Όταν οι στίχοι του Λευτέρη Παπαδόπουλου γίνονται η Τραμπάλα της ζωής μας

Ο Κώστας Μακεδόνας συναντά τον Λευτέρη Παπαδόπουλο και τον Γιάννη Χριστοδουλόπουλο σε έναν δίσκο που κουβαλά μνήμη, εμπειρία και ουσία. Η «Τραμπάλα» αποκτά βάρος από τη σπάνια απόφαση του Λευτέρη Παπαδόπουλου να δώσει νέο υλικό και μετατρέπεται σε μια καταγραφή συνέχειας για το ελληνικό τραγούδι.

Η παρουσία του Λευτέρη Παπαδόπουλου λειτουργεί ως σημείο αναφοράς. Ένας δημιουργός που διαμόρφωσε τον τρόπο που ακούμε και κατανοούμε το λαϊκό τραγούδι, ένας από τους τελευταίους μεγάλους που παραμένουν ενεργοί και παρόντες. Ακόμα Στο αφιέρωμα για τη ζωή και το έργο του στο Καλλιμάρμαρο, η διαδρομή του ξεδιπλώθηκε με ακρίβεια, φωτίζοντας μια πορεία που κράτησε μέσα της και δυσκολία και αναγνώριση και διάρκεια.

Η «Τραμπάλα», σε μουσική του Γιάννη Χριστοδουλόπουλου και νέους στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, έρχεται μέσα από αυτή τη συνέχεια. Ένα άλμπουμ που συγκεντρώνει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Παπαδόπουλος εμπιστεύεται με φειδώ υλικό τα τελευταία χρόνια. Τα τραγούδια κινούνται γύρω από την εσωτερική αναζήτηση, τη συνειδητοποίηση της ευαλωτότητας και την ανάγκη για ισορροπία. Μια ισορροπία που μεταβάλλεται διαρκώς, όπως και η ίδια η ζωή.

Στο σημείωμά του για τον δίσκο, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος γράφει: «Η Τραμπάλα γεννήθηκε από μια απλή αλλά ουσιαστική ανάγκη: να συναντηθούμε, να ισορροπήσουμε για λίγο πάνω στο ίδιο σανίδι. Ο Γιάννης έφερε τη μουσική του με καθαρότητα και ουσία. Ο Κώστας την γεμάτη ψυχή φωνή του. Εγώ, τις λέξεις μου, δοκιμασμένες πια, αλλά πάντα πρόθυμες να ξαναπαίξουν. Η Τραμπάλα, μας πάει πότε χαμηλά πότε ψηλά, όπως ακριβώς και τα τραγούδια… Που ισορροπούν ανάμεσα στη μνήμη και την προσδοκία, στη σιωπή και στην εξομολόγηση, στο βάρος και στο παιχνίδι. Καλή ακρόαση».

Ο Γιάννης Χριστοδουλόπουλος συμπυκνώνει τη βάση αυτής της συνεργασίας λέγοντας: «Εν αρχήν ο λόγος! Τόσο σπουδαίος, τόσο παρών! Καινούργια ελληνικά τραγούδια».

Μια συνεργασία που ωρίμασε στον χρόνο

Πώς προέκυψε η συνεργασία για αυτόν τον δίσκο;
«Με τον Λευτέρη είμαστε πολλά χρόνια φίλοι και πάντα υπήρχε ως σκέψη μία συνεργασία μας σε επίπεδο δισκογραφικό. Παράλληλα και με τον Γιάννη θέλαμε να φτιάξουμε ένα album παρέα, οπότε ενώθηκαν όλες οι επιθυμίες μας και ήρθε η κατάλληλη στιγμή».

Η πρώτη τους συνάντηση μένει ζωντανή στη μνήμη του Κώστα Μακεδόνα.
«Αν και έχουν περάσει τρεις δεκαετίες από τότε που βρεθήκαμε πρώτη φορά, αυτό που θυμάμαι χαρακτηριστικά ήταν το δέος που ένιωσα γνωρίζοντας αυτό τον άνθρωπο. Παρότι γίναμε φίλοι μέσα σ’ όλα αυτά τα χρόνια, αυτό το δέος δεν έφυγε ποτέ».

Η ευθύνη της φωνής και το βάρος του λόγου

Απέναντι στους στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, η στάση του ερμηνευτή αποκτά συγκεκριμένο βάρος. «Πάντα αισθάνομαι ευθύνη όταν τραγουδώ τραγούδια δημιουργών που μου εμπιστεύονται το έργο τους. Με τους στίχους του Λευτέρη ένιωσα ιδιαίτερη έμπνευση και όρεξη να αποδώσω όπως και ο ίδιος θα ήθελε αυτά τα τραγούδια. Ειδικά με τον στίχο από το τραγούδι “Ένα καρφί στον τοίχο”, που λέει “Φύτεψε ένα καρφί στον τοίχο, μπορεί να ανθίσει ένα αστέρι όπως ανθίζει από ένα στίχο το καλοκαίρι”, διαλύθηκα. Στο στούντιο χρειάστηκε να πολεμήσω το κύμα συγκίνησης που μου προκαλούσε αυτό το τραγούδι για να καταφέρω να το τραγουδήσω. Έτσι έπρεπε κι εγώ να βρω νέους τρόπους προσέγγισης και ερμηνείας».

Πώς μεταφράζεται το σύμβολο της «τραμπάλας» μέσα στην ερμηνεία;
«Ο Λευτέρης είναι φιλοσοφημένος με έναν απλό τρόπο, εύστοχο και ευθύ. Η τραμπάλα της ζωής είναι μια εικόνα πρωτότυπη και ταυτόχρονα άμεσα κατανοητή. Εκεί βρίσκεται η μαγεία του λαϊκού στίχου. Το μόνο που είχα να κάνω ήταν να επιστρέψω στην παιδική μου ηλικία και όλα τα άλλα ήρθαν από μόνα τους».

Η συμβολή του Γιάννη Χριστοδουλόπουλου αποτυπώνεται στον τρόπο που ο λόγος γίνεται μουσική: «Ο Γιάννης αντιλαμβάνεται απόλυτα τη σημασία του λόγου, αναγνωρίζει τη μελωδικότητά του, τον μεταφράζει και έτσι δημιουργεί τα τραγούδια του. Και εγώ και ο Λευτέρης αγαπήσαμε τα τραγούδια από την πρώτη στιγμή. Είχε και την ευθύνη της παραγωγής, όπου ξεδίπλωσε το ταλέντο του στις ενορχηστρώσεις. Έφερε μια ισορροπία ανάμεσα στον σεβασμό προς το κλασικό λαϊκό τραγούδι και την ανάγκη για νέες ενορχηστρωτικές ιδέες και δρόμους».

Υπάρχει κάποιο τραγούδι που τον άγγιξε ιδιαίτερα;
«Ο στίχος της “Τραμπάλας”, “Η ζωή σου το ’πα είναι μια τραμπάλα, πότε χαμηλά πότε ψηλά”, είναι φράση που καλό είναι να μας συντροφεύει σε κάθε περίοδο της ζωής μας».

Σε μια εποχή που ευνοεί το μεμονωμένο τραγούδι, η επιλογή ενός ολοκληρωμένου άλμπουμ αποκτά συγκεκριμένο βάρος. Ο ίδιος το τοποθετεί καθαρά:

«Ότι σημαίνει για όλους μας η αξία του ολοκληρωμένου. Κάτι που δεν είναι σφηνάκι αλλά έχει τη δύναμη να παρουσιάζει κάτι με αρχή, μέση και τέλος. Να φανερώνει συναισθήματα που μόνο από διαδοχικές και διαφορετικές εικόνες μπορούν να προκύψουν. Ακούστε όλα τα αριστουργηματικά albums της ελληνικής δισκογραφίας και αναρωτηθείτε αν αντί για αυτή την εμπειρία της συνεχόμενης ακρόασης, είχαμε singles, σκόρπια, στο πέρασμα του χρόνου. Δεν αναιρώ τη δύναμη ενός μεμονωμένου τραγουδιού, αλλά επισημαίνω τη διαφορετική δύναμη ενός album».

Τι σηματοδοτεί για εσάς η καταγραφή αυτής της συνεργασίας με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο σε αυτή την ώριμη φάση της διαδρομής του;

«Αυτή η συνεργασία είναι ένα παράσημο. Ένας από τους κορυφαίους μου έδωσε την ευκαιρία να βρεθώ δίπλα του και να αφήσω κι εγώ ένα μικρό αποτύπωμα στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού».

Credits

Ερμηνεία: Κώστας Μακεδόνας
Μουσική- Ενορχήστρωση –Διεύθυνση Παραγωγής: Γιάννης Χριστοδουλόπουλος
Στίχοι: Λευτέρης Παπαδόπουλος

Έπαιξαν οι μουσικοί:

• Γιάννης Χριστοδουλόπουλος: Πιάνο, κιθάρες, μπάσο, τύμπανα, κρουστά, πλήκτρα, ακορντεόν και μπαγλαμά στο «Τσιφτετέλι»
• Νίκος Κατσίκης: Μπουζούκι, μπαγλαμά
• Φοίβος Μπόζας: Πνευστά
• Δεύτερη φωνή στον Άγγελο Δραπέτη: Γλυκερία

Στα Φωνητικά του δίσκου οι: Κώστας Μακεδόνας, Γιάννης Χριστοδουλόπουλος, Υακίνθη Παπαδοπούλου & Φίλοι.

Recorded, mixed & mastered at Knob Job Studio.