Καταγγελία Λιάκουλη για απόκρυψη επιστολής της Κομισιόν για την ευλογιά

“Σοβαρά ερωτήματα δημοκρατικής διαφάνειας και πολιτικής ευθύνης γεννά η αποκάλυψη ολόκληρου του περιεχομένου επίσημης επιστολής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την ελληνική κυβέρνηση, η οποία χαρακτηρίζει «αναγκαίο και υποχρεωτικό τον εμβολιασμό» για την ευλογιά και η οποία ουδέποτε γνωστοποιήθηκε επίσημα, ούτε στη Βουλή, ούτε στους κτηνοτρόφους, ούτε στις αρμόδιες Περιφέρειες”, όπως κατήγγειλε η βουλεύτρια Λάρισας και Τομεάρχης Δικαιοσύνης Θεσμών και Διαφάνειας ΠΑΣΟΚ, Ευαγγελία Λιακούλη, η οποία κατέθεσε κατεπείγουσα επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με ανακοίνωση της κ. Λιάκουλη, “στις 6 Οκτωβρίου 2025, ο Επίτροπος Υγείας και Ευζωίας των Ζώων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, κ. Όλιβερ Βάρελι, απέστειλε επιστολή προς τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, με την οποία καθιστά απολύτως σαφές ότι, λόγω της ανεξέλεγκτης επιδημιολογικής κατάστασης στην Ελλάδα, ο εμβολιασμός κατά της ευλογιάς αιγοπροβάτων αποτελεί αναγκαίο και υποχρεωτικό συμπληρωματικό μέτρο βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου.

Στην επιστολή αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβαίνει σε εξαιρετικά βαριές διαπιστώσεις, καθώς: αναγνωρίζει ότι τα έως τότε μέτρα της ελληνικής διοίκησης έχουν αποτύχει, επισημαίνει ότι η νόσος εξαπλώνεται ανεξέλεγκτα επί περισσότερο από έναν χρόνο, καταγράφει τη θανάτωση άνω των 285.000 ζώων (τότε!) σε περισσότερες από 1.100 εστίες και υπογραμμίζει ότι η Ελλάδα αποτελεί αρνητική εξαίρεση σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση”.

“Ιδιαίτερης σημασίας είναι το γεγονός ότι ο Επίτροπος προειδοποιεί ρητά για σοβαρές ευρωπαϊκές κυρώσεις, σε περίπτωση συνέχισης της άρνησης ή της καθυστέρησης εφαρμογής του εμβολιασμού: επέκταση των απαγορεύσεων μετακινήσεων ζώων, διεύρυνση των περιορισμών σε προϊόντα ζωικής προέλευσης, καθώς και ενδεχόμενη παρέμβαση της ΕΕ λόγω κακής διαχείρισης της κρίσης. Παρά τη βαρύτητα των προειδοποιήσεων, η κυβέρνηση, απέκρυψε την επιστολή, συνέστησε Επιστημονική Επιτροπή με καθυστέρηση 1,5 έτους και συνέχισε να εμφανίζεται δημοσίως αρνητική στον εμβολιασμό, καλλιεργώντας σύγχυση, ανασφάλεια και τεράστιες οικονομικές απώλειες στον πρωτογενή τομέα” τονίζει η ανακοίνωση, προσθέτοντας πως,

“Οι κτηνοτρόφοι είδαν τα κοπάδια τους να αφανίζονται, την παραγωγή να καταρρέει και τη χώρα να οδηγείται σε ευρωπαϊκή απομόνωση, εξαιτίας επικίνδυνων πολιτικών επιλογών και διαχειριστικής ανεπάρκειας”.

Με κατεπείγοντα χαρακτήρα, στην Επίκαιρη Ερώτησή της στη Βουλή, η βουλεύτρια Λάρισας του ΠΑΣΟΚ, Ευαγγελία Λιακούλη, ζήτησε ξεκάθαρες απαντήσεις από την κυβέρνηση και δήλωσε τα εξής:

«Καταρχήν ζητώ σήμερα σαφή απάντηση αν η επιστολή που διέρρευσε, όχι μόνο ως πληροφορία, αλλά σε όλο το περιεχόμενό της, με συγκλονιστικά στοιχεία, επιβεβαιώνεται από το αρμόδιο υπουργείο. Αν ναι, είναι μια επιστολή-κόλαφος! Ποιος και γιατί απέκρυψε την επιστολή, ποια μέτρα ελήφθησαν –αν ελήφθησαν– μετά την παραλαβή της για την αναχαίτιση της ευλογιάς, ποιος αναλαμβάνει την πολιτική ευθύνη για τη διαιώνιση της κρίσης και πώς σκοπεύει η κυβέρνηση να αποτρέψει τις ευρωπαϊκές κυρώσεις που ΡΗΤΑ έχουν προαναγγελθεί;

Το πιο φοβερό όλων είναι ότι η επιστολή αναφέρει πως συνεχίζοντας να εξαπλώνεται η ευλογιά, θα υπάρξει ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΣΤΑ ΓΑΛΑΚΤΟΜΙΚΑ ΠΡΟΙΟΝΤΑ! Δηλαδή το επιχείρημα του ΥΠΑΑΤ ότι δεν γίνεται στοχευμένος εμβολιασμός επειδή θα υποστεί τεράστια βλάβη η φέτα, καταρρίπτεται με πάταγο! Τι απαντά η Κυβέρνηση και το αρμόδιο Υπουργείο; Καταθέτω με κετεπείγουσα διαδικασία επίκαιρη ερώτηση στον κ Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και ζητώ άμεσα απαντήσεις. Επιπλέον, θα εγχειρίσω την συγκεκριμένη επιστολή στην Εισαγγελία Λάρισας και στο πλαίσιο της προανάκρισης που ήδη διενεργείται μετά την από 13/08/2025 Αναφορά-Καταγγελία μου , προκειμένου να συσχετιστεί αλλά και υπάρξει άμεση παρέμβαση, με κλήση των κκ Τσιάρα και Βάρχεϊνα τοποθετηθούν στο περιεχόμενό της, για λόγους δημόσιας υγείας και εθνικής τάξης»

Ακολουθεί η επιστολή:

“Αγαπητέ Υπουργέ,

Σε συνέχεια της επιστολής μου της 2ας Σεπτεμβρίου 2025 για τη δυσμενή επιδημιολογική κατάσταση όσον αφορά την ευλογιά των προβάτων και των αιγών (ΕΠΑ) στην Ελλάδα και της συνάντησής μας στις 23 Σεπτεμβρίου 2025 – και σε απάντηση της επιστολήςσαςτης24ης Σεπτεμβρίου – θα ήθελα να επιστήσω την προσοχή σας στις ακόλουθες πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του εμβολιασμού ως μέτρου ελέγχου ενάντια σε αυτήν την νόσο.

Σύμφωνα με την νομοθεσία της ΕΕ, κάθε φορά που επιβεβαιώνεται ΕΠΑ σε μια εγκατάσταση, πρέπει να εφαρμόζεται χωρίς καθυστέρηση μια σειρά υποχρεωτικών μέτρων ελέγχου

(1), δηλαδή η εκρίζωση (θανάτωση και υγειονομική ταφή των μολυσμένων κοπαδιών, «stamping-out»), οι περιορισμοί μετακίνησης, η επιτήρηση, η βιοασφάλεια και η καθιέρωση ζωνών περιορισμού. Αν και αυτά τα μέτρα, αν εφαρμοστούν σωστά, θεωρούνται αποτελεσματικά στις περισσότερες επιδημιολογικές συνθήκες, ο εμβολιασμός κατά της ΕΠΑ, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς

(2), αποτελεί αναγκαίο συμπληρωματικό μέτρο στην τρέχουσα κατάσταση στην Ελλάδα.

Υπάρχουν αδιάσειστες αποδείξεις ότι τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί στην Ελλάδα εδώ και πάνω από έναν χρόνο δεν επαρκούν για να σταματήσουν την εξάπλωση της νόσου-ούτε για να μειώσουν τον αριθμό των ζώων που πρέπει να θανατωθούν λόγω ΕΠΑ. Η επιδημία της ΕΠΑ στην Ελλάδα συνεχίζεται χωρίς διακοπή εδώ και πάνω από έναν χρόνο, με τον αριθμό των νέων εστιών να αυξάνεται από τον Αύγουστο του 2024. Πάνωαπό285.000 πρόβατα και αίγες έχουν σφαγιαστεί σε πάνω από 1.100 εστίες και με περισσότερες από 400 νέες εστίες τους τελευταίους δύο μήνες (βλ. Παράρτημα Ι).

Επιπλέον, η ΕΠΑ συνεχίζει να εξαπλώνεται στις «ελεύθερες περιοχές» της χώρας με τρεις νέες περιφερειακές ενότητες να έχουν πληγεί πρόσφατα.

Ενόψει των ανωτέρω, ο εμβολιασμός είναι το μόνο πρόσθετο μέτρο που μπορεί να σταματήσει την εμφάνιση νέων εστιών ΕΠΑ, να περιορίσει την περαιτέρω εξάπλωση στην υπόλοιπη Ελλάδα και να μειώσει τον αριθμό ζώων που πρέπει να θανατωθούν. Ο εμβολιασμός με ένα αποτελεσματικό εμβόλιο, με διασφάλιση επαρκούς εμβολιαστικής κάλυψης και υψηλά επίπεδα ανοσοποίησης σε αρκετά μεγάλες εμβολιαστικές ζώνες θα σταματήσει την κυκλοφορία του ιού και την εμφάνιση νέων εστιών.

Η εμπειρία, η επιστήμη και η κτηνιατρική εξειδίκευση υποστηρίζουν περαιτέρω την ανάγκη προσφυγής στον εμβολιασμό στην Ελλάδα αυτήν τη στιγμή.

Αναφορικά με την εμπειρία στο πεδίο, ο τελευταίος εμβολιασμός ενάντια στην ΕΠΑ στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε το 1987-1988 με επιτυχή αποτελέσματα, που οδήγησαν στον τερματισμό της χρήσης εμβολίων για την ΕΠΑ το 1992(3). Κατά συνέπεια, προκειμένου να ενισχυθεί η ετοιμότητα έναντι της ΕΠΑ, εκπονήθηκε μια ολοκληρωμένη ανασκόπηση των επί του παρόντος διαθέσιμων εμβολίων ΕΠΑ από την Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) το 2014(4), επιβεβαιώνοντας περαιτέρω τη διαθεσιμότητα και καταλληλότητα του εμβολιασμού υπό ορισμένες συνθήκες. Δοκιμές πεδίου μεγάλης κλίμακας δεν διενεργήθηκαν, καθώς η Επιστημονική Γνώμη της EFSA του 2014παρέχει στιβαρές επιστημονικές αποδείξεις σε αυτόν τον τομέα. Λαμβάνοντας υπόψη τη διαθέσιμη εμπειρία και επιστήμη, η ΕΕ δημιούργησε και διατηρεί (5)(στέλεχος μια τράπεζα εμβολίων ΕΠΑ που διαθέτει επί του παρόντος το εμβόλιο Jovivac RM65),παραγωγής Jovac (300.000 δόσεις σε φυσικό απόθεμα, παραγγελία επιπλέον1,7εκατομμυρίων δόσεων σε εξέλιξη). Μια νέα διαδικασία δημόσιας προμήθειας βρίσκεται επίσης σε εξέλιξη για επιπλέον 4.000.000 δόσεις εμβολίων ΕΠΑ με βάση το στέλεχος Bakirkoy, ως εναλλακτική επιλογή για το εγγύς μέλλον (6). Οι αποστολές εμβολίων από την τράπεζα εμβολίων ΕΠΑ της ΕΕ είναι εντελώς δωρεάν και μπορούν να παραδοθούν αποτελεσματικά εντός λίγων εργάσιμων ημερών από το αίτημα.

Οι υπάρχουσες παρτίδες εμβολίων στην τράπεζα εμβολίων της ΕΕ υποβλήθηκαν σε πρόσθετες εργαστηριακές δοκιμές ποιότητας στο Εργαστήριο Αναφοράς της ΕΕ(EURL)για τους ιούς Capripox προκειμένου να διασφαλιστεί περαιτέρω η συμμόρφωση με τα πρότυπα όπως η ταυτότητα του ιού του εμβολίου, η αποτελεσματικότητα του εμβολίου, η απουσία ξένων παραγόντων κλπ. Επιπλέον, το EURL έχει διεξαγάγει μελέτες in vivo, κατά τις οποίες τα εμβόλια από την τράπεζα εμβολίων της ΕΕ καθώς και άλλα εμβόλια χορηγήθηκαν σε πρόβατα, για να εξακριβωθεί η αποτελεσματικότητα και οι πιθανές παρενέργειες μετά τον εμβολιασμό. Αντίγραφα των σχετικών εκθέσεων και επιστημονικών στοιχείων έχουν ήδη διαβιβαστεί από τις υπηρεσίες μου στις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές της Ελλάδας, μαζί με ένα πλήρες πακέτο πρόσθετων πληροφοριών από το EURL. Φυσικά,το EURL είναι διαθέσιμο να παράσχει περαιτέρω επιστημονική υποστήριξη αν η Ελλάδα τη χρειαστεί.

Επιπλέον, η αποστολή εμπειρογνωμόνων της Κτηνιατρικής Ομάδας Εκτακτης Ανάγκης (7) τον Μάιο του 2025 συνέστησε ρητά και έντονα τον εμβολιασμό μετά της ΕΕ (EUVET) από

Εκτενή εξέταση όλων των σχετικών παραγόντων που σχετίζονται με τη συνεχή παρουσία της νόσου από το 2023 και τις σημαντικές ελλείψεις που εντοπίστηκαν. Αυτές αφορούν, για παράδειγμα, τον περιορισμένο αριθμό επίσημων κτηνιάτρων που εμπλέκονται στον έλεγχο της ΕΠΑ, τα κενά που εντοπίστηκαν στη βιοασφάλεια, την πιθανή υποαναφορά υποψίας νόσου, την καθυστερημένη ανίχνευση της νόσου, την πιθανή παράνομη μετακίνηση ζώων, ασαφή τεκμηρίωση για τον τρόπο μετάδοσης στην επικράτεια και τη σχετικά εύκολη εξάπλωση στις νεοπροσβληθείσες περιοχές.

Θα ήθελα επίσης να υπενθυμίσω πως ενόψει της επιταχυνόμενης επιδείνωσης της κατάστασης της ΕΠΑ στην Ελλάδα, που δεν έχει παρατηρηθεί πρόσφατα σε κανένα άλλο κράτος-μέλος που αντιμετωπίζει την ΕΠΑ, οι μεταφορές μικρών μηρυκαστικών σε άλλες χώρες απαγορεύονται επί του παρόντος από το σύνολο της ελληνικής επικράτειαςέωςτις31 Δεκεμβρίου 2025. Σε περίπτωση που ο εμβολιασμός, φτάνοντας στο απαραίτητο επίπεδο εμβολιαστικής κάλυψης, δεν αναπτυχθεί γρήγορα και η επιδημική κατάσταση δεν βελτιωθεί δραστικά, η Επιτροπή θα χρειαστεί να παρατείνει αυτήν την απαγόρευση, και να επεκτείνει επίσης το πεδίο εφαρμογής της, ώστε να συμπεριλάβει περισσότερα προϊόντα ζωικής προέλευσης που παρουσιάζουν ειδικούς κινδύνους (δηλαδή, ακατέργαστα δέρματα, μη επεξεργασμένο μαλλί και γαλακτοκομικά προϊόντα) προκειμένου να προστατεύσει την υπόλοιπη ΕΕ από πιθανές εισβολές της νόσου.

Θα ήθελα επίσης να τονίσω, πως αν η Ελλάδα δεν διαχειριστεί σωστά την κατάσταση, είναι υποχρέωση της Επιτροπής να διασφαλίσει πως όλα τα απαραίτητα μέτρα έχουν ληφθεί, για την προστασία των άλλων κρατών μελών και για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης.

Θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι η Επιτροπή θα διερευνήσει όλα τα διαθέσιμα μέσα προκειμένου να παράσχει οικονομική και τεχνική υποστήριξη στην Ελλάδα, πέραν της προμήθειας των δόσεων εμβολίου, για να διευκολύνει την εφαρμογή μιας επιτυχούς εμβολιαστικής εκστρατείας.

Αναμένω να λάβω τα σχόλιά σας και παροτρύνω την Ελλάδα να αναθεωρήσει την εκπεφρασμένη στάση της άρνησης εμβολιασμού κατά της ΕΠΑ.

Με εκτίμηση,
Ολιβέρ Βάρελι”