Ν. Ανδρουλάκης: “Νέο κοινωνικό συμβόλαιο εμπιστοσύνης ανάμεσα σε κράτος και πολίτη”

Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής Νίκος Ανδρουλάκης παρουσίασε το σχέδιο του κόμματος για τη διαχείριση του πλημμυρικού κινδύνου στην Αττική, μιλώντας στην εκδήλωση με τίτλο «Διαχείριση πλημμυρικού κινδύνου στην Αττική – Διάλογος και μέτρα για έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό».

Κάνοντας λόγο για ανάγκη ενός «νέου κοινωνικού συμβολαίου εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη», έθεσε στο επίκεντρο την πρόληψη, τον ενιαίο σχεδιασμό και τη θεσμική λογοδοσία απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.

Ο κ. Ανδρουλάκης άσκησε κριτική στην κυβερνητική πολιτική για την Πολιτική Προστασία, κατηγορώντας την για αποσπασματικές παρεμβάσεις και επικοινωνιακή διαχείριση των καταστροφών, ενώ παρουσίασε ένα Ενιαίο Masterplan Αντιπλημμυρικής Προστασίας για την Αττική, με ψηφιακή χαρτογράφηση, σαφή κατανομή αρμοδιοτήτων και ίδρυση Μητροπολιτικού Συντονιστικού Οργάνου.

Παράλληλα, συνέδεσε την αντιπλημμυρική θωράκιση με ένα ευρύτερο μοντέλο «Κλιματικής Διακυβέρνησης», τονίζοντας ότι η Πολιτική Προστασία αποτελεί ζήτημα Δημοκρατίας και Κοινωνικής Δικαιοσύνης.

Ολόκληρη η ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη

«Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω εκφράζοντας τις θερμές μου ευχαριστίες στους ειδικούς και τα στελέχη που συνέβαλαν στη διαμόρφωση της σημερινής μας δέσμης προτάσεων. Αυτή η πρωτοβουλία είναι ένας ακόμα κρίκος στην αλυσίδα των παρεμβάσεών μας για την Αττική.

Το ΠΑΣΟΚ προσπαθεί πάντοτε τεκμηριωμένα, με αίσθημα ευθύνης, να προτείνει λύσεις στα προβλήματα του ελληνικού λαού. Εμείς, με αυτόν τον τρόπο, βρισκόμαστε μέσα στην κοινωνία. Δίπλα στον πολίτη. Και αφουγκραζόμαστε τις πραγματικές του ανάγκες. Με ρεαλιστικές λύσεις για μια πιο ποιοτική ζωή, για μια αναβαθμισμένη καθημερινότητα.

Πριν από λίγο καιρό, καταθέσαμε ένα ρεαλιστικό σχέδιο για το Κυκλοφοριακό στην Αττική, για το δικαίωμα του πολίτη στην αξιοπρεπή και γρήγορη μετακίνηση. Τα προβλήματα τα γνωρίζετε όλοι πάρα πολύ καλά. Ξαφνικά, μετά από αυτή την παρουσίαση, είδαμε την Κυβέρνηση, -εγκλωβισμένη σε μία στείρα επικοινωνιακή τακτική-, να αναζητά πρόχειρες απαντήσεις σε προβλήματα που η απραξία και η αβελτηρία της οδήγησαν να διογκωθούν τα τελευταία χρόνια.

Σήμερα, παίρνουμε τη σκυτάλη για ένα ακόμη μεγάλο ζήτημα που αφορά την Αττική, αλλά και όλη την υπόλοιπη Ελλάδα. Ένα κρίσιμο κεφάλαιο: Την ασφάλεια της ζωής και της περιουσίας των πολιτών απέναντι στην πραγματικότητα της Κλιματικής Κρίσης. Δεν μπορούμε όμως να μιλήσουμε για την ασφάλεια στην Αττική, χωρίς να στρέψουμε το βλέμμα μας στον Έβρο. Εκεί όπου αυτές τις μέρες χιλιάδες στρέμματα βρίσκονται κάτω από το νερό, οικογένειες δοκιμάζονται ξανά και καλλιέργειες χάνονται μέσα στη λάσπη. Χιλιάδες άνθρωποι βλέπουν μία πολύ δύσκολη καθημερινότητα.

Η σκέψη μας είναι μαζί τους. Αλλά η συμπαράσταση δεν αρκεί. Χρειάζονται πράξεις. Γιατί στον Έβρο βλέπουμε τον φαύλο κύκλο ενός κράτους χωρίς σχέδιο: όπου τον χειμώνα έχουν πλημμύρες, το καλοκαίρι λειψυδρία. Θυμόμαστε τη μεγάλη καταστροφή στο δάσος της Δαδιάς και την έλλειψη υδάτινων πόρων για να υπάρχουν άμεσες παρεμβάσεις. Τα παρουσιάσαμε όλα αυτά στο συνέδριο που είχαμε στην Αλεξανδρούπολη για αυτή την πανευρωπαϊκά μεγάλη καταστροφή.

Όλα αυτά δεν αντιμετωπίζονται με επικοινωνιακές συσκέψεις ή επισκέψεις και «κούφιες εξαγγελίες». Αντιμετωπίζονται με έργα πρόληψης, με διαχείριση υδάτων, με αξιοποίηση πόρων και χρηματοδοτικών εργαλείων όπως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας. Από τον Ιανό μέχρι τον Daniel, από τη Μάνδρα και το Χαλάνδρι έως τα πρόσφατα περιστατικά στην Άνω Γλυφάδα, το μήνυμα είναι ίδιο: χωρίς πρόληψη, θα μετράμε κάθε χρόνο ζημιές και θα κρύβουμε την αδράνεια πίσω από την κλιματική κρίση. Υπάρχει κλιματική κρίση, αλλά όχι ως άλλοθι· ως πραγματικότητα για την οποία οφείλουμε να προβληματιστούμε. Και αυτό αφορά εξίσου τον Έβρο, τη Θεσσαλία, αλλά και κάθε γειτονιά της Αττικής.

Η κλιματική κρίση δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την ανεπάρκεια του κράτους.

Είναι μια νέα πραγματικότητα που απαιτεί σχέδιο και πρόληψη, απαιτεί μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Έχουμε ήδη καθυστερήσει πάρα πολύ ως χώρα.

Δυστυχώς, η σημερινή κυβέρνηση αντιμετωπίζει και την Πολιτική Προστασία ως πεδίο επικοινωνίας. Αντί να επενδύει συστηματικά στην πρόληψη, επιλέγει να παρεμβαίνει εκ των υστέρων. Με αποζημιώσεις, με έκτακτες ρυθμίσεις, με συγκεντρωτισμό. 

Είχε την ιστορική ευκαιρία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας -τονίζω ιδιαίτερα το δεύτερο συνθετικό, γιατί είναι κρίσιμη λέξη και για την Ευρώπη και για την ανθεκτικότητα του μέλλοντος λόγω της κλιματικής κρίσης. Τι έκανε με αυτό τον πακτωλό χρημάτων; Ελάχιστα πράγματα, όπως είπαν νωρίτερα και οι άνθρωποι της αυτοδιοίκησης.

Ένα σύγχρονο διορατικό κράτος δεν αποδεικνύει την ισχύ του μετά την καταστροφή. Την αποδεικνύει πριν, με σχέδιο, θεσμούς και διαφάνεια.

Ας μιλήσουμε για την Αττική.

Το λεκανοπέδιο εξελίσσεται σε μια ανοχύρωτη μητρόπολη απέναντι στα ακραία φαινόμενα. Ο πλημμυρικός κίνδυνος δεν αφορά πια μόνο τα ρέματα στις παρυφές των δήμων. Αγγίζει τον ίδιο τον πυρήνα του αστικού ιστού. Το είδαμε στη Μάνδρα, το Χαλάνδρι, το βλέπουμε στον Άλιμο, στον Άγιο Δημήτριο, στο Παλαιό Φάληρο, στο Μοσχάτο.

Και εδώ αναδεικνύεται μια βαθύτερη ανισότητα: η κλιματική ανισότητα. Σε ορισμένες περιοχές προχωρούν έργα με υψηλές προδιαγραφές προστασίας, αλλά με ιδιωτική πρωτοβουλία. Σε άλλες, ο πολίτης μένει στο έλεος του Θεού, εκτεθειμένος σε κάθε έντονη βροχόπτωση.

Η κλιματική κρίση δεν κάνει διακρίσεις. Και το κράτος δεν δικαιούται να κάνει.

Δεν μπορεί η ανθεκτικότητα να είναι προνόμιο λίγων και η ανασφάλεια μοίρα των πολλών, όπως συμβαίνει σήμερα. Η Κυβέρνηση παρουσίασε πρόσφατα ένα νέο νομοσχέδιο για την Πολιτική Προστασία. Στην πραγματικότητα, δημιούργησε μερικές ακόμα γραφειοκρατικές επιτροπές. Αντί να απλοποιεί, προσθέτει επίπεδα εγκρίσεων. Γιατί; Για να βαφτίζει τα έργα «κατεπείγοντα» και να προχωρά μετά σε απευθείας αναθέσεις.

Η πολιτική της Νέας Δημοκρατίας για την αντιπλημμυρική προστασία χαρακτηρίζεται από τρία διαρθρωτικά ελλείμματα:

Έλλειψη Πρόβλεψης: Απέτυχαν να ολοκληρώσουν τους χάρτες πλημμυρικού κινδύνου, οδηγώντας τη χώρα σε παραπομπή στο Δικαστήριο της Ε.Ε.

Έλλειψη Διαλειτουργικότητας: Τα ερευνητικά μας ιδρύματα και τα πανεπιστήμια παράγουν σημαντική γνώση που μένει στα συρτάρια, γιατί η Κυβέρνηση προτιμά τους δικούς της ακριβοπληρωμένους «συμβούλους».

Μάθαμε άλλωστε ότι το Υπουργείο Περιβάλλοντος πλήρωσε 70.000 ευρώ σε ιδιώτες μόνο για να συντάξουν ένα θεσμικό πλαίσιο για τις ΔΕΥΑ! Είναι το ίδιο υπουργείο που έχει δαπανήσει 370 εκατομμύρια ευρώ σε συμβουλευτικές εταιρείες. Αυτό για το ΠΑΣΟΚ θεωρείται και είναι λεηλασία των φόρων του ελληνικού λαού. Το κόστος της εκχώρησης του κράτους στους ημέτερους το πληρώνουμε ακριβά καθημερινά όλοι μας και ιδιαίτερα η μεσαία τάξη και οι πιο αδύναμοι.

Έλλειμμα λογοδοσίας και συνοχής: Αποσπασματικά έργα, χωρίς ιεράρχηση προτεραιοτήτων και χωρίς ολιστικό σχεδιασμό. Χρηματοδοτήσεις που εξαντλούνται πριν ολοκληρωθούν τα έργα.

Στην Αττική, όπου εκατοντάδες ρέματα έχουν αλλοιωθεί διαχρονικά από άναρχη δόμηση, δεν μπορούμε και δεν πρέπει να συνεχίσουμε με αποσπασματικές παρεμβάσεις. Χρειάζεται ενιαίος σχεδιασμός. Χρειάζεται κεντρικός συντονισμός. Χρειάζεται σχέδιο με αρχή, μέση και τέλος.

Εμείς δεν μένουμε μόνο στην κριτική. Και αυτό είναι το πιο σημαντικό. Δεν περιγράφουμε μόνο το πρόβλημα. Καταθέτουμε ένα Ενιαίο Masterplan Αντιπλημμυρικής Προστασίας για ολόκληρη την Αττική. Ένα σχέδιο που αντιμετωπίζει το λεκανοπέδιο ως ενιαίο υδατικό σύστημα. Γιατί το νερό δεν γνωρίζει σύνορα δήμων και περιφερειών, ακόμη και χωρών. Οι αρμοδιότητες υπουργείων μπορεί να είναι πολλές και διαφορετικές, αλλά ο κόσμος θέλει λύσεις και προστασία.

Εμείς δεσμευόμαστε σε τέσσερις συγκεκριμένες, άμεσα εφαρμόσιμες παρεμβάσεις:

• Ψηφιακή Χαρτογράφηση με Τεχνητή Νοημοσύνη: Δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε με εργαλεία του περασμένου αιώνα. Χαρτογραφούμε με ακρίβεια τον κίνδυνο σε κάθε γειτονιά της Αττικής, με δορυφορικά συστήματα, γεωχωρικά δεδομένα και τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης. Και αυτή η γνώση θα είναι δημόσια, προσβάσιμη σε κάθε πολίτη.
• Υποχρεωτική ενσωμάτωση των χαρτών κινδύνου στον πολεοδομικό σχεδιασμό: Κανένα Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο δεν μπορεί να εγκρίνεται χωρίς πρόβλεψη αντιπλημμυρικής θωράκισης. Τέλος στη διαχρονική ανοχή δόμησης πάνω σε φυσικές διόδους του νερού.
• Εθνικό Ψηφιακό Μητρώο Ρεμάτων: Για να ξέρουμε πού βρίσκεται ο κίνδυνος και να προχωρήσουμε σε άμεσες διανοίξεις και καθαρισμούς, με βάση την επιστήμη.
• Διαχωρισμό Αρμοδιοτήτων και σαφή ανάθεση ευθύνης για την πρόληψη, τον σχεδιασμό και την υλοποίηση.

Θέτουμε ως βασική προτεραιότητα, για να γίνουν όλα αυτά πράξη, την ίδρυση ενός  Μητροπολιτικού Συντονιστικού Οργάνου Προστασίας από φυσικές και ανθρωπογενείς καταστροφές για την Αττική. Όχι ενός ακόμη γραφειοκρατικού επιπέδου. Αλλά ενός θεσμικού κέντρου συντονισμού και ιεράρχησης έργων και διαρκούς λογοδοσίας, ώστε να σταματήσει το «μπαλάκι των ευθυνών», το οποίο μας έχει κουράσει όλους, και ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων.

Το Νέο Μητροπολιτικό Συντονιστικό θα αναλάβει άμεσες παρεμβάσεις αντιπλημμυρικής προστασίας σε τέσσερις χωρικές ζώνες θωράκισης στην Αττική: 

Πρώτη ζώνη: οι ορεινοί όγκοι. 

Πεντέλη, Υμηττός, Πάρνηθα. Αναδασώσεις, μικρά φράγματα ανάσχεσης, φυσικές λεκάνες συγκράτησης. Είναι η πρώτη γραμμή άμυνας για να κρατήσουμε το νερό ψηλά.

Δεύτερη ζώνη: τα ρέματα.

Από τον Κηφισό μέχρι το Μεγάλο Ρέμα και την Πικροδάφνη.

Οριοθέτηση, καθαρισμός, αποκατάσταση φυσικών όχθεων.

Δίνουμε χώρο στο νερό ώστε να σταθεροποιείται η ροή των ρεμάτων.

Τρίτη ζώνη: ο αστικός ιστός.

Διαπερατά υλικά, πράσινες στέγες, μικρά πάρκα γειτονιάς που απορροφούν και φιλτράρουν το νερό. Η πόλη επιτέλους θα γίνει μέρος της λύσης, όχι μέρος του προβλήματος.

Τέταρτη ζώνη: το παράκτιο μέτωπο.

Φάληρο, Ελληνικό, Λαύριο.

Αποκατάσταση υγροτόπων και φυσικών ζωνών προστασίας απέναντι στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας.

Αυτό είναι ένα άμεσο και εφαρμόσιμο σχέδιο χωρικών παρεμβάσεων, με καινοτόμες λύσεις.

Τίποτα, όμως, από αυτά δεν μπορεί να γίνει χωρίς μια ισχυρή Τοπική Αυτοδιοίκηση. Και όχι μια αυτοδιοίκηση σάκο του μποξ ή αλεξικέραυνο των ευθυνών της εκάστοτε κυβέρνησης. 

Χρειαζόμαστε μια Αυτοδιοίκηση με σαφείς αρμοδιότητες, επαρκή χρηματοδότηση και πραγματική δυνατότητα σχεδιασμού.

Γι’ αυτό τον λόγο, δεσμευόμαστε για:

• Ενίσχυση των ΟΤΑ με εξειδικευμένο προσωπικό.
• Οικονομική αυτοτέλεια με ένα Ανταποδοτικό Τέλος Ανθεκτικότητας.
• Επένδυση στην καινοτομία και στα νέα οικοδομικά υλικά που μειώνουν το κόστος των δικτύων.

Ξέρετε ότι, και αυτό είναι μία εμπειρία των περισσότερων που ασχολούνται με αυτά τα θέματα, το πεδίο αυτό είναι από τα σημαντικά πεδία αποτυχίας του «επιτελικού κράτους» του κ. Μητσοτάκη, γιατί έχει αποδειχθεί ότι ο υπερσυγκεντρωτισμός γεννά διαφθορά και αναποτελεσματικότητα.

Όταν οι αρμοδιότητες αλληλοεπικαλύπτονται, όταν τρεις φορείς έχουν ευθύνη για το ίδιο ρέμα και κανείς τον τελικό λόγο, ο συντονισμός χάνεται και η ευθύνη διαχέεται.

Στο τέλος, και καταστροφή και κανείς δεν λογοδοτεί.

Είναι λοιπόν σήμερα επιτακτική ανάγκη να αλλάξουμε μοντέλο.

Στο νέο μοντέλο Κλιματικής Διακυβέρνησης που προτείνει το ΠΑΣΟΚ, η διαχείριση των υδατικών πόρων, οι πράσινες υποδομές, ο χωροταξικός σχεδιασμός και οι προληπτικές επενδύσεις λειτουργούν ως ενιαίο σύστημα.

Είναι κρίκοι της ίδιας αλυσίδας.

Και σε αυτήν την αλυσίδα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει κεντρικό ρόλο.

Φίλες και φίλοι,

Το ΠΑΣΟΚ και σε αυτόν τον κρίσιμο τομέα έχει μία καθαρή και ολοκληρωμένη απάντηση. Όχι μόνο γιατί πολλοί επιστήμονες, στελέχη του ΠΑΣΟΚ, βουλευτές δούλεψαν για αυτά που προτείνουμε σήμερα στον ελληνικό λαό και σε αυτό το ζήτημα της κλιματικής κρίσης και των επιπτώσεων, αλλά και γιατί υπάρχει μία ιστορία. Μία σπουδαία θεσμική παρακαταθήκη για την προστασία της χώρας.

Αυτό το κόμμα, η Κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, είναι που το 1983 ίδρυσε τον Οργανισμό Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας, θωρακίζοντας τη χώρα απέναντι στους σεισμούς.

Το ΠΑΣΟΚ, πάλι, το 1995 ίδρυσε τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας.

Σήμερα, έχουμε το χρέος να τρέξουμε ακόμη πιο γρήγορα γιατί μας το επιτρέπει η επιστήμη, γιατί μας το επιτρέπουν οι τεχνολογικές εξελίξεις. Σήμερα, λοιπόν, στην εποχή της ψηφιακής διακυβέρνησης και της τεχνητής νοημοσύνης, το ερώτημα είναι πάρα πολύ απλό:

– Γιατί δεν έχουμε ακόμη πλήρη διασύνδεση των γεωχωρικών δεδομένων με το σύστημα έκδοσης οικοδομικών αδειών; Πού είναι η ψηφιακή σύγκλιση της Νέας Δημοκρατίας;

– Γιατί η γνώση που υπάρχει δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε πρόληψη; Και είμαστε τόσο εκτεθειμένοι σε θέματα πρόληψης.

Υπάρχει και μία απλή, οικονομική αλήθεια, που και για αυτή είναι υπεύθυνη η σημερινή κυβέρνηση: Κάθε ευρώ που επενδύεται στην πρόληψη εξοικονομεί πολλαπλάσια σε μελλοντικές ζημιές και αποζημιώσεις. Αυτή είναι η ευρωπαϊκή εμπειρία. 

Πού υπάρχει υπεύθυνη οικονομική πολιτική; Πού υπάρχει πραγματικός σεβασμός στον Έλληνα φορολογούμενο, όταν είμαστε τόσο πίσω σε θέματα πρόληψης και αξιοποίησης των σύγχρονων τεχνολογιών που ενδυναμώνουν στην ουσία την πρόληψη;

Κλείνοντας, θέλω να απευθυνθώ σε κάθε κάτοικο της Αττικής που αγωνιά για την επόμενη νεροποντή. Σε κάθε επαγγελματία που φοβάται ότι μέσα σε λίγες ώρες μπορεί να χαθεί ο κόπος μιας ζωής. Σε όλους αυτούς το ΠΑΣΟΚ λέει καθαρά: υπάρχει άλλος δρόμος, υπάρχει άλλο πολιτικό σχέδιο. Τι χρειαζόμαστε; Εμπιστοσύνη για την πολιτική αλλαγή.

Σας προτείνουμε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο εμπιστοσύνης ανάμεσα στο κράτος και τον πολίτη.

Αυτό το συμβόλαιο σημαίνει βαθιά αλλαγή στον τρόπο που λειτουργεί το κράτος.

Είναι ένα συμβόλαιο που αποδεικνύει στην πράξη ότι πρέπει:

Να επενδύσουμε στη διαφάνεια για να τελειώσουμε τις απευθείας αναθέσεις.

Να επενδύσουμε στην αξιοκρατία αντί των «γαλάζιων» ρουσφετιών.

Να επενδύσουμε στο σχέδιο αντί της εκάστοτε επικοινωνιακής διαχείρισης των ευθυνών μίας καταστροφής.

Φίλες και φίλοι,

Η Πολιτική Προστασία δεν είναι μόνο ένα απλό ζήτημα προστασίας. Είναι ζήτημα Δημοκρατίας. Είναι ζήτημα Κοινωνικής Δικαιοσύνης. Γιατί Δημοκρατία και Κοινωνική Δικαιοσύνη σημαίνει ένα κράτος που σέβεται τη ζωή και τον κόπο των πολιτών του. Η Αττική μπορεί να γίνει πρότυπο ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας.  Και η Ελλάδα μπορεί να γίνει χώρα που προλαμβάνει, όχι χώρα που μετρά πληγές.

Με σχέδιο. Με θεσμούς. Με ευθύνη.

Φίλες και φίλοι,

Αυτή είναι η δική μου δέσμευση. Αυτή είναι η δέσμευση του ΠΑΣΟΚ.

Και σε αυτές τις δεσμεύσεις, καλώ κάθε πολίτη να μας εμπιστευθεί για να μετατρέψουμε τον λόγο και το σχέδιο σε πράξη, σε κυβερνητικό έργο. 

Για να κάνουμε την Ελλάδα πιο ανθεκτική και την κοινωνία πιο δίκαιη».