Μαρινέλλα – Στέλιος Καζαντζίδης: Ένας θρυλικός έρωτας και ντουέτο

Η Μαρινέλλα – που έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 87 ετών– και ο Στέλιος Καζαντζίδης υπήρξαν ένα από τα πιο εμβληματικά και αγαπητά ντουέτα στην ιστορία του ελληνικού λαϊκού τραγουδιού. Η συνεργασία τους, κυρίως κατά τη δεκαετία του 1950 και 1960, άφησε ανεξίτηλο στίγμα στη μουσική σκηνή της Ελλάδας και αποτέλεσε σταθμό στην καριέρα και των δύο καλλιτεχνών.

Η συνάντηση της Μαρινέλλας με τον Στέλιο Καζαντζίδη έγινε το 1956, όταν ξεκίνησαν να τραγουδούν μαζί, και δεν άργησαν να αποτελέσουν ένα από τα πιο δημοφιλή μουσικά ζευγάρια της εποχής. Ο Καζαντζίδης, με τη βαριά, γεμάτη συναίσθημα φωνή του και η Μαρινέλλα, με την κρυστάλλινη και γεμάτη ευαισθησία ερμηνεία της, κατάφεραν να ενώσουν τις δυνάμεις τους και να δημιουργήσουν τραγούδια που συγκίνησαν και συγκινούν ακόμη γενιές ακροατών.

Οι δυο τους συναντήθηκαν τον Αύγουστο του 1956 στο κέντρο “Πανόραμα” της Θεσσαλονίκης, η Μαρινέλλα γνωρίζει τον Καζαντζίδη. Τραγούδησε μπροστά του το τραγούδι “Πικρό Ψωμί“. Όταν τελείωσε το τραγούδι τον πλησίασε και του εξέφρασε τον θαυμασμό της. Εκείνος – μαγεμένος από την ολοκάθαρη φωνή της, αλλά και τις χορευτικές της ικανότητες – σχολίασε πως τραγουδά το λαϊκό με έναν δικό της τρόπο, όχι πολύ βαρύ. Η γνωριμία τους συνεχίστηκε μέσα σε μια βάρκα. Και οι δύο αγαπούσαν πολύ τη θάλασσα και το ψάρεμα. Εκεί γεννήθηκε και ο μεγάλος ερωτάς τους.

Από το «Λουξεμβούργο» της Θεσσαλονίκης, όπου διαμορφώθηκε η πρώτη δυναμική παρουσία τους στη σκηνή, το δίδυμο κατεβαίνει στην Αθήνα στις 12 Νοεμβρίου 1957 και μπαίνει σε μια τροχιά που θα τους καθιερώσει. Την ίδια χρονιά περνούν στη δισκογραφία με τραγούδια του Γιώργου Μητσάκη, ανάμεσά τους τα «Νίτσα, Ελενίτσα» και «Η πρώτη αγάπη σου είμαι εγώ», που κυκλοφορούν σε δίσκους 78 στροφών.

Λίγο αργότερα, το «Τι γυρεύεις από ’μένα» των Πάνου Πετσά και Κώστα Βίρβου δίνει μια πρώτη καθαρή εικόνα της φωνής της Μαρινέλλας μέσα στο ντουέτο, ενώ το 1959 έρχεται και η πρώτη της αυτόνομη καταγραφή στη δισκογραφία με το «Ήρθα πάλι κοντά σου», σε ερμηνεία με δεύτερη φωνή της Γιώτας Λύδιας.

Ο Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα γνώρισαν απίστευτη δόξα. Το δίδυμο κατέχει μια θρυλική θέση στο ελληνικό λαϊκό τραγούδι, με αποτύπωμα που παραμένει ζωντανό μέχρι σήμερα. Οι εμφανίσεις τους προκαλούσαν έντονο ενθουσιασμό, από τις πίστες της Ελλάδας μέχρι τις σκηνές του εξωτερικού όπου χτυπούσε η καρδιά της ελληνικής διασποράς.

Οι χαρακτηριστικές διφωνίες τους – με τις φωνές τους να πλέκονται σε απόλυτη αρμονία, έδιναν στα τραγούδια τους βάθος και μια σπάνια εκφραστική ένταση. Στο ρεπερτόριό τους συναντά κανείς τραγούδια σημαντικών δημιουργών, όπως ο Θεόδωρος Δερβενιώτης, ο Απόστολος Καλδάρας, ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Βασίλης Τσιτσάνης, η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου και ο Κώστας Βίρβος.

Ο Στέλιος Καζαντζίδης και η Μαρινέλλα παντρεύτηκαν στις 7 Μαΐου του 1964 και ταξίδεψαν τραγουδώντας στη Γερμανία και την Αμερική.

Μαρινέλλα -Στέλιος Καζαντζίδης: Η πρώτη εμφάνιση

Το 1960, η Μαρινέλλα και ο Στέλιος Καζαντζίδης κάνουν το πρώτο πέρασμα στον ελληνικό κινηματογράφο, συμμετέχοντας στην ταινία του Ροβήρου Μανθούλη «Η κυρία δήμαρχος» – μια συνεργασία που εντάσσεται σε ένα σύνολο περίπου δέκα κοινών εμφανίσεών τους στη μεγάλη οθόνη. Στην ταινία ερμηνεύουν μαζί τα «Για ’μας ποτέ μη ξημερώσει» και «Ζιγκουάλα», ενώ η Μαρινέλλα παρουσιάζει και το σόλο «Αλλάξανε τα πράγματα» του Αργύρη Κουνάδη.

Στις αρχές του 1961, στο θέατρο «Κεντρικόν», η Μαρινέλλα και ο Στέλιος Καζαντζίδης φέρνουν στη σκηνή έναν πυρήνα τραγουδιών από την «Πολιτεία», ερμηνεύοντας τέσσερα έργα του Μάνου Χατζιδάκι («Αθήνα», «Κουρασμένο παλικάρι», «Ο κυρ Αντώνης», «Το πέλαγο είναι βαθύ») και έξι του Μίκη Θεοδωράκη («Βράχο βράχο τον καημό μου», «Παράπονο», «Ο μετανάστης», «Καημός», «Σαββατόβραδο», «Έχω μια αγάπη»), σε ποίηση Δημήτρη Χριστοδούλου και Τάσου Λειβαδίτη. Στις πρόβες, η ερμηνεία της Μαρινέλλας προκαλεί τον θαυμασμό του Χατζιδάκι, που τη συγκρίνει με τη Μαρίκα Νίνου. Η συνάντησή τους με το έργο του Θεοδωράκη συνεχίζεται το 1962 στο θέατρο «Παρκ», μέσα από την παράσταση «Όμορφη Πόλη».

Θρυλικές ζωντανές εμφανίσεις

Στα νυχτερινά κέντρα που εμφανίζονταν (“Τριάνα του Χειλά” στη Συγγρού, “Κουλουριώτη” στις Τζιτζιφιές, “Ξυπολητάκου” στο Ηράκλειο, “Μαντουμπάλα” στην Αλεξάνδρας, “Φαληρικόν” της Ηπείρου) γινόταν το αδιαχώρητο, ενώ συνεργάστηκαν με σημαντικούς καλλιτέχνες της εποχής, λ.χ. Πόλυ Πάνου, Γιώτα Λύδια, Στράτο Παγιουμτζή, Καίτη Γκρέι, Σωτηρία Μπέλλου, Μανώλη Αγγελόπουλο, Γιώργο Ζαμπέτα, Μανώλη Χιώτη, Μαίρη Λίντα, Άννα Χρυσάφη, Αντώνη Ρεπάνη κ.ά.

Στις αρχές του 1965 ο Καζαντζίδης πήρε την απόφαση να σταματήσει τις εμφανίσεις του. Χώρισαν τον Σεπτέμβρη του 1966, ενώ συναντήθηκαν δισκογραφικά για τελευταία φορά το 1968, ηχογραφώντας έναν κοινό δίσκο 33′ στροφών (κυκλοφόρησε στις 18 Ιανουαρίου του 1969). Το τραγουδιστικό ντουέτο τους ήταν πλέον iconic.

Παρά τον χωρισμό τους, οι δυο τους παραμένουν αλληλένδετοι στη μνήμη του κοινού, ως το χρυσό ντουέτο που με τη φωνή και την ψυχή του άφησε ανεξίτηλη σφραγίδα στην ιστορία της ελληνικής μουσικής.

Μετά τον Καζαντζίδη – «Ο χρόνος σταματά για μένα όταν βγαίνω να τραγουδήσω»

Μετά τον χωρισμό της με τον Στέλιο Καζαντζίδη, η Μαρινέλλα μπαίνει σε μια απαιτητική φάση επαναπροσδιορισμού, αφήνοντας πίσω της τον ρόλο της δεύτερης φωνής και χτίζοντας με επιμονή τη δική της αυτόνομη παρουσία. Σε αυτή τη μεταβατική περίοδο, καθοριστική αποδεικνύεται η στήριξη του Γιώργου Κατσαρού, ήδη καταξιωμένου συνθέτη με ισχυρή παρουσία και στο θέατρο. Ο Κατσαρός ανοίγει δρόμους, τη φέρνει σε επαφή με πρόσωπα του χώρου, τη στηρίζει επαγγελματικά και της εμπιστεύεται τραγούδια. Από τις πιο γνωστές στιγμές της συνεργασίας τους ξεχωρίζει το «Λίγο κρασί, λίγη θάλασσα και τ’ αγόρι μου», σε στίχους Πυθαγόρα, που συνδέθηκε με την πρώτη συμμετοχή της Ελλάδας στη Eurovision το 1974.

Στην πορεία της συνεργάζεται με κορυφαίους δημιουργούς, ανάμεσά τους ο Μίμης Πλέσσας, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Σταύρος Ξαρχάκος και ο Γιάννης Σπανός. Το 1971 κυκλοφορούν δύο τραγούδια του Άκη Πάνου, το «Πυρετός» και το «Κοίτα με στα μάτια», ενώ το «Εγώ κι εσύ» από τον κοινό δίσκο με τον Τόλη Βοσκόπουλο το 1974 καθιερώνεται ως μία από τις μεγάλες επιτυχίες της.

Η συνεργασία της με τον Κώστα Χατζή διαμορφώνει ένα από τα πιο ουσιαστικά κεφάλαια της καριέρας της. Αφετηρία αποτελεί το «Κι ύστερα» το 1975 και ακολουθεί το «Ρεσιτάλ» του 1976, μια ζωντανή ηχογράφηση από τη μπουάτ «Σκορπιός», που γνωρίζει τεράστια απήχηση και ξεπερνά τις 500.000 πωλήσεις, χαρίζοντας τραγούδια όπως το «Σ’ αγαπώ» και το «Σύνορα η αγάπη δε γνωρίζει». Το 1980 κυκλοφορεί το πλατινένιο «Ταμ Ταμ», ενώ η συνεργασία τους συνεχίζεται με το «Η συνάντηση» το 1987 και ανανεώνεται επί σκηνής το 2013 στο Παλλάς του Βουκουρεστίου.

Ιδιαίτερη είναι και η σύμπραξή της με τον Γιώργο Χατζηνάσιο. Ο δίσκος «Η Μαρινέλλα του σήμερα» περιλαμβάνει τραγούδια όπως το «Να παίζει το τρανζίστορ», το «Σήμερα» και το «Στην Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου», ενώ ο επόμενος δίσκος, το 1983, προσθέτει στο ρεπερτόριό της επιτυχίες όπως το «Καμιά φορά» και το «Είσαι ποτάμι». Το τελευταίο προσωπικό της άλμπουμ κυκλοφορεί το 2005, με τραγούδια του Γιώργου Θεοφάνους.

«Η συνταγή για μένα είναι μία και πρέπει να τηρείται αυστηρά. Να έχεις το ένα μάτι στα περασμένα, δηλαδή να μην ξεχνάς πώς και από πού ξεκίνησες, και το άλλο στα μελλούμενα. Στο τι θα κάνεις. […] Το πραγματικό σου ανάστημα να το δείχνεις μόνο στο πάλκο και να μην ξεχνάς πως οι καλλιτέχνες διαρκούν τόσο λίγο όσο και οι αστραπές.»