Sir Don McCullin: Ζωή, θάνατος και όλα όσα βρίσκονται ανάμεσα

Το Athens Photo World, σε συνεργασία με το Xposure International Photography Festival, φέρνουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα έναν ζωντανό θρύλο της φωτογραφίας, τον Sir Don McCullin.

Η έκθεση Life, Death and Everything in Between παρουσιάζεται στους Παλιούς Φούρνους της Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων από τις 28 Φεβρουαρίου και συγκεντρώνει το βλέμμα ενός ανθρώπου που αφιέρωσε τη ζωή του στο να κοιτά τον κόσμο κατάματα – ακόμη κι όταν το τίμημα ήταν προσωπικό και βαρύ.

Από τις πιο εμβληματικές φωτογραφίες του, ο στρατιώτης σε κατάσταση σοκ στη μάχη της Χουέ, στο Βιετνάμ το 1968, λειτουργεί ως σημείο αναφοράς.

Sir Don McCullin: Ζωή, θάνατος και όλα όσα βρίσκονται ανάμεσα

Ο Don McCullin είναι από τις πιο καθοριστικές φιγούρες του πολεμικού φωτορεπορτάζ του 20ού αιώνα. Ελάχιστοι έχουν διαγράψει μια τόσο μακρά πορεία· τόσο ποικιλόμορφη και τόσο ευρέως αναγνωρισμένη. Τα τελευταία πενήντα χρόνια έχει αποδείξει ότι είναι ένας φωτορεπόρτερ δίχως ισάξιο, είτε καταγράφοντας τη φτώχεια του East End στο Λονδίνο είτε τις φρικαλεότητες των πολέμων στην Αφρική, την Ασία και τη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, έχει αναδειχθεί σε έναν δεξιοτέχνη καλλιτέχνη, ικανό για άρτια συντεθειμένες νεκρές φύσεις, πορτρέτα με βαθιά ψυχική ένταση και τοπία που συγκινούν.

Η φωτογραφία για μένα δεν είναι απλώς θέμα οπτικής, είναι να αισθάνεσαι. Αν δεν μπορείς να νιώσεις εσύ αυτό που βλέπεις, τότε δεν πρόκειται ποτέ να κάνεις τους άλλους να νιώσουν κάτι όταν κοιτάζουν τις φωτογραφίες σου. McCullin

Για περισσότερες από πέντε δεκαετίες, ο McCullin κινήθηκε στα πιο πληγωμένα σημεία του πλανήτη: Βιετνάμ, Καμπότζη, Λίβανο, Μπιάφρα. Δέχθηκε πυρά, τραυματίστηκε, συνελήφθη. Επέστρεφε ξανά και ξανά στις ζώνες σύγκρουσης όχι από έλξη προς τον κίνδυνο, αλλά από αίσθημα ευθύνης απέναντι σε όσους δεν είχαν φωνή.

Στα μεταγενέστερα χρόνια, το βλέμμα του στράφηκε αλλού χωρίς να μαλακώσει. Ταξίδεψε στην Αφρική, την Ινδία, την Ινδονησία, αναζητώντας την ποίηση της καθημερινότητας. Κατέγραψε το αγγλικό τοπίο με την ίδια εσωτερική ένταση. Το έργο του αναγνωρίστηκε διεθνώς, όμως αυτό που παραμένει αξεπέραστο είναι η ικανότητά του να δημιουργεί εικόνες που χαράσσονται στη μνήμη. Το σημαντικό είναι πως δεν δούλεψε μόνο ως καταγραφέας γεγονότων, αλλά ως αφηγητής συνεπειών: τι μένει πάνω στα σώματα και στα πρόσωπα, αφού τελειώσουν τα συνθήματα.

Ο McCullin ως ανθρωπιστής-χρονικογράφος της βιωμένης εμπειρίας

Η έκθεση παρουσιάζει 47 επιλεγμένες φωτογραφίες από το ομώνυμο βιβλίο Life, Death and Everything in Between. Εικόνες που συνομιλούν άμεσα με την Αθήνα: μια πόλη σμιλεμένη από ιστορία, μνήμη, κοινωνική ένταση και αντοχή. Ο πόλεμος, η εργασία, ο μόχθος, η καθημερινή επιμονή διατρέχουν το υλικό όχι ως ιστορικά τεκμήρια, αλλά ως ζωντανά βλέμματα που μας κοιτούν στο παρόν.

Πλάι στις εικόνες της σύγκρουσης, αναδεικνύεται η αξιοπρέπεια των εργαζομένων, η σιωπηλή δύναμη των γυναικών και των οικογενειών, το ανθρώπινο κόστος της εξουσίας. Ο McCullin προβάλλει εδώ ως ανθρωπιστής χρονικογράφος της βιωμένης εμπειρίας· μια οπτική που αντηχεί βαθιά στη συλλογική μνήμη της πόλης.

Αρκετά από τα έργα εκτίθενται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και την Ευρώπη, μετά την παρουσίασή τους στο Xposure 2025 στη Σάρτζα. Η συλλογή δεν λειτουργεί ως κλασική αναδρομή ούτε ως οριστική ανθολογία. Αντικατοπτρίζει μια συνεχή επαναξιολόγηση του αρχείου του· μια ματιά ώριμη, διορατική, σμιλεμένη από δεκαετίες εμπειρίας.

Η έκθεση αποτελεί φόρο τιμής σε μια κληρονομιά που επιμένει να μας αφορά. Κάθε εικόνα ανοίγει τον χώρο ανάμεσα στη ζωή, τον θάνατο και όλα όσα παρεμβάλλονται ενδιάμεσα. Εκεί όπου φως και σκοτάδι συνυπάρχουν.

Πληροφορίες

Τα εγκαίνια πραγματοποιούνται το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου, στις 20:30, παρουσία του ίδιου του McCullin. Πρόκειται για μια στιγμή συνάντησης με έναν αυτόπτη μάρτυρα της ιστορίας· έναν φωτογράφο που κατέγραψε πόλεμο, φτώχεια και ανθρώπινη οδύνη με σπάνια ενσυναίσθηση και ηθική επιμονή.

Λίγο νωρίτερα, στις 19:00, στο Αεριοφυλάκιο 1 – Αμφιθέατρο «Μιλτιάδης Έβερτ», ο Sir Don McCullin θα παρουσιάσει το έργο και τη διαδρομή του σε συζήτηση με τη Χριστίνα Καλλιγιάννη, Γενική Συντονίστρια του Athens Photo World. Μια εισαγωγή στο πνεύμα και στο νοηματικό σύμπαν της έκθεσης· μια σπάνια ευκαιρία να ακουστεί η φωνή πίσω από τις εικόνες, πριν αυτές υποδεχθούν το κοινό στον εκθεσιακό χώρο.