Σε κρίσιμη καμπή η ΝΔ στην επέτειο των 10 χρόνων Μητσοτάκη

Σαν σήμερα, 10 Ιανουαρίου του 2016, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξελέγη πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας.

Μετά από μία εσωκομματική διαδικασία θρίλερ (η οποία σημαδεύτηκε από το φιάσκο της πρώτης απόπειρας εκλογής του διαδόχου του Αντώνη Σαμαρά), ο κ. Μητσοτάκης επικράτησε στο δεύτερο γύρο του Βαγγέλη Μεϊμαράκη.

Μία νίκη η οποία ήταν αποτέλεσμα συνδυασμού πολλών παραγόντων:

• Των εσωκομματικών -αντικαραμανλικών κατά κύριο λόγο, αλλά και συγκυριακών – συμμαχιών. Με τον κ.Μητσοτάκη συντάχθηκαν άλλωστε μεταξύ πρώτου και δεύτερου γύρου οι έτεροι δύο υποψήφιοι για την προεδρία της ΝΔ, Απόστολος Τζιτζικώστας και Άδωνις Γεωργιάδης. Ενώ ο αείμνηστος Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έβαλε στην άκρη την παλιά έχθρα με τον Αντώνη Σαμαρά, ώστε να έχει ο υιός του τη στήριξη των σαμαρικών στην εσωκομματική μάχη.
•  Της ροής πασοκογενών και “ποταμίσιων” ψηφοφόρων στις γαλάζιες κάλπες.
• Και της επιθυμίας των νεοδημοκρατών να εκλεγεί ένας αρχηγός που θα μπορούσε να νικήσει τον Αλέξη Τσίπρα και να επαναφέρει τη ΝΔ στην εξουσία, όπερ και εγένετο τρία χρόνια αργότερα.

Έτσι ο κ.Μητσοτάκης εξελέγη πρόεδρος της ΝΔ πριν από 10 χρόνια, κόντρα στα αρχικά προγνωστικά. Υποσχέθηκε την “επανίδρυση της ΝΔ” και ξεκίνησε τα ανοίγματα προς το (σημιτικό) κέντρο, “χαϊδεύοντας” όμως και τη σκληρή δεξιά πτέρυγα.

Άφηνε βέβαια πάντως σε άλλους το ρόλο του δεξιού λαγού και ο ίδιος έφτιαχνε φιλελεύθερο και “μεταρρυθμιστικό” προφίλ. Κυρίως έχτισε πάνω στην αντιΣΥΡΙΖΑ συμμαχία, με “υλικό” το 38,69% του “ναι” στο δημοψήφισμα του 2015. Μια ετερόκλητη συμμαχία από το σημιτικό ΠΑΣΟΚ μέχρι τις παρυφές της άκρας δεξιάς.

Η στρατηγική αποδείχθηκε επιτυχημένη στις εκλογές του 2019. Ενώ ο φόβος της ακυβερνησίας και το διακύβευμα της πολιτικής σταθερότητας έπιασαν στις κάλπες του 2023, με τη ΝΔ να λαμβάνει 41% και τον ΣΥΡΙΖΑ να αρχίζει να καταρρέει. Ο κ.Μητσοτάκης αναδείχθηκε ξανά κυρίαρχος.

Η σημερινή επέτειος όμως βρίσκει τον ίδιο και τη ΝΔ στην πιο κρίσιμη καμπή της θητείας του και των έξι χρόνων διακυβέρνησης του.

Μετά από 10 χρόνια νίκες, άρχισαν τα ζόρια

Είναι γεγονός ότι ο κ. Μητσοτάκης τα 10 αυτά χρόνια στην ηγεσία της ΝΔ μετρά μόνο εκλογικές νίκες. Αλλά η νίκη στις ευρωεκλογές του 2024 ήταν πύρρειος, καθώς η ΝΔ είδε τα ποσοστά της να συρρικνώνονται. Και μόνο η ανυπαρξία ισχυρού αντιπάλου κρατά το κυβερνών κόμμα.

Ο κ.Μητσοτάκης πάντως έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα… γουρλής από πλευράς κομματικής και αντιπολιτευτικής. Η κατάρρευση του ΣΥΡΙΖΑ από τις εκλογές του 2023 και μετά, καθώς και ο συνεχιζόμενος κατακερματισμός της αντιπολίτευσης, αποτελεί το μεγάλο πλεονέκτημα της ΝΔ. Αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί και έναν αόρατο κίνδυνο: Να τρέχει η ΝΔ μόνη της, να βγει καθαρά πρώτη και παρόλα αυτά ουσιαστικά να χάσει.

Οι δημοσκοπήσεις, μέχρι σήμερα τουλάχιστον, δείχνουν ότι ο στόχος της αυτοδυναμίας είναι εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί. Την ίδια στιγμή δεν υπάρχουν και πολλές δυνατότητες για σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας. Ενώ έχουν εδώ και καιρό αρχίσει να κυκλοφορούν σενάρια για αλλαγή αρχηγού εν κινήσει. Δηλαδή μεταξύ πρώτων και δεύτερων εκλογών, με στόχο είτε η ΝΔ θα μπορέσει να επανασυσπειρωθεί είτε να μπει πιο εύκολα σε κυβέρνηση συνεργασίας.

Η ΝΔ κατά τη δεύτερη κυβερνητική θητεία Μητσοτάκη άρχισε να χάνει σταδιακά παραδοσιακά της κοινά. Ενώ το “αντιΣΥΡΙΖΑ μέτωπο” που έφερε δύο εκλογικές νίκες το 2019 και το 2023 συσπειρώνοντας από τη σκληρή δεξιά μέχρι πασοκογενείς ψηφοφόρους, είχε αρχίσει να φθίνει εκ των πραγμάτων.

Κρίσιμα ορόσημα ήταν το φορολογικό των ελεύθερων επαγγελματιών και βέβαια ο γάμος των ομόφυλων ζευγαριών. Ενώ η ενεργειακή κρίση, το κύμα ακρίβειας και η στεγαστική κρίση μετά και την επέλαση του AirBnB στη χώρα, άγγιξαν όλα τα νοικοκυριά, συμπεριλαμβανομένης της αποκαλούμενης “μεσαίας τάξης”.

Η κατάρα των ευρωεκλογών στοιχειώνει ακόμη τη ΝΔ

Οι ευρωεκλογές του 2024 ήταν ένα ηχηρό καμπανάκι. Παρά τη μεγάλη διαφορά με το ΣΥΡΙΖΑ, που κατέρρεε ακόμη περισσότερο με τον Στέφανο Κασσελάκη επικεφαλής, ο στόχος του 33% δεν επετεύχθη, καθώς η ΝΔ μετά βίας άγγιξε το 28%.

Συνολικά τα κόμματα διαμαρτυρίας εκ δεξιών της ΝΔ (Ελληνική Λύση, Νίκη, Φωνή Λογικής, Πατριώτες) πήραν 700.486 ψήφους και ποσοστό αθροιστικά 18,31%. Όμως οι διαρροές δεν ήταν μόνο προς τα δεξιά αλλά προς όλες τις κατευθύνσεις.

Η πύρρειος νίκη της ΝΔ στις ευρωεκλογές άνοιξε τους εσωκομματικούς ασκούς του Αιόλου. Για πρώτη φορά από την εκλογή του στην ηγεσία της ΝΔ το 2016 ο κ.Μητσοτάκης βρέθηκε αντιμέτωπος με έντονη εσωκομματική κριτική. Η οποία αφορούσε επιλογές όπως η διεύρυνση ή “πασοκοποίηση” της ΝΔ κατά τους δυσαρεστημένους γαλάζιους.

Στην πρώτη συνεδρίαση της ΚΟ μετά τις ευρωεκλογές βγήκαν δεξιά μαχαίρια. Και το φαινόμενο των ομαδικών ερωτήσεων γαλάζιων βουλευτών άρχισε να γίνεται πιο έντονο.

Οι πρώην πρωθυπουργοί Κώστας Καραμανλής και Αντώνης Σαμαράς ξεκίνησαν τις αιχμηρές παρεμβάσεις. Τελικά ο κ.Μητσοτάκης διέγραψε τον κ.Σαμαρά από τη ΝΔ, όταν άφησε αιχμές εναντίον του για χαριεντισμούς με Ερντογάν και Ράμα. Η γαλάζια ιστορία επαναλαμβάνεται σαν φάρσα…

Ο Μεσσήνιος πολιτικός βρίσκεται λοιπόν για δεύτερη φορά εκτός ΝΔ, αλλά δεν έχει προχωρήσει σε νέο κόμμα, αν και συνεχίζει τις βολές κατά της κυβέρνησης. Εκ δεξιών της ΝΔ καραδοκούν βέβαια ούτως ή άλλως να επωφεληθούν από την απογοήτευση των ψηφοφόρων και άλλα κόμματα, με πρώτο τον Κυριάκο Βελόπουλο.

Η δεξιά “γκρίζα ζώνη” ενδέχεται σε κάθε περίπτωση να παίξει καθοριστικό ρόλο στις επόμενες εκλογές, που το Μαξίμου επιμένει ότι θα γίνουν άνοιξη του 2027 και στις οποίες ο κ.Μητσοτάκης φιλοδοξεί να κερδίσει και να γίνει ο πρώτος πρωθυπουργός της Μεταπολίτευσης με τρεις διαδοχικές θητείες.

Πού ποντάρει το Μαξίμου

Δημοσκοπικά η ΝΔ πάντως ούτε έχει κερδίσει ούτε έχει χάσει μετά τις ευρωεκλογές του 2024, αλλά παραμένει στάσιμη, καθηλωμένη σε ένα δημοσκοπικό limbo. Στο Μαξίμου δηλώνουν βέβαιοι όμως ότι στο τέλος της τετραετίας οι ψηφοφόροι (και όχι μόνο οι δεξιοί) θα ζυγίσουν τα θετικά και τα αρνητικά, θα συνυπολογίσουν τον κίνδυνο ακυβερνησίας και την “ανυπαρξία” των “απέναντι” και θα δώσουν ξανά ψήφο εμπιστοσύνης στη ΝΔ και στον κ. Μητσοτάκη.

Εν τω μεταξύ όμως η κυβέρνηση βλέπει τα ποσοστά της να μειώνονται στη βόρεια Ελλάδα, ενώ έχει έρθει σε ρήξη και με άλλα παραδοσιακά κοινά της ΝΔ, όπως οι αγρότες και οι στρατιωτικοί. Αλλά στο κυβερνητικό στρατόπεδο θεωρούν ότι οι περισσότεροι γαλάζιοι αγρότες θα επιστρέψουν στο μαντρί και ποντάρουν στο γεγονός ότι οι αξιωματικοί των Ενόπλων Δυνάμεων είναι ευχαριστημένοι, σε αντίθεση με τους υπαξιωματικούς.

Προσδοκούν επίσης ότι όσο θα βλέπουν οι πολίτες -και ιδίως όσοι θεωρούν εαυτούς “μεσαία τάξη” – στην τσέπη τους τις θετικές συνέπειες των μέτρων της ΔΕΘ του 2025, θα αλλάζει το κλίμα.  Εξάλλου μπορεί οι δημοσκοπήσεις να δείχνουν ότι το 60% της κοινωνίας εμφορείται από αντικυβερνητική (έως αντιμητσοτακική) διάθεση, αλλά η ΝΔ δεν χρειάζεται όλη την κοινωνία. Και επιχειρεί να απευθυνθεί στο υπόλοιπο 40%.

Αυτό το 40% περιλαμβάνει και παραδοσιακούς νεοδημοκράτες, αλλά και συντηρητικούς κεντρώους, καθώς και ψηφοφόρους που δεν είναι ιδιαίτερα πολιτικοποιημένοι ή κομματικοποιημένοι και μετακινούνται ανάλογα με τη συγκυρία.

Ο Μητσοτάκης επιμένει ότι “τα καλύτερα είναι μπροστά μας”

Ο κ. Μητσοτάκης, ο οποίος σήμερα θα παρευρεθεί στην κοπή της πίτας των εργαζόμενων στα κεντρικά γραφεία της ΝΔ και στη συνέχεια θα συναντηθεί με πολίτες στο Μοσχάτο, αναμένεται λοιπόν να υπερασπιστεί τη στρατηγική της διεύρυνσης, να κάνει έναν απολογισμό και να θέσει τους πολιτικούς στόχους για το μέλλον.

Σύμφωνα με πληροφορίες ο πρωθυπουργός αναμένεται ειδικότερα να αναφερθεί στις συνθήκες που επικρατούσαν στη χώρα όταν εξελέγη πρόεδρος της ΝΔ. Αναμένεται να δηλώσει ότι έλαβε πριν 10 χρόνια μια εντολή ουσιαστικού μετασχηματισμού του κόμματος. Ωστε να καταστεί ο πολιτικός φορέας της ΝΔ πρωταγωνιστής στην ανάταξη ολόκληρης της χώρας, που εξακολουθούσε τότε να ταλανίζεται από τις συνέπειες της κρίσης και την καταστροφική – όπως θα τονίσει- διακυβέρνηση Τσίπρα.

Στο πλαίσιο αυτό ο κ. Μητσοτάκης θα δηλώσει επίσης ότι η ΝΔ επέλεξε το δρόμο των ιδρυτικών της αρχών και γεφύρωσε την ιστορική παράδοση με την ανανέωση των ιδεών της, εμπλουτίζοντας το δυναμικό της με νέα στελέχη. Θα μιλήσει για “δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις” και “πατριωτισμό της ευθύνης.”

Ο πρωθυπουργός θα κάνει απολογισμό της διαδρομής από το 2019 και θα αναφερθεί στις εκλογές που όπως αναμένεται να επαναλάβει θα γίνουν το 2027, θέτοντας ως ορίζοντα πολιτικής το 2030. Ενώ θα εκφράσει εκ νέου τη βεβαιότητα ότι “τα καλύτερα είναι μπροστά μας.” 

Το ιδεολογικό “υπαρξιακό δράμα” της ΝΔ

Ξεχωριστό κομμάτι στην τοποθέτηση του πρωθυπουργού θα αφορά το ιδεολογικό στίγμα της ΝΔ. Ουσιαστικά θα απαντήσει εκ νέου στην εσωκομματική κριτική για πασοκοποίηση, υποστηρίζοντας ότι η ΝΔ δεν έχει προδώσει τις αρχές της, αλλά έχει ανοίξει τις πόρτες της και ορθώς. 

Ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται να πει ότι  η ΝΔ σήμερα, δέκα χρόνια μετά την εκλογή του στην ηγεσία του κόμματος, είναι πολύ διαφορετική, αλλά είναι και ίδια, με την έννοια ότι παραμένει μια κεντροδεξιά, φιλελεύθερη, κοινωνική, πατριωτική παράταξη.

«Είμαστε η βασική σταθερά σήμερα του πολιτικού συστήματος της χώρας. Είμαστε το μόνο μεγάλο κόμμα», αναμένεται επίσης να δηλώσει ο πρωθυπουργός. Θα τονίσει επίσης ότι η ΝΔ δεν είναι ίδια σήμερα με αυτήν που ήταν πριν από δέκα χρόνια, αλλά ότι εξελίχθηκε, προσαρμόστηκε, ανανεώθηκε και διευρύνθηκε.

Με δεδομένο ότι η ΝΔ έφτασε δυο φορές σε εκλογές στο 40 και πλέον τοις εκατό, φαίνεται ότι τα εκλογικά αποτελέσματα δικαίωσαν αυτή τη στρατηγική, θα υποστηρίξει επίσης ο κ.Μητσοτάκης. Και θα επαναλάβει ότι η ΝΔ είναι ένα μεγάλο κόμμα, ένα ευρύχωρο κόμμα, ένα κόμμα το οποίο ανέχεται και ενθαρρύνει και τις διαφορετικές απόψεις εντός του κόμματος.