Είδαμε Γαλάνη – Τσαλιγοπούλου και πιάσαμε το νήμα από το θρυλικό Χάραμα

Υπάρχουν βραδιές που ακούς το ελληνικό τραγούδι σαν μια ενιαία διαδρομή. Όπως απλώνεται στον χρόνο, περνά από χώρους, όργανα, φωνές και γενιές, και φτάνει στο παρόν ζωντανό με παλμό. Και νιώθεις μέσα από τα τραγούδια ότι υπάρχει μια εξέλιξη που βρίσκει νεότερους δημιουργούς να παίρνουν (ευτυχώς) τη σκυτάλη.

Τέτοιες βραδιές μάς χαρίζουν κάθε Τετάρτη στο VOX η Δήμητρα Γαλάνη και η Ελένη Τσαλιγοπούλου, μαζί με τον ταλαντούχο Βασίλη Προδρόμου και τη στιβαρή Ορχήστρα Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας Βόλου με επικεφαλής τον εξαίρετο Ανδρέα Κατσιγιάννη.

Με το σκεπτικό της ζωντανής συνέχειας, και όχι της αναβίωσης, στήθηκε το πρόγραμμα στο VOX με δύο έμπειρες ερμηνεύτριες που έφεραν μαζί όλα τα προικιά τους. Η Γαλάνη τον κόσμο του Τσιτσάνη και του λαϊκού τραγουδιού ως βιωμένη γνώση και η Ελένη Τσαλιγοπούλου το χρώμα της παράδοσης και του σμυρναίικου, με ρίζες που ακουμπούν στη Μικρά Ασία.

Ακρογωνιαίος λίθος του προγράμματος, η Ορχήστρα Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας, που φέτος συμπληρώνει τριάντα χρόνια ζωής. Μια πληθωρική, έμπειρη ορχήστρα που πατά γερά το χώμα της παράδοσης. Μαζί της, οι στενοί συνεργάτες Σπύρος Χατζηκωνσταντίνου και Σεραφείμ Γιαννακόπουλος έδωσαν την αίσθηση ενός συνόλου που έχει μάθει τόσο να παίζει όσο και να ακούει.

“Θα κάνουμε έναν περίπατο στη μνήμη, που την έχουμε τόσο ανάγκη”

Βρεθήκαμε στο κατάμεστο VOX, βράδυ Τετάρτης, έτοιμοι για “όλα τα ωραία μέχρι το πρωί”! Γύρω στις 9 ακούστηκαν οι χαρακτηριστικές νότες της εισαγωγής από το «Μπαξέ Τσιφλίκι» του Τσιτσάνη, και η σκέψη πήγε αυθόρμητα σε θρυλικά βραδινά μαγαζιά του παρελθόντος και στην αίσθηση εκείνων των χρόνων που δεν γυρίζουν πίσω – εποχές οριστικά χαμένες. Τι συνέβαινε στο Χάραμα πριν από 30 χρόνια; Ένα μουσικό στέκι-θρύλος από όπου πέρασαν μεγάλα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού και είναι το εφαλτήριο αυτής της μουσικής συνεύρεσης.

Μετά από το αγαπημένο «Δίχτυ» του Σ. Ξαρχάκου η Δήμητρα Γαλάνη μάς λέει χαρακτηριστικά: «Αυτή η παρέα ξεκίνησε στο Χάραμα τη δεκαετία του ‘90, όπου δουλέψαμε και είχαμε ένα συγκλονιστικό αποτέλεσμα, που χάραξε και εμάς και μια περίοδο και μια γενιά. Από εκεί θα πιάσουμε το νήμα και με τις δυνατότητες που μας δίνει η φανταστική ορχήστρα Εστουδιαντίνα της Νέας Ιωνίας – που κλείνει τα τριάντα χρόνια της – θα κάνουμε έναν περίπατο στη μνήμη, που την έχουμε τόσο ανάγκη».

Και το πρώτο μέρος ήταν ακριβώς αυτό. Ακούστηκαν τραγούδια που κουβαλούν ιστορία και βάρος. Ρεμπέτικα, χασάπικα, σμυρναίικα, παραδοσιακά. «Σαν απόκληρος γυρίζω» του Τσιτσάνη από την Τσαλιγοπούλου, και κατόπιν «Η πιο μεγάλη ώρα» και «Θα κλείσω τα μάτια» του Άκη Πάνου με τη φωνή της Δ. Γαλάνη που “κινεί βουνά”.

Είναι απόλυτα φανερό – αυτό που αργότερα θα πει η ίδια στο μικρόφωνο και που αξίζει να επισημαίνεται κάθε φορά που το συναντάμε: βλέπουμε ανθρώπους με πάθος στη σκηνή και το εισπράττουμε. Σεβασμός, αγάπη, αμοιβαία εκτίμηση. Σχέσεις που δεν είναι δεδομένες στην εποχή μας και εδώ αποτελούν τη βάση του πεδίου.

Κομβικής σημασίας η δεξιοτεχνία της ορχήστρας. Η Εστουδιαντίνα Νέας Ιωνίας «γέμισε» τα τραγούδια, έδωσε ανάσες και βάθος: το «Άνοιξε» της Μπέλλου με την Τσαλιγοπούλου, το «Μπορεί να το ’χουν πλανέψει» με τη Γαλάνη, αλλά και το «Ταβέρνας το ρολόι», ένα ρεμπέτικο του ’60.

Σε μια από τις πιο δυνατές στιγμές του πρώτου μισού – ο ταλαντούχος Βασίλης Προδρόμου ερμήνευσε με θέρμη το παραδοσιακό θρακιώτικο «Τι καλά το λέει τ’αηδόνι» (αξέχαστο με τη φωνή της Βιτάλη) για να συνεχίσει η Τσαλιγοπούλου με το «Της Νάουσας το κάστρο». Τα μάγια της Εστουδιαντίνας απλώθηκαν στο «Καίγομαι» του Ξαρχάκου, αλλά και στον «Χρύσανθο», ένα τραγούδι του Ξυλούρη – που ήταν τελείως έξω από τα αναμενόμενα.

«Αυτή η αγάπη σας με εξουθενώνει»

Το δεύτερο μέρος έδωσε ρεύμα με “Αεροπλάνα και βαπόρια” και η Δήμητρα Γαλάνη μας μίλησε για το ανεξίτηλο αποτύπωμα του Διονύση Σαββόπουλου στο ελληνικό τραγούδι: “Έτσι απλά άνοιξε την πόρτα και έφυγε. Άφησε ένα έργο αιώνιο, και τι τυχεροί είμαστε που υπήρξε αυτός ο άνθρωπος. Άνοιξε έναν τεράστιο δρόμο στους τραγουδοποιούς, να συνεχίσουν αυτό που λέγεται ελληνικό τραγούδι. Με την αξία του και την προσήλωση στο θαύμα της ελληνικής γλώσσας.” Μια ευθύβολη πάσα στον Βασίλη για να τραγουδήσει τις “Στιγμές” του Νίκου Παπάζογλου. 

Τα τραγούδια ήταν όλα διαλεγμένα ένα προς ένα και δεν έλειψαν το “Αερικό” του Θανάση με τη φωνή της Τσαλιγοπούλου, αλλά και το “Τακούνια για καρφιά” του Ορέστη Ντάντου. Μια τρυφερή στιγμή έφερε και το “Πάω να πιάσω ουρανό” του Κραουνάκη όπου όλοι τραγουδήσαμε “Κι άμα πιω και άμα μεθύσω παρηγόρα με”.

Το πρόγραμμα έχει στηθεί πολύ ισορροπημένα ώστε να μην στερηθούμε και το προσωπικό ρεπερτόριο των ερμηνευτών. Ο Προδρόμου, με το δικό του «Πιεστικά και Μάνικες» σε στίχους Γιώργου Μαγιάκη και το μπαγλαμαδάκι του μας θύμισε ότι το λαϊκό τραγούδι έχει και πολιτική διάσταση και δεν υπήρξε ποτέ αποκομμένο από την κοινωνία που το γέννησε.

Ακολούθησαν τα παλιά “διαμαντάκια” της Τσαλιγοπούλου – από το «Να μ’ αγαπάς να `σαι καλός» και «Τα Παιδιά του Δρόμου» μέχρι το «Χίλιες Σιωπές» και το «Εγώ σ’ αγάπησα εδώ» από το μακρινό ‘84.

«Αυτή η αγάπη σας με εξουθενώνει ψυχικά», είπε με χιούμορ η Γαλάνη επιστρέφοντας στη σκηνή, πριν περάσει σε τραγούδια που έχουν χαραχτεί στη συλλογική μνήμη: «Ατομική μου ενέργεια», «Εκδρομή», «Αν», αλλά και ένα τραγούδι σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή, που βγήκε από το χρονοντούλαπο για να ζήσει μια δεύτερη ζωή μέσα από την τηλεοπτική σειρά «Μια νύχτα μόνο».

Στο φινάλε, Γαλάνη και Τσαλιγοπούλου ενώθηκαν σε έναν κοινό στροβιλισμό τραγουδιών – άλλα αναμενόμενα, άλλα απρόσμενα – με την ορχήστρα στο απόγειο της φόρμας της και το κοινό όρθιο, να χειροκροτεί.

Φύγαμε με τη σκέψη ότι όσο περνούν τα χρόνια, τόσο μεγαλώνει ο σεβασμός μας για ανθρώπους που έχουν γράψει χιλιόμετρα στο ελληνικό τραγούδι και εξακολουθούν να στέκονται με γενναιοδωρία στη σκηνή. Και με την αίσθηση ότι κάθε φορά που τους βλέπουμε, ζούμε μια στιγμή που δεν επαναλαμβάνεται.

Το “Να με προσέχεις” του Πορτοκάλογλου ήταν ο απόηχος της ηρωικής εξόδου από το VOX με μια φανερή προτροπή… να προσέχουμε ο ένας τον άλλον.