα Φωτιάδου, μητέρα της Σοφίας Σαββίδου, που δολοφονήθηκε επειδή βρισκόταν με την Πολυξένη Μπέρδου την ώρα της γυναικοκτονίας, τόνισε πως «όταν η έμφυλη βία αντιμετωπίζεται ως ιδιωτική υπόθεση, όταν λέμε “είναι θέμα του ζευγαριού”, τότε εκθέτουμε ολόκληρη την κοινωνία σε κίνδυνο». Επισήμανε ότι η έμφυλη βία δεν είναι μόνο ζήτημα δικαιωμάτων· είναι ζήτημα δημόσιας ασφάλειας και ζήτησε να αντιμετωπίζεται ως δυνητικός κίνδυνος για τρίτους, όχι μόνο για το άμεσο θύμα. Ζήτησε μηχανισμούς έγκαιρης απομάκρυνσης και αφοπλισμού επικίνδυνων προσώπων, πριν η βία ξεφύγει από τον “ιδιωτικό” χώρο, και να στηριχθούν τα παιδιά των δολοφονημένων γυναικών ως θύματα έμφυλης βίας με ουσιαστική και μακροχρόνια φροντίδα.

“Η γυναικοκτονία της κόρης μου δεν ήταν αποτέλεσμα τύχης. Ήταν αποτέλεσμα αδράνειας”, είπε η Κατερίνα Κώτη, μητέρα της Ντόρας Ζαχαριά, που δολοφονήθηκε από τον πρώην σύντροφό της λίγες μέρες μετά τον χωρισμό τοτς, τονίζοντας ότι πρέπει να σταματήσει η αντιμετώπιση του φόβου των γυναικών ως υπερβολή. “Ο φόβος της κόρης μου ήταν βάσιμος. Απλώς δεν τον άκουσε κανείς”. Ζήτησε να αναγνωριστεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο το stalking και η ψηφιακή παρακολούθηση ως σοβαροί δείκτες επικινδυνότητας, να θεσπιστούν υποχρεωτικά πρωτόκολλα αντίδρασης όταν μια γυναίκα καταγγέλλει ψηφιακή παρακολούθηση και να δημιουργηθούν ευρωπαϊκά μητρώα επαναλαμβανόμενης έμφυλης βίας.

Τα παιδιά των γυναικοκτονιών δεν είναι “παράπλευρες απώλειες”. Είναι και αυτά θύματα, δήλωσε η Τζέσικα (Στεφανία) Ντανάι, κόρη της Ενκελέιντα, που δολοφονήθηκε από πρώην σύντροφό της. “Σήμερα βρίσκομαι εδώ όχι μόνο για τη μητέρα μου, αλλά για όλα τα παιδιά που έμειναν πίσω», τόνισε, ζητώντας δράση για την προστασία των θυμάτων έμφυλης βίας. Η μητέρα είχε καταγγείλει τις απειλές που δεχόταν στην αστυνομία. Η προηγούμενη μέρα είχε εκδικαστεί το αυτόφωρο για την υπόθεσή της. «Οι καταγγελίες όταν δεν συνοδεύονται από αξιολόγηση κινδύνου, ενημέρωση του θύματος και άμεση προστασία, δεν αρκούν”, επισήμανε.

Με τη φράση “το περιπολικό δεν είναι ταξί” ξεκίνησε τη μαρτυρία της η Δέσποινα Καλλέα, μητέρα της Κυριακής Γρίβα, που δολοφονήθηκε έξω από το αστυνομικό τμήμα των Αγίων Αναργύρων, ενώ είχε ζητήσει βοήθεια. Το περιπολικό είναι μέσο προστασίας· η κόρη της δολοφονήθηκε παρά το γεγονός ότι ζήτησε βοήθεια και το κράτος ήταν παρόν, αλλά ανίκανο να παρέχει ασφάλεια. Η υπόθεση της Κυριακής Γρίβα “αποκαλύπτει ένα κενό αντίληψης: ότι η έμφυλη βία δεν αντιμετωπίζεται ως άμεση απειλή ζωής. Αντιμετωπίζεται ως ενόχληση μέχρι να γίνει έγκλημα. Και τότε είναι αργά”.

Ζήτησε από την Ευρώπη να θεσπίσει δεσμευτικά πρωτόκολλα αξιολόγησης κινδύνου για έμφυλη βία, εκπαίδευση αστυνομικών ώστε να αναγνωρίζουν τον φόβο ως ένδειξη επικείμενης απειλής, και υποχρεωτική παρέμβαση/συνοδεία όταν γυναίκες ζητούν προστασία. “Αν η Ευρώπη θέλει να μιλά για ανθρώπινα δικαιώματα, ας ξεκινήσει από το πιο βασικό: καμία γυναίκα που ζητά προστασία δεν πρέπει να φεύγει μόνη”.

Ο Εμμανουήλ Αθανασίου, ξάδελφος της Έφης Τσιχλάκη, μίλησε για τη δολοφονία της ξαδέλφης του και κυρίως για τη δικαστική μάχη, την οποία χαρακτήρισε ένα από τα μεγαλύτερα δικαστικά σκάνδαλα της χώρας. Αναφέρθηκε σε αίσχος στα δικαστήρια, όπου η οικογένεια κλήθηκε να αποδείξει ότι η Έφη δολοφονήθηκε, καθώς είχαν αποφασίσει σε πρώτο βαθμό ότι αυτοκτόνησε, και στη συνέχεια βρέθηκε αντιμέτωπη με πλήθος απειλών και δολοφονία χαρακτήρα, λόγω των διασυνδέσεων του δράστη με πανίσχυρη οικογένεια της χώρας. Τόνισε ότι η πολιτική και δικαστική εξουσία στέλνουν μήνυμα ατιμωρησίας σε ολόκληρη την Ευρώπη, όταν οι δολοφόνοι, που δεν δείχνουν μεταμέλεια, παραμένουν εκτός φυλακής.

Κώστας Αρβανίτης: Από τις πιο δύσκολες και συναισθηματικά φορτισμένες εκδηλώσεις

“Ήταν μια από τις πιο δύσκολες και συναισθηματικά φορτισμένες εκδηλώσεις που έχουμε οργανώσει στις Βρυξέλλες.

Το σφίξιμο στο στομάχι που μας άφησαν οι 8 + 1 Ιστορίες Γυναικοκτονιών, όπως ακούστηκαν από τις οικογένειες των θυμάτων μέσα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι έντονο. Ταυτόχρονα, όμως, γινόμαστε πιο αποφασιστικοί στη μάχη μας για το αυτονόητο: ο όρος γυναικοκτονία να αναγνωριστεί ως επίσημος νομικός όρος στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Οι συγγενείς και οι ειδικοί, που έριξαν φως στη διαρθρωτική διάσταση του φαινομένου και στις προκλήσεις στην απονομή δικαιοσύνης, ανέλυσαν με εξαιρετικό τρόπο τι πρέπει να κάνουν τα κράτη και η ΕΕ, για να αντιμετωπιστούν η έμφυλη βία και οι γυναικοκτονίες. Παρακολουθήστε τις παρεμβάσεις τους στο link στα σχόλια.

Ευχαριστώ όλους τους συναδέλφους ευρωβουλευτές που μας τίμησαν με την παρουσία τους”.