Οι στόχοι Μητσοτάκη με τη συνταγματική αναθεώρηση

Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, αναμένεται σήμερα να ανοίξει το θέμα της συνταγματικής αναθεώρησης, σε μία νέα επικοινωνιακή προσπάθεια αλλαγής ατζέντας.

Μετά τη σχετική δήλωση του πρωθυπουργού, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης, αναμένεται να εξειδικεύσει το σχέδιο της κυβέρνησης  στο πλαίσιο του briefing. Και ο ίδιος ο κ.Μητσοτάκης θα έχει την ευκαιρία να δώσει περισσότερες πολιτικές λεπτομέρειες κατά τη συνέντευξη που θα παραχωρήσει το βράδυ στον ΣΚΑΪ.

Είναι προφανές φυσικά ότι ο λόγος για τον οποίο ο πρωθυπουργός βάζει από τώρα στο δημόσιο διάλογο το θέμα της αναθεώρησης του Συντάγματος, έχει να κάνει πρώτα από όλα με την ανάγκη να ανακτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων η κυβέρνηση.

Στον απόηχο των αγροτικών κινητοποιήσεων και εν μέσω πυρών για την εργασιακή της πολιτική μετά την τραγωδία στο εργοστάσιο Βιολάντα στα Τρίκαλα, είναι άλλωστε κρίσιμο για το Μαξίμου να αλλάξει η πολιτική επικαιρότητα.

Με τη συζήτηση για τη συνταγματική αναθεώρηση ο κ.Μητσοτάκης επιδιώκει επιπλέον να δείξει προφίλ θεσμικό, “εκσυγχρονιστικό” και μεταρρυθμιστικό. Αλλά και να βάλει μία συγκεκριμένη ιδεολογική σφραγίδα στο Σύνταγμα της χώρας, εφόσον φυσικά το επιτρέψουν και οι κοινοβουλευτικοί συσχετισμοί.

Αναθεώρηση με στόχο το ΠΑΣΟΚ

Ταυτόχρονα στο Μαξίμου φαίνεται πως θεωρούν ότι με το διάλογο για την αναθεώρηση του Συντάγματος θα φέρουν σε δύσκολη θέση το ΠΑΣΟΚ, κυρίως με τα άρθρα 16 για ιδιωτικά ΑΕΙ και 103 για τη μονιμότητα στο δημόσιο. Το ΠΑΣΟΚ άλλωστε είναι ταυτόχρονα αντίπαλος και ο μόνος δυνητικός κυβερνητικός εταίρος της Νέας Δημοκρατίας.

Επομένως: Εάν το ΠΑΣΟΚ πει “όχι” στις γαλάζιες προτάσεις για τα προς αναθεώρηση άρθρα, η κυβέρνηση θα μιλά για “πράσινο ΣΥΡΙΖΑ” και θα “ρίξει δίχτυα” στο πιο συντηρητικό κεντρώο κομμάτι ψηφοφόρων. Εάν πει “ναι”, θα έχουν μπει τα θεμέλια για πιθανές γέφυρες συνεργασίας στο μέλλον και επί του παρόντος η κυβέρνηση θα πανηγυρίζει για την ιδεολογική της κυριαρχία. Και εν τω μεταξύ η ΝΔ θα επιχειρήσει να εκμεταλλευθεί και να αναδείξει τυχόν διαφωνίες στο εσωτερικό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Το.. αστείο είναι ότι κομβικό ρόλο στο σχεδιασμό της κυβέρνησης και σε αυτή την απόπειρα αναθεώρησης του Συντάγματος έχει ο πασοκογενής υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης. Το συντονισμό φέρεται να έχει αναλάβει ο ΓΓ του πρωθυπουργού, Στέλιος Κουτνατζής.

Ενώ σύμφωνα με πληροφορίες στην επιτροπή αναθεώρησης του Συντάγματος είναι πιθανόν να μετέχουν ο Ευριπίδης Στυλιανίδης και ο Θόδωρος Ρουσόπουλος. Οι οποίοι συμμετείχαν (ως πρόεδρος ο πρώτος και μέλος ο δεύτερος) και στην προηγούμενη επιτροπή συνταγματικής αναθεώρησης και γνωρίζουν καλά το θέμα.

Σημειωτέον ότι ο κ.Ρουσόπουλος, ο οποίος πρόσφατα ανακοινώθηκε ότι θα είναι πρόεδρος της οργανωτικής επιτροπής του συνεδρίου της ΝΔ, θα μιλήσει απόψε στην παρουσίαση του βιβλίου του κ.Στυλιανίδη για την τεχνητή νοημοσύνη στην Κομοτηνή, στην οποία έτερος ομιλητής είναι ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος.

Η εμμονή με το άρθρο 16

Στόχος είναι η διαδικασία να ξεκινήσει το Μάρτιο. Ποια άρθρα όμως θα προτείνει προς αναθεώρηση η ΝΔ, ποιες οι πιθανότητες να συγκεντρώσουν οι προτάσεις της 180 ψήφους και ποιες οι κρυφές “παγίδες;”

Καταρχάς υπενθυμίζεται ότι εφόσον η προτείνουσα Βουλή συμφωνήσει στην αναθεώρηση ενός άρθρου του Συντάγματος με 180 ψήφους, η επόμενη και αναθεωρητική Βουλή (που θα προκύψει μετά τις επόμενες εκλογές) θα μπορεί να τα τροποποιήσει με 151 ψήφους. Δηλαδή εάν ψηφιστεί προς αναθεώρηση ένα άρθρο του Συντάγματος από 180 βουλευτές της παρούσας Βουλής, η επόμενη κυβέρνηση θα μπορεί να το αναθεωρήσει κατά το δοκούν. Αντίστροφα, εάν η προτείνουσα Βουλή κρίνει αναθεωρητέο ένα άρθρο του Συντάγματος με 151 ψήφους, τότε στην αναθεωρητική Βουλή που θα προκύψει μετά τις επόμενες εκλογές θα πρέπει να συγκεντρωθεί αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων.

Ο κ.Μητσοτάκης έχει κατα καιρούς προαναγγείλει ποια άρθρα θα προτείνει η ΝΔ προς αναθεώρηση. Με πρώτο το άρθρο 16 ώστε να επιτραπεί η ίδρυση και λειτουργία ιδιωτικών πανεπιστημίων στη χώρα μας “κανονικά και με το Σύνταγμα” και όχι ως παραρτήματα ξένων ιδρυμάτων. Για τη ΝΔ το συγκεκριμένο θέμα αποτελεί μία ιδεολογική “εμμονή”, αλλά με δεδομένη την αντίθεση της αριστεράς και τις διαφωνίες και των ακραία δεξιών κομμάτων (Ελληνική Λύση και Νίκη), για να συγκεντρωθούν 180 ψήφοι απαιτείται η στήριξη του ΠΑΣΟΚ, όσο και να “ψαρέψει” στη δεξαμενή των ανεξάρτητων βουλευτών.

Τα διλήμματα με το άρθρο 86

Περισσότερες πιθανότητες να “μαζέψει” 180 ψήφους έχει το άρθρο 86, ο περίφημος “νόμος περί ευθύνης υπουργών”. Διότι όλα τα κόμματα θέλουν να δείξουν λαϊκό πρόσωπο. Από το λαϊκό στο λαϊκίστικο όμως η απόσταση είναι μικρή. Αναζητείται επομένως η λεπτή ισορροπία και η χρυσή τομή μεταξύ της επιθυμίας κυβέρνησης και αντιπολίτευσης να ανταποκριθούν στο κοινό αίσθημα και της  ανάγκης να μην οδηγηθεί πρακτικά η χώρα σε ακυβερνησία.

Διότι εάν δεν υπάρχει κανένα φίλτρο, τότε κάθε υπουργός ή και πρωθυπουργός θα κινδυνεύουν να βρίσκονται διαρκώς κατηγορούμενοι σε ποινικό δικαστήριο για οποιαδήποτε μήνυση υποβληθεί σε βάρος τους από οποιονδήποτε διαφωνεί με κάθε πολιτική τους απόφαση, όπως επισημαίνουν συνταγματολόγοι από όλες τις πλευρές του πολιτικού φάσματος. Από την άλλη το γεγονός ότι στην πράξη η εκάστοτε κυβέρνηση, που έχει την πλειοψηφία στη Βουλή, έχει και τη δυνατότητα να αποφασίσει, έχει δημιουργήσει αντιδράσεις στην κοινή γνώμη.

Ο κ.Μητσοτάκης τον περασμένο Ιούνιο είχε δηλώσει στη Βουλή σχετικά με το νομο περί ευθύνης υπουργών ότι: “Θα πρέπει να προβληματιστούμε πολύ και ενόψει της επόμενης Συνταγματικής Αναθεώρησης, για το ποιος πρέπει τελικά να είναι ο ρόλος της Βουλής στην ποινική διερεύνηση τέτοιων υποθέσεων. Εμείς θα προτείνουμε την αναθεώρηση του άρθρου 86, έτσι ώστε να περιοριστεί ο ρόλος της Βουλής και οι υποθέσεις να φτάνουν πιο γρήγορα στον φυσικό δικαστή.” 

Ενώ τον περασμένο Μάρτιο, επίσης από βήματος της Βουλής, είχε προτείνει στο Νίκο Ανδρουλάκη, η ΝΔ να αποδεχθεί τις προτάσεις του ΠΑΣΟΚ για το άρθρο 86 και τις αλλαγές στον τρόπο εκλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, με “αντάλλαγμα” η αξιωματική αντιπολίτευση να ψηφίσει το άρθρο 16. 

Η “λύση” πάντως για την αναθεώρηση του άρθρου 86 μπορεί να έρθει από τη… Βενετία. Καθώς ο κ.Ρουσόπουλος ως πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, ζήτησε στα μέσα Ιανουαρίου από την Επιτροπή της Βενετίας (το ανώτερο ευρωπαϊκό συμβουλευτικό όργανο για συνταγματικά θέματα) γνωμοδότηση σχετικά και συγκεκριμένα, τι ακριβώς ισχύει στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες. Με βάση λοιπόν την απάντηση της Επιτροπής της Βενετίας, η οποία πιθανόν να έλθει ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι, θα κινηθεί η ΝΔ.

Το δίκοπο μαχαίρι της άρσης μονιμότητας στο δημόσιο

Ο κ.Μητσοτάκης έχει επίσης δηλώσει τον περασμένο Μάιο ότι “έχει έρθει η ώρα να αναθεωρήσουμε το άρθρο 103 του Συντάγματος, που καθιερώνει τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων κατά την επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση”. Επικαλέστηκε ότι θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα απομάκρυνσης από το δημόσιο υπαλλήλων “για λόγους διαπιστωθείσας δομικής και συστημικής ανεπάρκειας”. Είχε μάλιστα συνδέσει την κατάργηση ουσιαστικά της μονιμότητας στο δημόσιο με την αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων.

Η δήλωση αυτή του πρωθυπουργού είχε προκαλέσει σφοδρές αντιδράσεις από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και την ανησυχία για επιστροφή σε εποχές “πλατείας Κλαυθμώνος”, ενώ ο κ.Ανδρουλάκης είχε κάνει λόγο για “ψευτοδίλημμα” και πυροτέχνημα. Και στο εσωτερικό της ΝΔ πάντως υπάρχει προβληματισμός. 

Πρώτον διότι ουσιαστικά από το 2007, επί κυβέρνησης Κώστα Καραμανλή, έχει πρακτικά καταστεί δυνατή η απόλυση από το δημόσιο, καθώς όσοι δημόσιοι υπάλληλοι προσλαμβάνονται έκτοτε είναι αορίστου χρόνου, δηλαδή μόνιμοι αλλά υπό αίρεση. Δεύτερον, διότι η ΝΔ σήμερα κρατά δυνάμεις κυρίως στο κοινό των δημοσίων υπαλλήλων, ενώ έχει υποστεί σημαντικές απώλειες σε άλλα “παραδοσιακά” της κοινά, όπως οι ελεύθεροι επαγγελματίες και πλέον και οι αγρότες.

Αλλά φαίνεται ότι στο Μαξίμου επικρατεί η άποψη ότι εάν η ΝΔ προτείνει αλλαγές στο άρθρο 103, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι δεν καταργεί τη μονιμότητα στο δημόσιο, αλλά επιδιώκει να “τιμωρούνται οι ακατάλληλοι”, θα κερδίσει τελικά πολιτικά και συνολικά. Το σκεπτικό είναι ότι η ΝΔ θα συσπειρώσει τη βάση της και θα φέρει σε δύσκολη θέση το ΠΑΣΟΚ. Ενώ ο σχετικός “καυγάς” μπορεί να είναι και προτιμότερος επικοινωνιακά από την αντιπαράθεση για άλλα θέματα.

Το πιθανότερο είναι βέβαια ότι δεν θα βρει η κυβέρνηση τους 180 που απαιτούνται στην προτείνουσα Βουλή και άρα θα είναι εξαιρετικά δύσκολη η αναθεώρηση τελικά. Άνθρακες δηλαδή και εν προκειμένω ο θησαυρός.

Στην ίδια συνέντευξη στην οποία είχε ανοίξει θέμα άρσης της μονιμότητας στο δημόσιο τον περασμένο Μάιο ο πρωθυπουργός είχε επίσης ταχθεί υπέρ της αναθεώρησης του άρθρου 24 του Συντάγματος “για να μπει μια τάξη στην αστική χωροταξία”, όπως είχε πει.

Ενώ στο τραπέζι φαίνεται πως είναι και νέες αλλαγές στο άρθρο 30 για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας. Ειδικότερα ο κ.Μητσοτάκης φέρεται να προσανατολίζεται η ΝΔ να προτείνει μία μόνο θητεία, αλλά διάρκειας έξι ετών, για τον ανώτατο πολιτειακό άρχοντα.