Το ψωμί, δυο φορές ψωμάκι με τον πόλεμο στο Ιράν

Ο πόλεμος στο Ιράν δεν φέρνει μόνο ενεργειακή κρίση, αλλά και κίνδυνο για νέο ράλι ακρίβειας στα τρόφιμα. Όχι μόνο γιατί αυξήσεις στο πετρέλαιο κίνησης επηρεάζουν ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Αλλά και γιατί το ένα τρίτο του παγκόσμιου εμπορίου λιπασμάτων περνά από τα στενά του Ορμούζ. 

Μάλιστα, το 50% της ουρίας, του πιο διαδεδομένου λιπάσματος παγκοσμίως, εξάγεται από τις χώρες του Περσικού Κόλπου μέσω των -κλειστών πλέον- στενών του Ορμούζ.

Και όχι μόνο σημαντικές χώρες παραγωγοί λιπασμάτων, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ, δεν μπορούν πλέον να μεταφέρουν ουρία και αμμωνία. Αλλά καθώς για την παραγωγή λιπασμάτων απαιτούνται μεγάλες ποσότητες ενέργειας, συνήθως από φυσικό αέριο, ούτως ή άλλως τα εργοστάσια δεν μπορούν να δουλέψουν.

Υπενθυμίζεται, ειδικότερα ότι η κρατική εταιρεία του Κατάρ QatarEnergy, διέκοψε την παραγωγή στο μεγαλύτερο εργοστάσιο ουρίας παγκοσμίως μετά τις επιθέσεις στις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG).

Οι τιμές εξαγωγής της ουρίας από τη Μέση Ανατολή έχουν ήδη αυξηθεί κατά περίπου 40%. Ο αναλυτής της Morningstar, Σεθ Γκόλντστιν, ανέφερε δε στο Reuters ότι οι τιμές αζωτούχων λιπασμάτων ενδέχεται να διπλασιαστούν και οι τιμές φωσφόρου να αυξηθούν κατά περίπου 50%. Αλλά το πρόβλημα δεν είναι μόνο το κόστος. Υπάρχει και ο κίνδυνος να δημιουργηθεί πια θέμα διαθεσιμότητας λιπασμάτων παγκοσμίως.

Χωρίς λιπάσματα, η γεωργική παραγωγή μπορεί να μειωθεί σε επίπεδα προ βιομηχανικής επανάστασης. Και αυτό δημιουργεί φόβους για παγκόσμια επισιτιστική κρίση. Ακόμη και εάν οι χώρες της Δύσης καταφέρουν έστω και με αυξημένο κόστος να κρατήσουν τη δική τους παραγωγή σε υψηλά επίπεδα, καθώς και η αγορά τροφίμων είναι παγκοσμιοποιημένη, μείωση της παραγωγής σε χώρες όπως η Ινδία θα έχει αλυσιδωτές επιδράσεις.

Σε ορισμένες καλλιέργειες δε όπως τα σιτηρά, τα λιπάσματα αποτελούν το 50% του κόστους παραγωγής. Για αυτό από τις 19 Μαρτίου, το Διεθνές Συμβούλιο Σιτηρών (IGC) είχε προειδοποιήσει για τις επιπτώσεις ενός παρατεταμένου πολέμου Ισραήλ-ΗΠΑ με το Ιράν.

Την κατάσταση περιπλέκει το γεγονός ότι ο μεγαλύτερος προμηθευτής λιπασμάτων παγκοσμίως είναι η Ρωσία, με εξαγωγές 45 εκ τόνων το 2025. Ειδικότερα η ΕΕ εισάγει το 22% των λιπασμάτων από τη Ρωσία. Η οποία επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές αζωτούχων λιπασμάτων από τις 21 Μαρτίου έως τις 21 Απριλίου για να εξασφαλίσει επαρκή προσφορά στους δικούς της παραγωγούς κατά την εαρινή περίοδο σποράς. Αλλά και η Κίνα περιορίζει τις δικές της εξαγωγές λιπασμάτων.

Επισπεύδεται η επιδότηση για τα λιπάσματα

Η κατάσταση είναι κρίσιμη, γι’ αυτό και τελικά η επιδότηση 15% στα λιπάσματα για τους Έλληνες αγρότες θα ξεκινήσει αναδρομικά από τις 15 Μαρτίου.

Μετά την ανακοίνωση των νέων μέτρων από τον πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης “βομβαρδίστηκε” από μηνύματα αγροτών, οι οποίοι τόνιζαν την ανάγκη να λάβουν την επιχορήγηση πριν ξεκινήσει η εαρινή σπορά. Έτσι κατόπιν συνεννόησης με το Μαξίμου, ο υπουργός Οικονομίας, Κυριάκος Πιερρακάκης, ανακοίνωσε την επίσπευση του μέτρου, διευκρινίζοντας ότι οι αγρότες θα λάβουν επιδότηση και τον Απρίλιο και το Μάιο, όπως είχε εξαρχής προβλεφθεί.

Η κυβέρνηση επέλεξε επίσης την επιδότηση του diesel κίνησης στην αντλία, μέτρο σαφώς πιο δραστικό από το Fuel Pass για την αμόλυβδη βενζίνη, ακριβώς για να περιορίσει τις συνέπειες στις τιμές των τροφίμων και βέβαια και των υπόλοιπων προϊόντων. Τα μέσα μεταφοράς προϊόντων βασίζονται σε μεγάλο βαθμό σε αυτό, καθώς περίπου το 55% των φορτηγών, χρησιμοποιεί diesel. Επομένως, η αύξηση της τιμής του επηρεάζει άμεσα το κόστος μεταφοράς και κατ’ επέκταση τις τιμές των προϊόντων, σημειώνουν κυβερνητικά στελέχη. 

Η πολιτεία θα επιδοτεί ειδικότερα το πετρέλαιο κίνησης, στο δίκτυο διανομής, με 16 λεπτά το λίτρο. Κάτι που σημαίνει ότι το όφελος για τον καταναλωτή αλλά και τον επαγγελματία στην τελική τιμή -με τον ΦΠΑ- θα ανέρχεται σε 20 λεπτά το λίτρο.

Το ερώτημα είναι βέβαια τι θα γίνει εάν ο πόλεμος στο Ιράν τραβήξει σε μάκρος. Από την κυβέρνηση τονίζουν ότι έχουν εφεδρείες και δεν έχουν ρίξει ακόμη στη μάχη κατά της ακρίβειας όλα τους τα όπλα.