José James: “Στόχος μου είναι να γίνω ένας θρύλος της τζαζ”

Τρία χρόνια μετά την εκπληκτική εμφάνισή του στο Ηρώδειο ο διεθνώς αναγνωρισμένος τραγουδιστής της σύγχρονης τζαζ, José James, επιστρέφει στην Αθήνα, τη Δευτέρα 6 Ιουλίου στο Δημοτικό Θέατρο Λυκαβηττού.

Ο José James ανήκει σε εκείνη τη γενιά μουσικών που κινούνται με άνεση ανάμεσα στη jazz, τη soul και το R&B, μεταφέροντας στο σήμερα μια παράδοση που ξεκινά από τη μαύρη αμερικανική μουσική του 20ού αιώνα και συνεχίζει να εξελίσσεται. Με περισσότερα από δέκα άλμπουμ, συνεργασίες με καλλιτέχνες από διαφορετικούς κόσμους και ένα ύφος που συνδυάζει την ελευθερία της jazz με τη βαθιά συναισθηματική ένταση της soul, ο Αμερικανός τραγουδιστής έχει καταφέρει να διαμορφώσει μια προσωπική μουσική γλώσσα που διασχίζει είδη και εποχές.

Σε πρόσφατες συνεντεύξεις του, έχει τονίσει ότι εξακολουθεί να βλέπει τον εαυτό του πρωτίστως ως τραγουδιστή της jazz, έναν καλλιτέχνη που θέλει να κινείται με ελευθερία ανάμεσα σε διαφορετικά μουσικά πεδία. Τα τελευταία χρόνια ο James επιστρέφει συχνά στις ρίζες της σύγχρονης soul.

Ένα από τα έργα που τον έχουν επηρεάσει περισσότερο είναι το εμβληματικό άλμπουμ “I Want You” του Marvin Gaye, το οποίο ο ίδιος έχει χαρακτηρίσει «αγαπημένο άλμπουμ όλων των εποχών».

Με αφορμή την 50ή επέτειο από την κυκλοφορία του, παρουσιάζει ένα ιδιαίτερο αφιέρωμα στο έργο αυτό, ερμηνεύοντας ολόκληρο το άλμπουμ στη σκηνή και φωτίζοντας τη διαχρονική του επιρροή στη σύγχρονη μουσική.

Ο Marvin Gaye υπήρξε μία από τις πιο εμβληματικές μορφές της αμερικανικής μουσικής του 20ού αιώνα και ένας από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της Motown. Με φωνή που συνδύαζε ευαισθησία και ένταση, κατάφερε να μετατρέψει την soul σε ένα προσωπικό και συχνά βαθιά πολιτικό καλλιτεχνικό μέσο. Δίσκοι όπως το What’s Going On, το Let’s Get It On και το I Want You διεύρυναν τα όρια του R&B, ενσωματώνοντας στοιχεία jazz, gospel και funk και επηρεάζοντας γενιές μουσικών, από τον Prince μέχρι τον D’Angelo και τον Frank Ocean. Το I Want You (1976), σε συνεργασία με τον Leon Ware, παραμένει ένα από τα πιο αισθησιακά και καλλιτεχνικά τολμηρά έργα της soul μουσικής, με ήχο που συνδυάζει R&B, jazz και πειραματικές αρμονίες.

Το “I Want You” του Marvin Gaye είναι ένα βαθιά αισθησιακό αλλά και πνευματικό άλμπουμ. Τι είναι αυτό που σας συγκινεί περισσότερο σε αυτό το έργο σήμερα, 50 χρόνια μετά την κυκλοφορία του;

“Ο Marvin Gaye απλώς δημιουργεί διαχρονική μουσική που συνεχίζει να εμπνέει δημιουργικά μυαλά. Αυτό ήταν ένα από τα πρώτα και πιο σημαντικά concept albums στην R&B. Δεν θα υπήρχαν το Voodoo του D’Angelo, το Mama’s Gun της Erykah Badu ή ακόμη και το δικό μου No Beginning No End χωρίς αυτό το έργο.
Ο Leon Ware ήταν ένας από τους σπουδαιότερους τραγουδοποιούς και παραγωγούς όλων των εποχών και ο αισθησιασμός εκείνης της στιγμής είναι αιώνιος και τόσο απαραίτητος σε αυτόν τον κόσμο. Είναι το αγαπημένο μου άλμπουμ όλων των εποχών.”

Έχετε μιλήσει συχνά για τον Marvin Gaye ως έναν από τους ήρωές σας. Ποια πλευρά της καλλιτεχνικής του προσωπικότητας προσπαθείτε να κρατάτε ζωντανή στη δική σας πορεία;

“Ο Marvin δεν έγινε αποδεκτός νωρίς στην καριέρα του. Ήταν «πολύ jazz». Όπως ο Miles Davis, ο John Coltrane και η Billie Holiday, ο Marvin προσπαθούσε διαρκώς να φτάσει στο μεγαλείο και διεύρυνε τη δημιουργικότητά του πέρα από τα όρια των ειδών. Δεν επαναπαυόταν ποτέ στις δάφνες του, αλλά αναζητούσε την τέλεια μουσική της ψυχής του. Ήταν επίσης πάντα ο εαυτός του και πάλεψε με νύχια και με δόντια για να προστατεύσει το καλλιτεχνικό του όραμα, κάτι που έχω κάνει κι εγώ τα τελευταία 20 χρόνια της καριέρας μου.
Αποτελεί πηγή έμπνευσης.”

Η συνεργασία σας με τον Leon Ware υπήρξε καθοριστική. Υπάρχει κάποιο μάθημα ή συμβουλή από εκείνον που σας καθοδηγεί ακόμη, τόσο μουσικά όσο και στη ζωή;

“Ο Leon μου είπε: «Εγώ και ο Marvin προερχόμαστε από την jazz». Αυτό ήταν το πιο βαθύ μάθημα για μένα, να γνωρίζω έμφυτα ότι είχαν μελετήσει jazz standards, αρμονία και αυτή τη μουσική παράδοση πριν δημιουργήσουν κλασικά έργα της R&B. Προερχόμαστε από το ίδιο θεμέλιο και την ίδια αντίληψη. Επίσης δεν φοβόταν να είναι ταυτόχρονα αισθησιακός και πνευματικός, να βρίσκει το νόημα του ιερού σε καθετί.”

Στη σκηνή σας συνοδεύει η China Moses και ένα εξαιρετικό συγκρότημα. Τι φέρνει ο καθένας σε αυτό το project και πώς διαμορφώνεται η χημεία πάνω στη σκηνή;

“Η China είναι μια απίστευτα χαρισματική performer και στενή φίλη. Είναι η πρώτη μας συνεργασία και θα είναι κάτι πολύ ιδιαίτερο. Το συγκρότημα είναι ένα “who’s who” των σημερινών μουσικών της Νέας Υόρκης: ο Marcus Machado, το παιδί-θαύμα της κιθάρας· ο BIGYUKI, ιδιοφυΐα στα synths· ο Parker McAllister στο μπάσο· και το φαινόμενο των ντραμς, Jharis Yokley. Αυτός είναι ο βασικός πυρήνας της μπάντας μου από το 2020 και κάθε μουσικός είναι ηγέτης από μόνος του. Είναι ένα supergroup της jazz, της soul και της funk.”

Στις live εμφανίσεις αφού ερμηνεύετε ολόκληρο το “I Want You”, το πρόγραμμα συνεχίζεται με δικό σας υλικό. Πώς “συνομιλεί” η μουσική σας με την κληρονομιά του Marvin Gaye;

“Η μουσική του Marvin έχει διαμορφώσει σχεδόν ό,τι κάνω, από το Blackmagic (2010) και το No Beginning No End (2013) μέχρι τα πρόσφατα άλμπουμ μου 1978 και 1978: Revenge of The Dragon. Τα πολυεπίπεδα φωνητικά του, οι jazz αρμονίες και ο χαλαρός τρόπος φραζαρίσματος είναι κάτι που μελετώ διαρκώς. Για τη δική μου γενιά είναι ο κρίκος που ενώνει την jazz, το hip-hop και την R&B.”

Όταν σχεδιάζεις την κυκλοφορία της δικής σου μουσικής, εστιάζεις σε μακροπρόθεσμους στόχους ή αφήνεις χώρο και για αυθορμητισμό; Με τι ασχολείσαι αυτή την περίοδο;

“Έχω μόνο έναν μακροπρόθεσμο στόχο: να γίνω ένας θρύλος της jazz.
Έχω κάνει πολλούς πειραματισμούς στην καριέρα μου και θα συνεχίσω να το κάνω, γιατί αυτό είναι για μένα η jazz. Εξερεύνηση και δημιουργικότητα που προέρχονται από τη μαύρη μουσική. Αυτή την περίοδο δουλεύω πάνω σε ένα άλμπουμ με big band αφιερωμένο στον Frank Sinatra μαζί με τον καταξιωμένο ενορχηστρωτή John Clayton. Παράλληλα γράφω ένα βιβλίο για το jazz singing που ελπίζω να εκδοθεί το 2028.”

Η μουσική συνδέει τους ανθρώπους πέρα από τον χρόνο και τον χώρο. Έχεις νιώσει ποτέ μια ιδιαίτερα έντονη σύνδεση με ένα κοινό, ίσως κάπου απρόσμενα;

“Η τελευταία μου συναυλία στην Ελλάδα ήταν ιδιαίτερα συγκινητική. Έγινε στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού και ήταν εντελώς sold out. Ο βρυχηθμός του κοινού εκείνο το βράδυ ήταν συγκλονιστικός. Ένιωσα ότι το κοινό ήταν μαζί μου σε κάθε στιγμή της συναυλίας και ήταν πραγματικά μαγικό. Τότε κατάλαβα ότι το ελληνικό κοινό είναι πολύ ξεχωριστό, γι’ αυτό και χαίρομαι πολύ που επιστρέφω.”

Υπάρχει κάτι στο να εμφανίζεσαι στην Ελλάδα που σε εμπνέει διαφορετικά σε σχέση με άλλες χώρες; Και τι θα ήθελες να πάρει μαζί του το ελληνικό κοινό φεύγοντας;

“Τα πάντα είναι ξεχωριστά: οι άνθρωποι, η μουσική, το φαγητό και ο πολιτισμός. Η γη και η θάλασσα, η ιστορία του τόπου. Όλα αυτά δημιουργούν μια δυνατή ατμόσφαιρα για δημιουργία και performance που δεν συγκρίνεται με τίποτα. Ελπίζω οι θαυμαστές μου να πάρουν μαζί τους την αγάπη που έχω για τον κόσμο, για τη μουσική και για τον Marvin Gaye.”