Νέες ταινίες: Το υποψήφιο για 2 Όσκαρ “Sirat” είναι ένα υπαρξιακό ρέιβ στο χείλος της Αποκάλυψης

Πολύ δυνατό άνοιγμα για το “Άμνετ” στις 25.000, και οπωσδήποτε το hype περί ταινίας που κάνει κόσμο να πλαντάζει στο κλάμα θα βοηθήσει τη διάρκεια ζωής του, ακόμα κι αν στην πορεία διχάσει. Εξαιρετικά συνεχίζει και το “Marty Supreme” με τον Τίμοθι Σαλαμέ, έχοντας φτάσει τις 40.000 εισιτηρίων σε 10 μέρες προβολής. Κι οι δύο ταινίες έχουν αρκετή ζωή μπροστά τους, τώρα που θα φουντώσει κι η συζήτηση γύρω τους λόγω των Όσκαρ.

Κατά τα άλλα ο “Καποδίστριας” συνεχίζει ακάθεκτος και πέρασε τις 700.000, παραμένοντας στην πρώτη θέση του box office με σχεδόν 32.000 εισιτήρια. Τις 200.000 πέρασε το “Avatar: Φωτιά και Στάχτη”, που η Ελλάδα είναι ίσως η μόνη χώρα διεθνώς όπου δεν βρέθηκε ούτε για μια εβδομάδα στο #1 στα ταμεία. Φοβερά πάντως συνεχίζει η “Αγγελία” που με 55.000 εισιτήρια δείχνει πως δεν απουσιάζει η δίψα του κοινού για ένα καλό, αγωνιώδες έργο στην αίθουσα.

Οι νέες ταινίες της εβδομάδας

Κριτική

Η συλλογική απόγνωση, η ακαθόριστη αίσθηση πως ο κόσμος όπως τον ξέρουμε μοιάζει γύρω μας να τελειώνει κι εμείς στη μέση απλώς συνεχίζουμε –τι άλλο να κάνουμε;– τις ζωές μας, αποτυπώνεται ανάγλυφα στη μοναχική φιγούρα του Σέρζι Λόπεζ, να κινείται δίχως σκοπό σε μια αχανή έρημο, ενώ γύρω του ένα ρέιβ μαίνεται μανιασμένα.

Ο αγαπημένος ηθοποιός, από ταινίες όπως ο “Λαβύρινθος του Πάνα” και το “Μια Πονογραφική Σχέση”, έχει ωριμάσει εδώ σε ένα πλήρες και απολύτως πιστευτό dad mode, καθώς το ξεκίνημα της ταινίας τον βρίσκει, μαζί με τον μικρό του γιο (και τον σκύλο τους) να δείχνουν τη φωτογραφία της αγνοούμενης κόρης σε θαμώνες ενός τεράστιου ρέιβ πάρτυ στην μαροκινή έρημο.

Ήρεμος αλλά πεπεισμένος για τον σκοπό του, ψάχνει την κόρη του καθώς έμαθε πως μάλλον θα βρισκόταν σε αυτό το πάρτυ – αλλά έχει να ακούσει από αυτήν εδώ και μήνες.

Ο ισπανός (γεννημένος στη Γαλλία) σκηνοθέτης Όλιβερ Λάσε μας έχει δώσει στο παρελθόν ταινίες αργής αλλά επιβλητικής ομορφιάς που ακολουθούν κάποιου είδους ταξίδι κι εκείνες, μέσα σε κάποιο αχανές τοπίο – πρόσφατα, το εικαστικά επιβλητικό “Θα Έρθει η Φωτιά” για το οποίο μάλιστα είχαμε γράψει πως «θα δούλευε καλύτερα αν δεν υπάκουε σε κανέναν απολύτως δραματουργικό κανόνα, παρά χανόταν εξ ολοκλήρου στο αχανές τοπίο».

Η ευχή μας έγινε πραγματικότητα! Το “Sirat” είναι ένας ρυθμικός θρίαμβος που συνθέτει μια ντουζίνα φιλμικών αναφορών σε κάτι που ειλικρινά μοιάζει… διαφορετικό. Μια ταινία μαζί με την οποία χάνεσαι γιατί απλά φοβάσαι να μείνεις πίσω.

Η αρχική αναζήτηση και το αρχικό ρέιβ πάρτυ στο “Sirat” δίνουν το τέμπο, και με αυτό σαν πρόλογο η ταινία στέλνει τον Λόπεζ, τον γιο του, και μια ομάδα αουτσάιντερ αλλόκοτων ηρώων της ερήμου σε μια απίστευτη road movie περιπέτεια στην καρδιά του πουθενά. Όταν μια ομάδα ρέιβερς λένε στον απεγνωσμένο πατέρα πως ξέρουν για ένα άλλο ρέιβ πάρτυ που γίνεται λίγο πιο μακριά από εκεί, ξεκινάει ένα κομβόι που όμως δεν έχει ιδέα τι θα αντιμετωπίσει.

Απόκρημνοι δρόμοι βουνού, ξεραμένοι ορίζοντες, σύγκρουση των στοιχείων, εξάντληση… και μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα πως τριγύρω από την ατελείωτη έρημο, ο κόσμος παραδίδεται όλο και περισσότερο στο τέλος του. Ένας ασαφής πόλεμος μαίνεται και απειλεί να εισβάλει στον όλο και πιο επίπονο κόσμο των ηρώων – η αποτύπωση μιας αίσθησης πως βιώνουμε το τέλος του κόσμου αλλά δεν έχουμε τι να κάνουμε από το να συνεχίσουμε να πηγαίνουμε… κι ας είναι απλά Προς Τα Κάπου.

Όπως θα έλεγε ίσως και ο Ζανό του Βαγγέλη Μουρίκη από τη Νορβηγία– αν σταματήσω να χορεύω, θα σταματήσει να χτυπάει η καρδιά του ίδιου του κόσμου.

Ο Λάσε συνθέτει μια ταινία που μοιάζει να έχει πάρει ιδέες και έμπνευση από ένα σωρό διαφορετικά φιλμικά αντικείμενα, τόσο-όσο χρειάζεται για να πάει παρακάτω. “Mad Max Fury Road”, το “Sorcerer” του Γουίλιαμ Φρίντκιν, το “Climax” του Γκασπάρ Νοέ, το “Gerry” του Γκας βαν Σαντ, το “Zabriskie Point”, το “Αποκάλυψη Τώρα”. Κι αυτά μόνο σε μια πρώτη ματιά.

Πώς συνυπάρχουν όλα αυτά σε μια ταινία; Ο Λάσε κινηματογραφεί φροντίζοντας διαρκώς το κάδρο του να αναδεικνύει το αχανές της καυτής και απροσπέλαστης ερήμου, αλλά και φέρνοντας διαρκώς χαρακτήρες σε πρώτο πρόσωπο. Η απόγνωσή τους γίνεται και δική σου. Ακολουθεί με επιμονή σώματα και το πώς κινούνται, ακόμα κι όταν σταματούν να χορεύουν. Καδράρει τα φορτηγά και τα φώτα τους μες στο σκοτάδι σα να ήταν τέρατα που κινούνται μες στη νύχτα, αλλά κι αυτά μοιάζουν αργά και παγιδευμένα.

Με την μουσική να βρίσκεται παρούσα σχεδόν σε κάθε στάση αυτής της διαδρομής τρόμου, τα μπάσα δίνουν το τέμπο, εντείνοντας την αγωνία όταν οι ήρωες ακολουθούν, αλλά και την αίσθηση τρόμου όταν –σε μια σκηνή στην τελευταία πράξη του φιλμ– η μουσική σχεδόν διαιρεμένη σε ουράνια σωματίδια, μοιάζει να διατάζει και οι ήρωες διστάζουν να την ακολουθήσουν.

Αποκτά μια σχεδόν μεταφυσική διάσταση την οποία το φιλμ αποζητά έτσι κι αλλιώς. Καθώς η το ένα κεφάλαιο πλοκής και αγωνίας διαδέχεται το άλλο, τόσο τα πάντα μοιάζουν να αποσυντίθενται. Οι χώροι, οι άνθρωποι, οι ήχοι, τα λόγια. Αυτό που μένει μια νοητική κατάσταση επιβίωσης: Απλά συνεχίζω να υπάρχω, γιατί είναι το μόνο που μπορώ να κάνω.

Μια ταινία με πολύ έντονο σασπένς (η καρδιά μου χτύπαγε δυνατά για ώρα μετά την προβολή) και με έναν Σέρζι Λόπεζ που ξέρει πώς να γράψει στην οθόνη μια τραγωδία με απόλυτους σωματικούς όρους, και μια αγωνιώδη διαδρομή να αποκτά σταδιακά μια πλήρως πνευματική διάσταση χωρίς να χάνει το πάτημα στο έδαφος.

Βραβείο της Επιτροπής στις Κάννες, 5 βραβεία Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, 2 υποψηφιότητες για Όσκαρ (Διεθνές Φιλμ και Ήχος), 2 υποψηφιότητες για Χρυσή Σφαίρα (Μη Αγγλόφωνο Φιλμ και Μουσική) για μια εντυπωσιακή όσο και μεστή, αλλά και ενδεχομένως ενστικτώδης άσκηση κινηματογραφικής ισορροπίας: Μια ταινία που βλέποντάς την νιώθεις πως βρίσκεσαι εκεί, αλλά ταυτόχρονα και κάπου ψηλά.

Κριτική

Πολύ ενδιαφέρουσα δομική και στιλιστική προσέγγιση πάνω σε μια ιδέα δικαστικού και κατ’επέκταση κοινωνικού δράματος. Μια μητέρα καταθέτει σε δικαστή όπου θα κριθεί η κηδεμονία των παιδιών της, τα οποία δε θέλουν να μιλήσουν ή να δουν τον πατέρα τους. Για να προχωρήσει η υπόθεση θα χρειαστεί να ειπωθούν σκληρές αλήθειες και, ακόμα πιο δύσκολα, να γίνουν πιστευτές και να τις λάβει σοβαρά υπόψη του το σύστημα.

Τα πράγματα όμως δεν είναι πάντα έτσι, όπως θέτει ως ζήτημα το φιλμ, το οποίο εν μέρει έχει προέλθει από εμπειρίες της συν-σκηνοθέτριας Σαρλότ Ντεβιλέρς από τον χώρο της υγείας και της φροντίδας ασθενών. Η κάμερα των Ντεβιλέρς και Ντιφεΐς, ασφυκτικά πάνω στην πρωταγωνίστρια Μιριέμ Ακεντιού, επιχειρεί να εξετάσει το πώς κάποιες φωνές καταλήγουν πάντα να μην ακούγονται εξίσου ισχυρά, ή να ασθενούν μέσα σε ένα ισχυρά θεμελιωμένο σύστημα γραφειοκρατίας και τύπων πάνω από την ουσία.

Τίθεται ένα δύσκολο ζήτημα κι ο χειρισμός του είναι άξια ανθρωποκεντρικός, με ενδιαφέρον να παρουσιάζει η επιλογή να παρατεθεί η αφήγηση σε σχεδόν αληθινό χρόνο, μέσα στην αίθουσα της ακρόασης. Η κλειστοφοβία εντείνει την αίσθηση αδιεξόδου, αν και σε σημεία νιώθεις πως το φιλμ πασχίζει να ξεπεράσει επαναλήψεις και αφηγηματικά αδιέξοδα. Ωστόσο, είναι ένα εμπόδιο που καταλαβαίνει κανείς γιατί οι σκηνοθέτες έβαλαν στον εαυτό τους. Το αποτέλεσμα τους δικαιώνει.

Κριτική

Τα πιο ενδιαφέροντα πορτρέτα και προσωπικές ιστορίες, είναι αυτά μέσα από τα οποία μοιάζει να ξετυλίγεται κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια ιστορία ή από ένα μόνο προφίλ. Αυτά που σε κάνουν ως θεατή να νιώθεις πως μπόρεσαν να εστιάσουν σε αυτή την ανακάλυψη – να την ακολουθήσουν, κι όπου μας βγάλει.

Μια τέτοια περίπτωση είναι η “Καρδιά του Ταύρου” της Εύας Στεφανή, της οποίας η κάμερα ακολουθεί τον Δημήτρη Παπαϊωάννου επί δύο χρόνια, κατά την προετοιμασία του “Εγκάρσιου Προσανατολισμού”. Μοιάζει σα να ξεκίνησε ως making of, όμως στην πορεία εξελίχθηκε σε κάτι διαφορετικό. Η Στεφανή –φίλη με τον Παπαϊωάννου, άρα με την κάμερά της να αποτυπώνει μια ξεκάθαρη οικειότητα με τον δημιουργό– πετυχαίνει τις πρόβες μιας παράστασης που μοιάζει να αιωρείται αβέβαια κατά την Covid περίοδο.

Εστιάζουμε απόλυτα στον Παπαϊωάννου, σε αυτό που εξελίσσεται σε ένα προφίλ υπαρξιακών επεκτάσεων με τον καλλιτέχνη εν ώρα δουλειάς / δημιουργίας / απόγνωσης (όλα αυτά είναι σα να συνυπάρχουν τις περισσότερες στιγμές). Η εστίαση είναι απόλυτη, η αβεβαιότητα μεγάλη – ο έξω κόσμος είναι σα να μην υπάρχει, σα να κινούμαστε στο διάστημα.

Μια καλλιτεχνικής ανησυχίας ενδοσκόπηση πάνω στο «γιατί το κάνουμε όλο αυτό τελοσπάντων», μια ασαφής μεν, αλλά σαφέστατη με τον τρόπο της κατάθεση πάνω στο ποιος είναι τελικά ο λόγος που είμαστε εδώ, και φτιάχνουμε τα όσα φτιάχνουμε: Δηλαδή, τι άλλο θα υπήρχε;

Κυκλοφορεί επίσης

Yunan: Ένας σύριος λογοτέχνης που στα όνειρά του ταλανίζεται από μια κρυπτική παραβολή, βλέπει τη μοναξιά του να εκδηλώνεται σε συγγραφικό αδιέξοδο. Απογοητευμένος αποφασίζει να αποσυρθεί σε ένα απομακρυσμένο νησί κοντά στη Βόρεια Θάλασσα, όπου μόνοι κάτοικοι είναι μια αινιγματική γυναίκα (η θρυλική Χάνα Σιγκούλα) και ο άξεστος γιος της. Παρά την αρχική δυσπιστία του, η μυστηριώδης αυτή συνάντηση θα αποβεί καθοριστική για τη ζωή του.

Το Καταφύγιο: Σε ένα απομακρυσμένο παράκτιο νησί, ένας μοναχικός άντρας σώζει ένα νεαρό κορίτσι από μια θανατηφόρα καταιγίδα, βυθίζοντας άθελά του και τους δύο σε κίνδυνο. Αναγκασμένος να βγει από την απομόνωση, εφόσον πρέπει να αντιμετωπίσει το ταραχώδες παρελθόν του και να προστατεύσει το κορίτσι, ξεκινάει μαζί της ένα τεταμένο ταξίδι επιβίωσης και λύτρωσης. Νέα περιπέτεια με τον Τζέισον Στέιθαμ.